

D3995

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་ཏཱི་ཏྱ་ས་མུཏྱཱ་ད་སྱ་ཨཱ་དི་བི་བྷངྒ་ཡོ་ནི་རྡེ་ཤ། བོད་སྐད་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ། བམ་པོ་དང་པོ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ལ་བློ་མངའ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་རྟོགས་མེད། །གང་ལ་དག་མངའ་ཕྱི་ནས་རྣམ་པར་སྦྱང་བྱ་མེད། །དེ་ནི་འཇིག རྟེན་མགོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐར་འབྱིན་པ།།སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་ནི། །ཞི་བ་གནས་དང་ལམ་དང་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་ བྱས།།གང་ཞིག་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ས་གསུམ་འདི་དག་ཏུ། །འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་འདི་དག་འཁོར་བ་མེད། །ཆོས་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ནི། །ཆགས་ དང་ཚོགས་དག་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་འདས་གྱུར་ནས།།ཡན་ལག་བཅུ་དང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་དབྱེ་བ་བརྒྱད། །ལམ་གྱི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུས་ཀྱང་ནི་དེ་དག་རྣམས། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མངོན་ པར་བརྗོད་པའི་མདོ།།ཅུང་ཟད་ངེས་པར་བཤད་པ་བདག་ནི་བརྗོད་པར་འདོད། །བླ་མ་ལས་ཐོས་གཞན་དག་འདོད་པ་མཐོང་ནས་ཀྱང་། །དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཅུང་ཟད་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ། །མདོ་སྡེ་གང་ཞེ་ ན།དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྟན་པ་དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་བདག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་བར་འགྱུར་ཞེས་མི་ཤེས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །བདག་ནི་བདག་ ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བྱ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཡིན་ ཞེ་ན།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་དང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་མ་ཤེས་པ་རྣམས་ལའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་མེད་པ་ཡིན་པ་སྟོན་པ་ནི་འབའ་ཞིག་ཅེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདིར་དགོས་པ་འདི་ཡང་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་གཞན་ལས། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས ལེགས་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་དེ་སྔོན་གྱི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ།། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བས་དེ་ཉིད་འདིར་དགོས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། གང་ཡིན་དེ་ཉིད་མདོ་སྡེ་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲེལ་པར་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཆད་པའི་ཡི་གེ་ཡང་དོན་བཞིན་དུ་གདགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཁར་བ་བསད་པ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟེན་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །སྤྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆར་འབབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྲིན་འདུས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །གངས་རི་ལ་བརྟེན་ནས་སྨན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་གཞི་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ པ་ཡིན་གྱི།ཇི་ལྟར་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཟས་ཟ་བ་ལྟ་བུར་དུས་སྔ་ཕྱི་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

梵语：Pratītya-samutpādasya ādi-vibhaṅga-nirdeśa
藏语：缘起初分别解说。第一卷。
顶礼一切佛菩萨。
于具智者无所未证，于具净者无需后净，彼为世间怙主引世间至边际，顶礼众生之主。
彼等如实所说法，为寂止处与道及为道故，若能善证于三界中，如轮转者此等无轮回。
住于彼等法之圣僧众，超越贪著与聚已，具十支与八支及八分，以道果及果彼等。
我欲略说缘起宣说经，从师所闻见他欲已，依彼当少作观察。
何为经？即'比丘们，我为你们宣说缘起初分别'之经。
为何说此？为显示'如是唯此大苦蕴生起'故。
彼教又为何？为除遣某些人'若无我如何轮回'之无知、疑惑及邪解故。
我见此是为对治我见与爱故。
如是以显示无我而苦生起，随顺空性与无愿。
对何等所化机？对我见者与不知轮回过患者。
如何显示无我即所说'唯'字，意为离我与我所。
于此何不许亦有此义？如余经所说：'如是具闻圣声闻以正慧如实善见缘起及缘起法'等广说，乃至'不随前际'等。
如是迦旃延，以正慧如实见世间集，则于世间不起无见。
唯由断我见彼等一切不生，故此即是此中根本义，即此于此经中世尊所说。
缘起者，谓依前支关联而后支生起。
即依此义，解说文字亦应依义安立，如胜义空性法门。
如世间所说杀凶手及夺珍宝。
'缘已'者，谓从彼缘，如依薪生火，谓从彼缘。依云降雨，谓从云聚。依雪山生药，谓从此处，非如沐浴后食饭之前后时。

།དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་གཞན་ལས། སྟོན་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་ དོན་ཡིན་ཏེ།དུས་སྔར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ཕྱིས་ངེས་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱའོ། །ཁྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་ལ་སྟེ་ཁྱེད་ཅག་གི་དོན་དུ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་སྟེ། སེམས་གཞན་དུ་སོང་བའི་དགེ་སློང་རྣམས་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་གྱི། འཁོར་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་ཏུ་འདུག་པ་ཡིན་པའི ཕྱིར་དང་།འཛིན་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་ལའོ། །དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་འཆད་པ་བས་དེ་སྔ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་སྒོ་ནས་གཞི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འཆད་པ་སྟེ། ངེས་པར་འཆད་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་འཆད་པ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་བདེ་བླག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ དང་།འགྲེལ་པ་དང་མདོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིའི་ཚིག་དང་བྱེ་བྲག་གི་ཚིག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོ་དང་རྒྱས་པར་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཆད་པར་འཇུག་ པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལས་དེ་འཆད་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཚིག་གཅིག་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱས་ན་ཚིག་ལ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་འགོད་ པའམ།དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་གཏོད་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གུས་པར་འཛིན་ཅིང་འཁོར་རྣམས་བཤད་པའི་སྣོད་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མ་ ཡིན་ན་སྐྱོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བཤད་པ་དོན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ནི་ཡི་གེ་མི་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་ནི་ཡི་གེ་དང་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྭ་ཏི་དང་ཨ་རིཥྚ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདུན་པ་ཞན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ ནི་མ་གུས་པས་བཟུང་བ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྣོད་ཁ་སྦུབ་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། ཞབས་རྡོལ་གྱི་ནང་དུ་ཆར་བབས་པ་དོན་མེད་པ་བཞིན་ཏེ། དེའི་ནང་དུ་མི་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱིས་ཞེས་གསུངས་ ནས་ཡང་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་བཤད་ཀྱི་གཞན་དུ་ན་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ང་ཡང་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་ནི་འཆད་པར་ཟད་ཀྱི་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་ པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གནས་ཇི་སྐད་དུ། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འཆད་པ་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་དྲི་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་ཚིག་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ ཐག་ཏུ་གཏམ་འཕྲོ་འཆད་པའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་།འཇིགས་ནས་ཞུ་མི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་རྣམས་ཚིག་དང་སྤྱོད་ལམ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་བཤད་པ་རྩོམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

世尊在其他经中说明此义道：'什么是缘起法呢？即是此有故彼生，此生故彼生。'这是因的意义。如果不是先前作业的意义，那么如何了知'依此'的成立呢？这个问题以后再确定。'对你们'是说对你们大家，即为了你们的缘故而说。'诸比丘'是呼唤语，为了使心散乱的比丘们专注。为什么只对比丘们说而不对其他眷属说呢？因为他们是最殊胜的、最主要的、最亲近的、常住的，且具有领受能力。'于是世尊对诸比丘说'是对尊者罗睺罗说的。'初'即是教示，因为在解说之前，由此门摄集如何缘起的缘故。'分别'即是详细解说，详细解说是教示语，为了使所教示的义容易通达，为了使详细解说容易领受，因为如同注释和经典，认为是总的语言和别的语言。如此则成为善说，因为以简略和广说解释。'我当说'是指初说和分别解说，如同在他处说'我当说法'之后，从经等法中解说并非其他，又如世间中说'说一句话'时也没有其他话一样。'此'即是安立语言，或者是'因此'的意思。'善听'是令专注倾听。'善思念之'是为了使众眷属成为所说法器而如实恭敬受持。若不如此，则以三种过失而使所说无义：以散乱过失则不闻文字；以智慧过失则颠倒执著文字和义理，如斯伐谛和阿利瑟吒等；以意乐薄弱过失则以不恭敬而不受持。如同覆口容器、不净器、底漏器中降雨无义一样，因为不入内、变质、不住的缘故。说了'我当为汝分别解说'之后又说'善思念之我当说'是为什么呢？如此是为了显示'我将解说，若不如此则不作'，以及'我也将善好地详细解说'。也是为了显示'我只是解说，你们当精进修行'。如同他处所说：'你们当如是作，如来是说法者。'若问：'什么是缘起初？'在他人当问的时候自己说此语，是为了完全断除立即谈论其他的过失，为了利益怯懦不敢请问者，为了断除已得专注者因语言和威仪差别而散乱的过失。'即是'表示开始解说初义。

།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དབྱེ་བ་མེད་པར་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་རྣམས་མི་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་རྣམས་ཕྱེ་ནས་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ནི་འདི་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ། །འདི་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་བདུན་པ་རྒྱུའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ཆར་བབས་ན་ལོ་ཏོག་སྐྱེའོ། །སད་བབས་ན་ལོ་ཏོག་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་ཆར་བབས་པ་ནི་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མངོན་ཞིང་། སད་བབས་པ་ནི་ལོ་ཐོག་འཇིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ལྔ་པ་རྒྱུའི་དོན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་མེ་དང་འབྲེལ་བ་ལས་ཚོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྡབས་པ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོ་ནི་མ་ཕྱེ་བར་བསྟན་གྱི་ཆེ་བ་ཁོ་ནས་མ་ཡིན་ཞེ་ ན།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས་དོན་ཡང་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་གྱིས་དོན་བསྟན་པ་འདིས་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་བསྟན་ པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་འདི་གཉིས་ལས་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་བརྗོད་ཅེ་ན། གཅིག་ལ་གཅིག་འཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བརྗོད་ན་ ནི་གྲངས་ཅན་པའི་དོན་ཡོད་པའམ།སྐྱེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ཀྱི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་མ་བརྗོད་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པ་མ་བྱས་ པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་མ་བརྗོད་ན་ནི་ངེས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡོད་ན་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། བདག་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་བས་ན་གཉིས་ཀ་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། གཞན་ན་རེ་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཚིག་ཁོ་ནས་གཉིས་ཀ་འགྲུབ་པས་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེར་ཡང་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་ནམ།དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པས་གཉིས་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དོན་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། མངོན་སུམ་དང་བརྒྱུད་པའི་ རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།དེ་དག་དགག་པ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཚིག་དང་པོས་ནི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུ་གནས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འབྲས་བུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པས་ནི་རྒྱུ་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།

'此有故此生，此生故此生'这句话是在无差别地解释缘起的第一部分，因为没有分别宣说支分。'无明缘行'这句话是分别宣说诸支分。
此中'此有'是指存在时，'此生'是指生起。如是，应知第七格表示因义。譬如'下雨则庄稼生长，降雹则庄稼毁坏'，此中下雨明显是庄稼生长的因，降雹是庄稼毁坏的因，同样，'此有故此生'也明显是其他生起的因。
'此生故'是指因为生起。'此生'是指生起。如是，应知第五格不表示因义。譬如由与火接触而成熟，由手等相击而发声。
为何最初不分别而说，而不单独说大的呢？因为要显示无明等缘的义理。彼等缘的义理即是：'此有故此生，此生故此生'。应知通过显示缘的义理，也显示了外缘起，因为缘的相没有差别。
这两句话在意义上有什么差别呢？毫无差别。那为何说两遍呢？因为是互相解释。若只说其中之一，数论派会认为有实在的义或生起，他们不承认无生也有因果，而非从无而生。
再者，若不说'此生故此生'，则不能遮破常因。若不说'此有故此生'，则不能确定。某法生起故某法生起，唯有彼存在时彼才存在，而非从我等常法，否则就不能遮破常因。因此两者都是有必要的。
有人说是显示不同支分。有人说是安立三分。由于仅以无明等是缘的语句就能成立两者，所以这些说法无意义。
猿猴经中也说：'于此，具闻圣声闻们如理详细观察缘起本身，即此有故此生，此生故此生。即依乐受触而生乐受'等。彼中也无不同支分或三分安立，故不应说两遍。
有人说义理有差别，是显示直接和间接缘的事物。对此的破斥也同前。
有人说第一句是说因相续住时果相续住的前行，第二句是说因生故果生。

།དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་བརྩམས་པ་ལ་གནས་པ་འཆད་པ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད།འོན་ཏེ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་དོན་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། གལ་ཏེ་རྒྱུན་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་ཡིན་ན་སྔ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་སྐྱེ་ལ་ཕྱིས་གནས་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་མ་བཤད་པར་གནས་པའི་དུས་ཅིའི་ཕྱིར་ བཤད།ནུར་ནུར་པོ་དང་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཞོ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་སྟེ་གནས་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་གང་ཞིག་གནས་པ་ཡོད་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་དུ་སེམས་ན།འོ་ན་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་གཞན་དུ་བསྟན་པ་མེད་པ་ལ་གཞན་དུ་སྟོན་པ་ནི་རང་དགའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མདོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འཆད་པར་རྩོམ་པ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་འཆད་པ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད།རྒྱུ་ཞིག་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་འཇིག་པ་ལ་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་འདི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་ མི་འབྱུང་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཤིན་ཏུ་དོན་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འདིའི་དོན་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཚིག་དང་པོས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རེག་པ་དང་ཚོར་བའམ། མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ པས་ནི་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། འདིར་ནི་དེ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན་སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུ་ མེད་པ་དང་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གཉིས་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མེད་ན་ནི་ཅི་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་ལ་རྒྱུ་རྟག་པ་རང་བཞིན་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ཚིག་དང་པོ་མེད་པར་ཡང་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀ་དགག་པར་འགྲུབ་པས་དེ་དག་ནི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་པ་དག་ན་རེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་དོན་གྱིས་ཚིག་གཉིས་སྨོས་ཏེ། ཡོད་ན་ཞེས་པ་ནི་མ་སྤངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་གཞན་ལས། ཅི་འདོད་པ་དང་འདུན་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ནང་གི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་མི་མྱོང་བ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ལྷུག་པར་གསུངས་ཏེ། དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་རྟེན ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་དང་པོ་བསྟན་པ་འདིར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ཙམ་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྔ་ཕྱིའི་ཡན་ལག་ངེས་པས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དེ་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།རྐྱེན་གྱིས་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

那么依此缘起开始而讲住，有什么关联？如果仅仅是生，在意义上有什么差别？如果是相续生和住，前者生是生，先生后住，为何不说生而说住的时间？
如果肉团、长形等，以及酪和乳等也是生而住，那么什么因住而有，在此应当说明。有人认为'此有故彼生'是说果有时因灭。
那么果生就成为无因。如此说'此生故彼生，所以非无因'，这是在无需另说时另作解释，仅仅是随意之语而已。因为不是经典，而且在开始解释缘起时，解释坏灭有什么关联？
因已灭非生，也非依于果，刹那法灭无有缘故。若此是其义，则应说'此有故彼不生'，如是则能非常明了通达其义。因此这不是此处的含义。
有人说第一句显示俱有缘，如触与受，或如芽与影。第二句是先生，如从有生，或如从种子生芽。此处若能成立，在猿猴经中则不能成立，因为只说明俱有缘。
有人说两句是为了遮无因和常因，无因则无所生，常因如自性、自在天、极微等亦非。这些即使没有第一句也能遮遣二说，所以这些不是其义。
瑜伽行派说因为未断及从无常缘生的意义而说两句。'有'是指未断，如其他经中说：'是否具有欲和意乐而不领受内欲，还是无有？'
在《分别有等差别》法门中广说：彼处问及缘起相，世尊告曰：'诸比丘，缘起相有三种：无动缘所生相、无常缘所生相、及功能缘所生相。'此等即是此处所显示的第一种。
'此有故彼生'是无动缘所生相，因为显示仅有为缘故。'此生故彼生'是无常缘所生相，因为显示生为缘故。
'如是无明缘行'等是功能缘所生相，因为以前后支决定显示为缘故。'无明缘行'是说彼无明为缘。其余诸支亦应如是了知。缘的含义即如前说。

།ངེས་པའི་ཚིག་ནི་རྐྱེན་དེ་ལས་ཡིན་པས་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐྱེན་གང་ཡིན་ཞེ་ན་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ་། ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཞེས་བསྟན། རྒྱུ་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་གཞི་མ་ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།གང་ཡང་རུང་བ་སྨོས་ན་ཡང་ཕྱིར་རྒོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་འབྱུང་བ་དེའི་རྐྱེན་ནི་འདི་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུ་སྨོས་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གཞི་དང་ བྱེད་རྒྱུ་སྨོས་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད།རྒྱུའི་སྒྲ་གཞན་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཉིས་རྐྱེན་གཉིས་ཡིན་ལ། ཚངས་པ་བདག་ནི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་སྟེ་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ལེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་རྒྱས་པར་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་དགོངས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས། ཇི་ལྟར་རྒས་པར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་དུ་རྒ་བར་ གྱུར་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་ཁྱེད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པས། དེའི་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱིས་ཞེས་གསུངས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་དོན་ཐ་དད་པར་ཁ་ཅིག་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་གཞན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བརྟགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ལས་ཚིག་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་དེའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ།།གསུས་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡང་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་གནས་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ ཡང་ཡིན་ཏེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམ་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ལུས་ཞིག་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོངས་ན་ཡང་རྨོངས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་ཡང་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ལས་ཆགས་པ་པོས་ནི་མི་ཤེས།ཆགས་པ་པོས་ནི་ཆོས་མི་མཐོང་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རེག་པ་ཡང་ཅིའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།

确定的词是从缘而来故为缘，'出生'是其词义。何为缘？是增上缘。为何说是缘？
若问是否为因、作因和所依，若说任一皆会遭到诤论。在缘起的场合中，凡是依靠什么而生起的，其缘就是这个。
其他人说，若说'因'则不能包括等无间缘等。若问说所依和作因有何过失？因的词在其他处也可见到，如为生起正见故有二因二缘，梵天我说为因即说为因等。因此这些都不可取。
从'何为缘起差别'开始，是说明无明等的差别。无明等不是缘起，那是什么？是缘生。
世尊在其他经中如是说：何为缘起？即此有故彼生等广说。何为缘生法？即无明、行等乃至生、老死。
此中有何密意？缘起是已生诸法的共相，即从未生而生。其差别如何能另外显示？如何能显示衰老之外的其他衰老？
为何如此？彼处所说的缘起，此处说为第一缘起。彼处所说的缘生法，此处即是缘起。
若问为何不说'将为你们解说缘起和缘生的差别'？因为此法门是针对缘起而说，为了简略和广说其义理，故说'比丘们，我将为你们说缘起的第一义和差别'，因此无有相违。
有些人认为'已生'和'生起'有不同意义，这也要破除，因为除缘起外别无缘起，为显示是假立法故。
从词生词者，若问若无明也是缘起，其缘是什么？世尊说在有因有缘有依的法门中，非理作意也是无明的缘。
在《贤愚经》中说五盖也是，说'何为无明住？应说是五盖'。
邪见也是，如说'若数数亲近修习邪见，身坏命终当生地狱。纵使百世与人同分，也将成为大愚痴者'。
贪等也是，如三偈所说'贪著者不知，贪著者不见法'。
触也说是何缘，如说'任何行蕴皆依触而生起'。

། གསུས་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་མ་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཅི་ཟག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནམ། ཟག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། །མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཟག པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་རིགས་གཅིག་ལས། གཅིག་འབྱུང་བ་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ།ས་བོན་རྒྱས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྤང་དཀའ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །འོ་ན་མདོ་སྡེ་འདིར་དེའི་རྐྱེན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཤེ་ན། དེ་ལ་ཡང་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ པར་འགྱུར་ལ།གང་ནས་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་བརྩམ་པར་བྱ། གང་གི་དོན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་དགོས་པ་མེད་དེ། དེ་ཡང་ཕྱིས་བསྟན་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་རང་གི་རིགས་ཡིན་ཡང་འདིར་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ རང་གི་རིགས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་པས།འདིར་ནི་དེའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་རྒོལ་བ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡན་ལག་ལྷག་པ་དང་དེ་དག་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྒལ་ནས། ལན་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཡན་ལག་ལྷག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལེན་པའི་ནང་དུ་དེ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྐྱེན་བྱེད པའི་ཕྱིར་བྱ་དང་སྒོ་ང་བཞིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་བསྒོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྨོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཉིད་ནས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ནི་ཡན་ལག་ཀུན་གཞན་ལས་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདིར་རྐྱེན་མི་བརྗོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་ གཉིས་ཀྱང་ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དཔེར་ན་ཨུཏྤ་ལའི་རྐྱེན་རྩ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྩ་བ་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ དུ་འགྱུར་པ་ཉིད་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར།གང་གི་ཕྱིར་འདིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་དེ་ནི་བདག་གིས་རྟོགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལ་རྒོལ་བའི་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒ་ཤིའི་ འོག་ཏུ་ཡན་ལག་གཞན་མ་བརྗོད་ལ།འཁོར་བ་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པར་ཐལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རེག་པ་བསྟན་པས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་དེ་རེག་པའི་ཚེ་བསྟན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ རྨོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསྒོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚོར་བ་བསྟན་པས་ཀྱང་མ་རིག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྲེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་མི་བརྗོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདི་ནི་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགོག་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་དོན་བདུན་ལ་མཐོང་སྟེ། ཡོད་པ་འགོག་པ་ལ་ནི་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་ དང་།དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཉིད་ལ་ནི་རིགས་སྲོག་ཆགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱས་ན་སྲོག་ཆགས་ལས་གཞན་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་ལས་གཞན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ལྟ་བུའོ།

从《大腹经》中说明无明也是无明的缘，怎样如实了知漏呢？漏有三种：欲漏、有漏和无明漏。从无明生起而有漏生起。
仅仅依靠无明而生起无明，而不是从非理作意等生起，因为仅从愚痴中生起的缘故。从自类一个生起一个时，由非理作意等而增长，种子增长则更难断除。因此说那也是它的缘。
那么为什么在这部经中没有说它的缘呢？若说明它的缘还需要说明其他，从何处依止而生起的次第开始宣说。为了十二缘起支的宣说，不需要说明无明的缘，这个以后将会说明。
虽然无明的缘是自类，但这里不想说明诸支的缘是自类，所以这里不应说明它的缘。这里有人争论说，因为没有说无明的缘，所以轮回有开始，支分有余，以及无穷尽。
对此回答是：如前所说，在其他经中说非理作意是无明的缘。也不是支分有余，因为摄于取中。也不会无穷尽，因为二者互为缘，如鸡与蛋。
如此处所说：'熏习作意是从愚痴生起的。'那么一切支分都说是从他缘生，则此处不应说明缘，而且爱和无明二者按阿毗达磨的观点也摄于取中。
譬如说莲花的缘是根，虽然说明根是缘，但不会成为无因。同样，这里虽然没有说明无明的缘，也不会成为无因，为何会导致轮回有开始的过失？
我已了知为何这里不说明无明的缘，正因为如此，对此无有争论的余地。正因为如此，在老死之后也未说其他支分，但不会有轮回有终点的过失。
其他人说，说明触时已说明非理作意，如在其他经中说：'依眼色生起从愚痴而来的熏习作意。'说明受时也说明了无明，如其他经中说：'依无明触所生之受而生爱。'若如此，其他经中所说的这一切在此处都不应说明，这将成为过失。
什么是无明？这种形式是遮遣性的同义词，即'这不是明，这是无明'。这也见于七种情况：对有的遮遣如'非执取'、'非事物'等。对他性如说'非生物'是指不住于生物之外的非色法，即显现为异于色法。

། འདྲ་བ་གཞན་ཉིད་ལ་ནི་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་གཞོན་ནུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱས་ན་བྲམ་ཟེ་དང་གཞོན་ནུ་མ་དང་འདྲ་བ་གཞན་མིའི་བྱེ་བྲག་གཅིག་ལ་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་བ་ལྟ་བུའོ། །སྨད་པའི་དོན་ལ་ནི་ཆུང་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱས་ན་ཆུང་མ ངན་པ་དང་།བུ་ངན་པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉུང་བའི་དོན་ལ་ནི་ཚོད་མ་ལན་ཚྭ་མེད་པ་དང་། གཞོན་ནུ་མ་ལྟོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བྲལ་བའི་དོན་ལ་ནི་དགེ་སློང་མེད་པའི་གནས་དང་། ཆུ་མེད་པའི་དགོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉེན་པོའི་དོན་ལ་ནི་བསོད་ ནམས་མེད་པ་དང་།གྲགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། །ཡོད་པ་དག་ནི་འགག་པ་དང་། །གཞན་པ་ཉིད་དང་འདྲ་བ་དང་། །སྨད་དང་ཉུང་དང་བྲལ་དོན་དང་། །གཉེན་པོ་དག་ལ་འདི་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདིར་དོན་ཁ་ཅིག་པར་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རེ་ཞིག་རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་འགགས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་འདོད་མ་ཆགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི ཆགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་ཙམ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་རྙེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་ཡང་རྨོངས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་རིག་པ་མེད་པའི་ དངོས་པོ་ཙམ་ཡིན་ན་ཅི་རྨོངས་པ་མེད་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཉེན་པོ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལའང་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རིག་པ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨད་པའི་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། སོ་སོར་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་།ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ལྟ་བ་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རིག་པ་ཆུང་བ་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་ པའི་རིག་པ་མ་རྫོགས་པའི་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏ་རེ།རིག་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏ་རེ། རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ནི་མ་ རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་བྱམས་པའི་རྣམ་པའི་སེམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་གང་ཞིག་ ཡིན།མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་གཉིས་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ཏེ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་ངེས་པར་བྱ་བ་སུ་ཞིག་ ནུས།གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་ཡང་མཐོང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས་ན་དེ་ཡོད་པར་ངེས་པར་བྱའོ།

对于相似的其他情况，如说'非婆罗门'、'非少女'时，是指与婆罗门和少女相似的其他人的某一特征，而不是指其他一切。
对于贬义，如说'非妻'、'非子'时，是指坏妻子和坏儿子。
对于少义，如说'菜无盐'、'少女无食'之类。
对于离义，如说'无比丘之处'、'无水之荒野'之类。
对于对治义，如说'无福德'、'无名声'之类。
总结偈颂：有法之灭尽，其他性及似，贬义少离义，对治皆有此。
这里应知是某些义，首先，仅仅没有明了的事物并非无明，因为无事物被了知为诸行生起的增上缘。若说由无明灭故诸行灭，此灭亦不应理。
其他经中说是结缚等亦不应理。非如理作意为因亦不应理。首先，无贪如何成为世间法烦恼的缘，因为它仅是无贪性。
仅仅所缘不应成为分别的增上缘。从彼分别中希求利养者成为烦恼。无明也说是愚痴，若仅是无明了的事物，则是无愚痴、仅是无愚痴性呢？还是对治？这两者于无事物都不是明了，因为无生。
若是异于明了者即是无明，则眼等也有此过失。与明了相似的其他法也非无明，因为彼不存在，且无记慧体也将成为无明。
贬义的明了也非无明，因为彼不存在，且染污慧体也将成为无明。若问有何过失？染污见将成为无明。若问有何过失？将不能别说。
若其他与烦恼相应的慧成为无明，有何过失？将无独立的无明。不善见也将不与不善根相应。
少分明了也非无明，否则第八地等未圆满的明了也将成为无明。离开明了者也非无明，否则未生明了相续中的眼等一切也将成为无明。
应知与明了相违的其他法是无明，如非福德、非名声，以及无贪、无嗔等。
其体性是什么？且慈心相中无贪的自性是什么？不净相中无嗔的自性又是什么？这二者中即是彼二，贪与嗔相违品的特征也非无。
谁能决定眼等根的净色自性？从睡眠者也有见的作用，应由此决定彼之存在。

།དེ་བཞིན་དུ་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བྱའོ། །རིག་པ་འདི་གང་ཞེ་ན། གང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཙོར་ ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་དང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཆེད་དུ་བྱེད་པ་དང་དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གསུངས་ པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ན་ཤེས་རབ་དང་སྣང་བ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའི་བར་འདི་ནི་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པ་ཡིན་ པ་དང་།དེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྲོ་བའམ། རིག་པར་འགྲོ་བ་དེས་ན་རིག་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ངེས་ཚིག་བཤད་པར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ་དེ་བས་ན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་རབ་ཏུ་ཤེས་ ཤེ་ན།གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་རྟོག་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཤིན་ཏུ་གྲགས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷག་མའི་སྦྱོར་བར་མཐོང་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་གཙུག་ལག་ལས་སྒྲས་ཤི་ཆད་གཉིས་ ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་འདི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཙུག་ལག་དེ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཅིའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་ཡང་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་མཐོང་སྟེ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་བྱེད་ པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་སྟོན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གང་ལ་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ཡུལ་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གང་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་ལས་གསུངས་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དག་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྣམ་གྲངས་སོ།།དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ཚེའི་ཆ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའོ། །ཕྱི་མ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའོ། །གང་དེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མའི་མི་ཤེས་པ་ནི་ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ནི་དབྱེ་བ་མེད་པར་རྨོངས་པ་འཇུག་པའམ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཇི་ཙམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྐྱེས་བུ་འདི་དག་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་དེ་ ལྟར་རྟོག་པའོ།།ནང་མི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བར་བསམས་པའོ། །ཕྱི་མི་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བར་བསམས་པའོ། །གཉིས་ཀ་མི་ཤེས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་གཉིས་ཀ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་རྨོངས་པའོ། །ལས་མི་ཤེས་པ་ནི་བསོད་ ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ལ།ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའིའོ། །བསོད་ནམས་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་མེར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡོག་པའོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་སུ་འདུ་ ཤེས་ནས་ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་མེར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ།

同样地，应当确定无明是以与明相违背的特征而存在的。这个明是什么呢？就是与无明相违背的那个。主要是出世间的智慧以及与之相应的和在其后所获得的。为了它而作的和使它完全清净的闻所生、思所生、修所生的智慧称为明。
在长老舍利子所说的经中也说：'如实了知和见到这五取蕴，乃至称为智慧、光明和现证的，这就是明。'为什么称之为明呢？因为它是如实了知的，以及由它而趋向解脱或趋向明，所以应当按照合理的方式解释词源。
在长老舍利子所说的经中也说：'具寿大腹能够完全了知，因此称为明。什么是完全了知呢？如实完全了知色。色的集起'等广泛宣说。因为这是了知的意思，所以是明和觉，因此以词源学的方式用异名来显示为明，因为这是极为著名的。
智慧也称为明，完全了知者也是明。若问：'如何合理地在没有其他作用的情况下显示作者，因为没有看到剩余的结合'，难道不是在论典中看到'应当以死和断两种音来随成就'这样的极为结合吗？或者如果那个论典也不是量，那为什么声明论是量呢？在世间中也看到在没有其他作用的情况下显示作者，如说'从种子中生出苗'。
若问为什么显示业，是为了显示智慧的对境。对于智慧所生起的对境称为'完全了知对境'。或者说，在哪里有违品，就在哪里摧毁它。'彼'是指前面所说的，即在那些经中所说的。
'不知前际'等是以所缘和异名来显示无明的差别。前际等是所缘，不知等是异名。其中，前世的部分是前际，后世是后际。不知前际是对'我在过去世是否存在'等产生怀疑。不知后际是对'我在未来世是否会出现'等产生怀疑。
不知前后际是无差别地愚痴趣入，或者认为'没有前际也没有后际，仅仅只有这些根境范围内的众生而已'。不知内是对自相续作众生见的执著。不知外是对他相续作众生见的执著。不知两者是对自他相续两者无差别地愚痴。
不知业是对福德和非福德的存在产生怀疑和诽谤。对于福德认为是非福德的，如杀牲畜、投火等，反之亦然。对于非福德认为是福德的，如杀牲畜、投火等。

།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱིའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡང་ལྷ་རྣམས་ནི་རང་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཉིས་ཀ་མི་ཤེས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའམ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་མི་ ཤེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་།ཆོས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་ཐོས་ནས་དེ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོས་ན་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ།།རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ བཅས་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ།བདེ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་མཁས་པས་བསྔགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བསྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མངོན་དུ་བྱུང་ བའི་དོན་གྱིས་སོ།།ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་སྐྱེས་བུ དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཚེ་རབས་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་མི་ཤེས་པ་ནི་གང་གིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེས་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་ལམ་ཡིན་པར་མི་མོས་སོ། །འདིས་ ནི་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པའི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལས་བརྩམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་རང་དང་གཞན་ གྱི་རྒྱུད་དང་།སོ་སོའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྟེན་དང་། དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ་འདི་དག་ནི་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་རྟེན་ནི་སྐྱབས་གསུམ་མོ། །དམིགས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་བདེན་པ་བཞིའོ། །རྒྱས་པར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཚོགས་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

不了知异熟是对于有异熟这一事实怀疑和诽谤者的。对于非异熟也认为一切都是往昔所作之因者的。对于异熟也认为诸天是自然产生的，将异熟认作非异熟者的。
二者皆不了知是认为大自在天等是众生的造作者，或说无因论者的。不了知佛等是听闻诸佛菩提、善说之法、善入僧伽后不能领悟，或怀疑，或诽谤。
如是闻苦等相时亦如前。所谓因及从因正生之法即是成为因果的十二有支。所谓善与不善是具有差别的缘起，直至菩提分及其对治分具因的那些是善的，因为是为了安乐之义，是可意果报，是无明对治故。
无过失是因为为智者所赞叹之义。应当依止是因为一再现前之义。令满足是因为令身心满足之义，因为具有胜解差别故。清净是因为无垢之义，因为是无漏故。
与此相反的是其对治分诸法，即是不善等。具有差别是指菩提分在未清净阶段时与对治分相似的缘起，即是具对治分，因为依止于善士与非善士等，及依往世因缘而生故。
如实通达六触处是以缘于彼的出世间无我智如实通达彼等。不了知彼等是虽未通达而起增上慢者。
问：不了知道与不了知如实通达有何差别？答：彼是如同外道般不信解道是道。此是于此教法中成为增上慢者。
应知彼等无明所缘差别是从此趣入分与还灭分而说。所谓趣入即是来去与众生，因为能出生自他相续及各自业的异熟故，此是趣入分。
所谓还灭即是所依、所缘、资粮及障碍、自性，此等是还灭分。其中所依是三皈依。所缘略说是四谛。广说是十二缘起支。资粮与障碍二者是菩提分法及其对治分。
自性是如实通达六触处，因为是我见等乃至了知为识之间的我见相执著萨迦耶见的对治故。

།གང་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགའ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཡང་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་རྣམས་དེའི་དོན་ ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་བརྗོད་ན་ནི་གཞན་དག་གིས་དཔྱད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་རྟུལ་པོ་དག་ཀྱང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དེའི་དོན་རྟོགས་པས་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་གཅིག་ལ་དོན་དུ་མ་ཡོད་པས་དོན་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། མིང་དེ་དག་གིས་གསུང་རབ་ལས་ བྱུང་བའི་དོན་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།སྨན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་བཞིན་ནོ། །ཆོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཚིག་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་ ལ་དེའི་ས་བོན་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་སོ་སོ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་གང་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་ རྣམ་པ་གསུམ་དང་བཞིས་བསྟན་ཏོ།།གང་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཇི་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཡུལ་ བཀབ་པའི་དོན་གྱིས་མུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་།ལོག་པར་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིད་གཉིས་དང་། བློ་ངན་པ་དང་། བློ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་ཡིད་གཉིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་།མུན་པའི་རྣམ་པ་དང་བློ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྟོན་པ་ནི་རིག་ན་མ་རིག་པ་དང་བློ་ངན་པའི་ཉོན་མོངས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་ཇི་ལྟར་བསྟན་དུ་རུང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་། རིག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མའི་རྣམ་པ་ནི་སྨད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། སྨད་ པའི་རིག་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།སློབ་དཔོན་འཆད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རྟག་པར་འཛིན་པ་དང་། དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོར་འཛིན་པའོ། །དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བར་བྱ་བའི་དོན་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ སྤངས་པ་དང་བསྐྱེད་པ་མི་ཤེས་པ་དང་།གཉེན་པོ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་མི་ཤེས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་རྟོག་སྟེ། ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་། ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་ མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།ནང་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན། ཇི་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ཡིན། འདུག་པ་སུ་ཡིན། སུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར། སེམས་འདི་དག་གང་ནས་འོངས། འདི་ནས་ཤི་ནས་གར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ནང་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བདག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

若问为何说'在彼彼处'，是为了在前际等每一处都要说明无明的异名差别。若问为何要说明异名差别，是为了让某些人能以任何方式理解其义，并使当时散乱者能听闻其义。
若只说一次，他人会生疑虑。为使钝根者通过反复理解其义而不忘失，为破除一词有多义而产生的不同理解，为使通过这些名称理解经典中的义理，如同药物异名一样。
为使说法者能获得其义并与文句相应，为显示自己是通达诸法之人，为在他人心中种下其种子。
若问为何只对无明说明异名，是为了显示诸异名同样无有义理差别。此外，对于那些以无明为违品者，是以三四种异名来说明。
若问对谁而言无明是违品？是对闻所生、思所生、修所生的智慧，以及见、证等诸明的违品。
若问如何是违品？因为以遮蔽其境的意义而成为黑暗，以颠倒见的意义而与疑惑、恶慧、无慧烦恼相应。
首先，若已显示愚痴与疑惑烦恼的等起，以及黑暗行相与无慧烦恼的等起，那么如何能显示明与无明及恶慧烦恼的等起？受、明、慧这些词义无差别。'无'的行相是贬义，由于具有贬义的明，故称无明。
论师解释说：不知前际等应当了知有两种因：一是随顺我执，二是障碍解脱。
我执有三种：执为常、执为实、执为作者与受者。
障碍解脱也有四种：不知皈依、不知所见义、不知违品与对治的断除与生起、不知对治无有增上慢。
瑜伽师地论中说：何为不知前际？对过去诸行非如理分别，即'我于过去是否存在'等不知。
何为不知后际？对未来诸行非如理分别，即'未来是否将生'等不知。
何为不知前际与后际？对内非如理：如何是？如何有？是谁住？谁将生？此心从何来？此处死后往何处去？等不知。
何为不知内？对内诸行非如理作意为我的不知。

།ཕྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བདག་གིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི དང་ནང་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མཛའ་བ་དང་མི་མཛའ་བ་དང་ཐ་མལ་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བག་མེད་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་ པ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དགེ་འདུན་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་ མ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པའམ་མི་མཐུན་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བར་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ནག་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་དཀར་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཆ་དང་བཅས་པ་ནི་འདྲེན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྟོགས་པ་ལ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ ཅན་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ན་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ཏེ། དུས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། འཕོ་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཆོག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ནས་མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པའི་བར་གྱི་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་བདུན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ ཐ་མ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱ་སྟེ།དེར་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་གསུམ་མོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཀྱང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ མི་ཤེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གསུངས་པ།དགེ་སློང་དག་མདོར་ན་མ་རིག་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་རྟེན་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །བཙུན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན།དགེ་སློང་དག་གང་ལ་འཇུག་པ་དང་། གང་འཇུག་པ་དང་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

什么是外部无知？就是对不属于有情数量的外在诸行，非如理作意执为我所的无知。
什么是内外无知？就是对他人相续的诸行，非如理分别为亲友、非亲友和普通的无知。
什么是业无知？就是对业及其果报颠倒非如理分别的无知。
什么是佛陀无知？就是对诸佛是觉悟者不作意，或颠倒作意，或放逸，或怀疑，或诽谤的无知。
什么是法无知？就是对法是善说不作意等，如前所述。
什么是僧无知？就是对僧是善修不作意等，如前所述。
什么是苦无知？就是对苦不作意为苦等，如前所述。
乃至道谛也应如理而说。
什么是因无知？就是非如理分别无因或不相应因如大自在天等为因的无知。
如同因一样，对从因所生的诸法也是如此。
其中，善法是无过失的缘故，不善法是有过失的缘故，应当依止的是有益的缘故，不应依止的是无益的缘故，有过失的是黑业的缘故，无过失的是白业的缘故，具有差别分的是引导的缘故。
什么是不如实了知六触处？就是对证悟颠倒心的增上慢者的无知。
这些无知总的归纳起来有七种愚痴：对时间的愚痴、对事物的愚痴、对转变的愚痴、对殊胜的愚痴、对真实性的愚痴、对烦恼的愚痴、对清净的愚痴和对增上慢者的愚痴。
从无知到无明以及黑暗行相为止的六种无明异名，应当了知是七种愚痴事。
最后两种愚痴事合为一个，应当观察其中的无明和黑暗行相两种异名。
另外，闻所生、思所生、修所生三种智慧的违品，依次是三种异名。
由于这些违品是小、中、大的缘故，又有其他三种。
通过违品的分类和自性的分类，也应当了知有六种异名。
在第一种差别分析法门中也是从前际等无知开始宣说的：'诸比丘，简要而言，无明业应当了知有二种：一切行相趣入的所依施设业的无明，以及一切行相还灭的障碍业的无明。'
'大德，什么是一切行相趣入？诸比丘，所趣入的、能趣入的以及如何趣入，这就是一切行相趣入。'

།བཙུན་པ་གང་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུས་ལ་འཇུག་གོ། །བཙུན་པ་གང་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ ཏུ་འཛིན་པས་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ།།བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ལས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུན་འཇུག་པའོ། །བཙུན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མདོར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ ལྡོག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ལྡོག་པའི་རྟེན་དང་། ལྡོག་པའི་དམིགས་པ་དང་། ལྡོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་འཆད་པར་བྱེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་དུས་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བརྗོད་དོ།།ནང་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། །ལྡོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལ་ཡང་དགེ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་གྱིས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ དོན་གྱིས་སོ།།དགེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་ཡང་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དགེ་བ་འདི་དག་ཉིད་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ངན་པའོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་མི་དགེ་བ་ནི་ནག་པོའོ། །དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དཀར་པོའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་འདྲེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་བརྩམས་ཏེ་གསུངས་པ། བཙུན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ནི་མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོའི་ ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།།བཙུན་པ་མ་རིག་པ་ནི་མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་ལགས། དགེ་སློང་དག་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འདི་ནི་བསླང་བར་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ལགས། དགེ་སློང་དག་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །བཙུན་པ་མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བྱེ་བྲག་ལགས། དགེ་སློང་དག་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་ཤེས་པ་ ཡོད་པ་དེ་ནི་དུམ་བུར་མ་བྱས་པ།གསོང་ལྡོང་དུ་མ་བྱས་པ། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་མཐའ་དག་གིས་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཤིན་དུ་ཆུང་བ་ ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ།།བར་མ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆེན་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྫོགས་སོ།། །།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ གང་ཞེ་ན།འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ན་། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ།

尊者，对什么趣入呢？比丘们，我执分别趣入于时间。
尊者，趣入什么呢？比丘们，由我执趣入内外处。
尊者，如何趣入呢？比丘们，由我执分别和颠倒遍知而趣入业和异熟相续。
尊者，一切种类的还灭是什么呢？比丘们，略说一切种类的还灭有四种：还灭所依、还灭所缘、还灭作意和还灭果成就。
对此，诸解说者如瑜伽师地论所说，是不知时的。
内等是由内外处的差别和内处所依的差别。
还灭作意是对因和从因所生诸法。
其中，善法是以无明对治义。不善法是以其违品义。
这些善法中，外道的是有过失的。此法中的是无过失的。无过失的应当依止。有过失的不应依止。
这些善法中有漏的是劣的。无漏的是胜妙的。其中不善的是黑的。无漏善法是白的。
除此之外的，因非引导故是有差别的。一切因是缘起故称为缘起。
从此开始宣说无知等词义，说道：'尊者，无明违品的差别是什么？'比丘们，应当观察无明是最胜法的违品、广大法的违品。
尊者，无明如何是最胜法的违品？比丘们，在五根中，此是应生起的，此是应显示的，即慧根。其违品是无明，故称为最胜法的违品。
尊者，无明如何是广大法的违品？比丘们，无明是闻所生、思所生、修所生智的违品，故称为广大法的违品。
尊者，与无明相应的差别是什么？比丘们，有顶以下三界众生中，即众生的无知是未断、未破、随眠相应。故彼等众生为一切所缚。
又不知善趣恶趣因果差别，其中最微细的是无色界众生的，中等的是色界众生的，最粗大的是欲界众生的。
从缘起解说中无明分别圆满。
无明缘行中的行是什么？行有三种。对此，世尊说诸行以身等差别而分别显示，而非以自性。在其他经中也说出入息是业行。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་ པར་དཔྱོད་པ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དོ།།འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ན། དེ་དག་ཅི་འདིར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའམ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་བཞེད་དོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ མངོན་ཞེ་ན།མདོ་སྡེ་དང་རིག་པས་སོ། །རེ་ཞིག་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་མདོ་སྡེ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེས་གསུངས་ སོ།།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་ཉེ་བར་ འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། དེ་ནི་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པ་བཟུང་ངོ་། །ཡང་གནོད་པ་ དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འདུས་བྱས་པས་ཇི་ཙམ་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་བར་གྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་ལས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རིག་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་ རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་འདོད། དེ་དག་ནི་དགྲ་ བཅོམ་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་འདོད་ན་ནི་དེ་དག་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་ རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་རིག་པས་ཀྱང་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་བཞེད་པའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱང་ཅི་ཡིན། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཅི་ཡིན། མི་གཡོ་བ་ཡང་ཅི་ཡིན། དེ་དག་གི་ཚིག་ནི་བསྟན་པར་མི་མངོན་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གཡོ་བ ནི་འགུལ་བ་སྟེ་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་པར་བྱའོ།།དེ་མི་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བ་ཅན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་འདིས་གཡོས་པར་མི་ནུས་པས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེས་མི་བསྒུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་། །དེར་འབྱུང་ བའི་ལས་ནི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ས་དེ་ལས་གང་གི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བའམ།ཡི་དགས་ཀྱི་ནང་དུའམ། དམྱལ་བའི་ནང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་རིས་དང་པོར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲུག་པའི་བར་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།

如果说分别和观察是语言的造作，想和思是意的造作，那么这些是否应该如实观察或不应该？回答说：此处认为身语意业的差别是身等的造作。这如何可知？通过经典和理证。首先在如瓶经中世尊说：'由无明缘而造作福德的造作，由无明缘而造作非福德和不动的造作。'
呼吸出入并非被认为是福德、非福德和不动。又说：'如果造作福德的造作，则由福德所趋向的是此识。如是乃至不动所趋向。'
此处也说是由造作缘而有识，因此说由造作所趋向的是识，此处确定是由造作为缘。又说：'由造作有害的身造作，将生于有害的世间。'因此呼吸出入也非是生的因。
首先经典是如此。理证如何呢？如果由无明缘而有呼吸出入等，则阿罗汉就不应该有。如果也由此缘而有后有的识，则阿罗汉也会有。
首先，如何认为身等业是由无明缘？这些在阿罗汉也非没有。呼吸出入等也是如此。如果承认阿罗汉的身等业，则它们不是身等业，因为不造作后有。如是呼吸出入等也不是。
因此由理证也是确定的，此处认为福德等相是身等业差别的身等造作。什么是福德？什么是非福德？什么是不动？这些词似乎未说明。对此回答：欲界的善业是福德，不善是非福德，色界和无色界的善业称为不动。
为什么称为不动？动是摇动，应当认为是转变为其他自性。因为是不动的本性故为不动，在禅定和无色界中不能被此所动故为不动，因为不被下地的违品所动。彼处所生的业是不动。
其他人说因为从彼地业的异熟是不动的。欲界的任何业在其中成熟的，由愿等其他缘所摄受而生于天中，或生于饿鬼中，或成熟于地狱中。应成熟于初天界的，则乃至成熟于第六天。

།ལྷའི་ནང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིའི་ནང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྐལ་བ་ཆུང་བའི་མི་ལ་ སོགས་པ་དང་།ལན་ཚྭ་སྲང་གཅིག་ལྟ་བུ་དང་། རྣ་རིགས་ཀྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་ལས་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེས་གཞན་དུ་ལན་འགའ་ཡང་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་གཡོ་ཞེས་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱིས་པའི་དགེ་བ་བསོད་ནམས་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གནས་འདུག་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འཆགས་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ཚེ་ཟད་ལས་ཟད་བསོད་ནམས་ཟད་ནས་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་མི་རྣམས་དང་ སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།བསོད་ནམས་དེ་ནི་ཡོད་དེ། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གསུམ་བསྟན་པའི་ཚེ་དེ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་མ་ ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་།ཁྱད་པར་གྱི་མིང་གིས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་སྟེ་བསམ་གཏན་ གསུམ་པའི་གོང་མའིའོ།།དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་འདི་ན་ནི་འཕགས་པ་འདི་དག་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་འདིར་ནི་འཕགས་པ་འདི་དག་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །དེ་ལྟར་ན་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།མདོ་སྡེ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་ཚེ་ཟད་ལས་ཟད་བསོད་ ནམས་ཟད་ནས་དེ་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ཉིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་རང་གི་ས་པའི་གཡོ་བ་མེད་པས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བསམ་གཏན་གཞན་དག་ཀྱང་མི་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མའི་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་རིགས་ཏེ། དེའི་ཡན་ལག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་གལ་ཏེ་དེ་དག་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་རེ་ཞིག་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མདོ་སྡེ་འདི་ལས བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་ཞེས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ན་ལས་གང་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་ གཞན་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་། །ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་པ་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེ་ན།མ་བཏབ་པ་དེ་འདེབས་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདེབས་ཤེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དེའི་ས་བོན་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་འབྲུའི་ འབྲས་བུ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ས་གཞི་དང་ཐལ་བ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མྱུ་གུའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ།།མ་དུ་ལུང་གའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ཀྱི་མེ་ཏོག་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བས་བསྐུས་པ་དེ་ནི་གེ་སར་དམར་པོར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ།

在天界成熟的业，也会在人间成熟，就像对于福报微薄的人等，以及如同一两盐的比喻，以及如《种姓经》中所说的那样。色界和无色界所行的禅定和无色界的地，除此之外的其他业，永远不会在其他处成熟。因此称为不动业报。
如果不承认第二禅的善业是福德，那就与《住处经》中所说相违背。世尊说：'世界形成时，有些众生因寿尽、业尽、福尽，从光音天死后转生到此处，与人类同等投生。'
这福德是存在的。在讲述福德等三种业时，所谓'不动'是为了说明其特殊性，就像一来果等一样。他们并非不是预流果，只是以特殊名称来表示。
其他人说：能感受快乐的业是福德，能感受痛苦的业是非福德，既不感受痛苦也不感受快乐的是不动业，即第三禅以上的业。
如是世尊说：'在这三种禅定中，这些圣者是动摇的。在第四禅中，这些圣者是不动的。'如此，下界中既非乐也非苦的感受就不是业报了。
这也与经典相违背，如说：'关于无想无所有处众生，有些众生因寿尽、业尽、福尽而死去，有些则在那里入涅槃。'
第四禅因为没有自地的动摇而说是不动的。其他禅定也并非没有不动，因为没有下地的动摇。应当说是相对的不动，如同支分涅槃一样。
如果是这样的话，那么在这部经中已经确定世尊的意趣是：身、语、意业暂时不是福德、非福德和不动行。为什么呢？因为没有说'无明缘行'。
如果问：如何知道这些业的本质是以业的差别而成为行，能引生有？如其他经中世尊说：'造作有为法，故说取蕴中的行蕴。'在其他经中世尊又说行取蕴是六思群。
业如何引生有呢？是播种未种之种。如何播种？因为最初在识相续中植入其种子。什么是种子？是功能的差别。功能是什么法？是因的事物。
譬如，谷物的果实依赖土地、灰烬、水等特殊条件而生长为芽的因的事物，称为种子。茉莉花串涂抹了蓝花汁后，能成为红色花蕊的因的事物。

།ཟངས་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཡང་ཁུ་བ་འཇུ་བ་དང་མཁྲང་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡོད་དེ་དེ་དག་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་བསམ་གཏན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་དང་གང་མོས་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ འགྱུར་ཏེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིང་གི་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཁམས་དང་གང་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཁམས་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་གི་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་ནུས་པ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ལ་ཁམས་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི།ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་གི་སྡོང་པོ་གཅིག་ལ་བསམ་གཏན་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པས་ཡན་ལག་རྣམ་པ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་མཐའ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཁམས་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དཔེ་གཞན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ས་བོན་བརྟས་པ་དེ་ཡང་ཡུན་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འདུག་ཅེ་ན། འབྲས་བུ་ཇི་སྲིད་མ་བྱུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ལས་སོགས་པའི་ངོ་བོ་འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་གང་ཡིན་ལས་ཅི་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱ། ལས་ཞེས་བྱ་བའམ། ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་བརྗོད་ན་ནི་བརྗོད་པ་མངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ དག་ནི་ལས་གྲུབ་པ་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ།།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་འདུན་པ་དང་ རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་མ་རིག་པ་ཙམ་ལས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་གསུམ་མོ། །མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ། གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་གཞི་དང་ཀུན་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་ངག་རྗོད་པར་བྱེད་ཀྱི། མ་བརྟག་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་མ་ རིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ན་ནི་མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་གཞན་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས། མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ཏུ་ཞེ་སྡང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ཏུ་གཏི་མུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་རིག་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་ཟག་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་སྟོན་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ན་ཡང་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཉིད་ཡིན་པར་དེའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཡང་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

铜等物质也有液化和凝固，能使其变成金等形态，这些都是比喻。圣者舍利子也如是说：'具有神通的禅修比丘获得心自在后，对此树干作何种界的观想，就会如是转变而不会有其他变化。为什么呢？因为此树干具有各种界。'其中所说的'界和观想'是指地等性质的界。'此树干具有各种界'是指种子、功能和因的实体为界，而非地等性质的支分，因为一个树干由于禅修者观想的差异可能产生无量支分，但不会导致支分无限的过失。因此，是指因的实体为界，而非其他法，这是另一个比喻。
心相续中的种子稳固后能持续多久呢？在果未生之前都会存在，身业等的本质即是身行等，这是已经成立的。什么是身，什么是业，为什么称为身，称为业或称为身业，这些都需要解释。同样直至意业也是如此。如此解释会变得冗长，因此应当从业的成立中理解这些。
关于'无明缘行'，缘和所缘二者的确定与不确定都有过失。如果只有无明是行的缘，则它们的缘只是无明而非其他，那么即使没有善、不善、欲望、精进等，也会仅从无明而不断生起福、非福和不动行，这将成为过失。
而且与其他经典所说：'善根有三，不善根也有三，三者是业的基础和来源。触缘生受、想、思，经过思维观察后才发语言，不经思维观察则不会'等教说相违。如果行只以无明为缘，即只有它们以无明为缘而其他不是，则无明将没有异熟果和等流果，而且也与经中所说：'无明是为了普遍贪著、普遍嗔恚、普遍愚痴'，以及'从无明生起而有漏生起'，还有'所有各种罪恶不善法的生起，这一切都以无明为因'等教说相违。
如果二者都是确定的，就会有两方面的过失。如果是不确定的，那么说'无明缘行'就没有意义了。对此，即使是确定与不确定二者，解释也不会没有意义，因为如此宣说是显示诸行的主要缘。
为何无明是诸行的主要缘呢？因为福等诸业即是行，是由它主导的缘故，且在生起时也是普遍的缘故。

།འདི་ལྟ་སྟེ་ རིག་པ་དེ་མ་སྐྱེས་ན་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།རིག་པ་དེ་སྐྱེས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐ་དད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཡང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མ་རིག་ པ་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།ས་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་མི་གཡོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་བརྗོད་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་དུ། །མ་རིག་བསྟན་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཉོན་མོངས་གཞན་ ལྡན་སྤྱི་ཡི་རྐྱེན།།དེ་མེད་པ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན། །ཡན་ལག་གི་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ན། དོན་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དགྲོལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་དང་། གང་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡང་ཡིན་བཞིན་ དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན།གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་ལྷག་པར་ཇི་ལྟར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བ་འདིའི་གླགས་མི་ཐོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ།།བམ་པོ་གཉིས་པ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ནི་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་གང་ཡིན་པའི་དོན་བཤད་ན་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་ བཤད་པ་བྱས་ན་ཤུགས་ཀྱིས་ཕྱིས་དགོངས་པའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་དབང་པོའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་གྱིས་། གདུལ་བྱ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ ཏུ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་མི་སྟོན་ནོ།།ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅེས་དེ་ཙམ་ཞིག་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཤ་ན།ཚོགས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ གང་ཞེ་ན།མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གཟུགས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བསྟན་གྱི།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།

也就是说，如果没有生起这个明觉，就会造作轮回，如果生起了这个明觉，就不会。非福德的诸行生起时，由于与一切烦恼相应，故是普遍的缘。如同一切烦恼都由无明缘而引发，如是与彼相应的诸思也是如此。也是诸福德行的缘，当生起随顺成办差别的有和受用时，与彼等同时生起的无明是普遍的缘。对于由出离见所引发的不动行，与彼同时生起的无明也是普遍的缘。将此等义以偈颂说：
无明作为诸行的缘，所说有二种，与其他烦恼相应是普遍缘，无彼则是主要缘。在确定支分数目的安立时，应当再次解释此等义，如是已说主要缘，对于有些人说：诸行的缘虽然也是其他烦恼，为何唯说无明是缘？如果它们的缘也是无明，怎么不会成为支分重复的过失？对此质难是无机可乘的。
行的分别已竟。缘起初分别说明。第二品。什么是行缘识所说的识？识蕴有六，对于此语言如实义理是什么？解释此义时，首先若广说具有决定的内容，则以后将能由此而善解真实义。其中，世尊是依根的差别而说识的差别，若观待所化根机的差别，则非本性。也就是说，在某些处也不说差别。
以蕴字也说明了缘境的差别，因为说明了眼识等每一识都有多种。若不如此，则应当仅说六识而已。为何不说眼识蕴乃至意识蕴的分别？因为蕴字的含义已经说过，并且显示除识之外无有蕴的意思。
什么是眼识？依止眼根而别别了知色的是眼识。如是乃至意识，应当如理而说。若了知色等是识，为何说是眼识而不是色识？如是乃至为何不说是法识？因为眼等唯一属于有情数，以及由共同和不共同因而是主要因。共同因是说眼是青等一切色识的因。不共同因是说是相续一者识的因。如是乃至意，应当如理而说。

།མདོ་གཞན་ལས། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །ཡང་གཞན་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཅུང་ཟད་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཕུང་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་གཞན་ལས་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་གི་ཕྱིར་མིག་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཤིང་གཟུགས་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་སྣང་བར་གྱུར། དེ་བསྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་དེ་ ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་ན་སྔ་ཕྱི་འགལ་བར་ཇི་ལྟ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབང་པོ་དང་དོན་ངེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྐྱེ་བ་ངེས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་པ། ལྔ་པོ་གཉིས་ནི་དབང་པོ་རྣམས། །གང་གི་དོན ནི་དེ་དག་ཉིད།།གང་དེ་ཉིད་ནི་དོན་དེ་ཉིད། །དྲུག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རིགས་མི་དབྱེ་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་དང་དོན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་སྐྱེད་འདི་བརྟག་པ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བསྟན་ པའི་ཆེད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་གསུངས་སོ།།དེ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཇི་སྐད་དུ། དེ་གྲོང་དུ་སོང་ཡོང་རུང་དགོན་པར་སོང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡིག་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མང་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་དེའི་ཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པ་ཞེས་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་བདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྤགས་པའི་ཕྱིར་ནི་གཟིག་བསད་དོ། །བ་སོའི་ཕྱིར་ནི་གླང་པོ་བསད་། རྔ་མའི་ཕྱིར་ནི་གཡག་བསད་དོ། ། བུད་མེད་ཕྱིར་ནི་བྱི་ཕོ་བསད། །ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་སྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་པ་དང་ར་རོ་བ་དང་ཡིད་གཞན་དུ་ཆགས་པའི་ཚེ་དེ་ལས་གཞན་གཉིས་ཚོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིས་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་བསྡུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར ནུས་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཡང་འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ནུས་པ་འབྱུང་བ་མ་ ཡིན་གྱི།དེའི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུས་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་དམར་པོ་བི་ཛ་པུ་ར་ཀའི་མེ་ཏོག་ལ་བསྒོས་པ་ནི་གེ་སར་དམར་པོར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནུས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། དེ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དཔེའོ། །དེ་ལྟར་ན་དགོངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་འོངས་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་དེ་ ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།གང་ལས་མ་འོངས་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་ན་ནི་སེམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

在其他经典中说：'依靠二者而生识。'什么是二者呢？从'眼与色'乃至'意与法'都是如此说的。又在其他经中说：'由名色缘而有识，凡是任何识蕴，一切都是依靠名色而有。'又在其他经中，圣者舍利子说：'具寿，因为内眼处未坏，外色处显现，若其生起作意现前，则由此生起眼识。'同样也应当如理说乃至意识。
在这部经中说'由行缘识'，那么前后岂不相违？由于意趣不同的缘故。为了显示由根境决定而生六识决定，所以说'依二者而生识'。将如是义以偈颂说：'五者二根等，彼等即其境，彼即是彼境，第六处二种。'
作意是不分类的一切共同缘，为了显示即使有根境，若无生起观察的作意，则识不生，所以也说作意缘。'其生起'是以词源学方式，能生起即是生起。如其他经中说：'无论他去村落或去旷野，由其多起恶不善分别，后来会生起执著。'或者，为其而生即是生起，因为是第七格，如说：'为皮杀豹，为牙杀象，为尾杀牦牛，为女杀雄鸟。'
什么是生起作意？即是无不相顺的。譬如睡眠、醉酒、心散乱时，虽有其余二者和合，但由于其缘识不生，因为生起与之不相顺的作意。后来又生，因为离彼故。摄根境作意彼等即说'由名色缘识'。
又为了生起后有，为了生起功能而说'由行缘识'。虽然由根境作意彼等缘而刹那刹那生起识，但无行则不能生起引生后有的功能，由其力故有功能。譬如以红色茜草汁浸润毗阇布拉迦花，为了生起红色花蕊而有功能，无彼则不然，这是譬喻。如是由于意趣不同，前后无相违。
若由行所熏识因而于未来生起名色，那么在无心定和无想有情识相续断绝时，如何有行所熏识？从何处于未来生起名色？因为在彼位时无心。

།ཞེས་བསམས་པ་དེ་སྐྱོན་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ སེམས་དང་བཅས་པར་གསུངས་ཏེ།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མ་འགགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་འཆད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དམིགས་པ་ཅི་ཡིན་རྣམ་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་དང་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེ་བ་དང་།གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ཞེས་མ་གསུངས་སམ། དེའི་ཚེ་གསུམ་འདུས་པ་མེད་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །འདུས་པ་ཡོད་ན་ཡང་རེག་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་རུང་། རེག་པ་ཡོད་ན་ཡང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་ པར་ཇི་ལྟར་རུང་།གང་གི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསུངས། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ཐམས་ཅད་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཀྱི། རེག་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་མེད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲེད་པ་ནི་རྩ་བ་ནས་གཅོད་ པ་ཡིན་གྱི།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་པས་དཔེ་དང་དོན་དུ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ་ནུས་པ་ཚོགས་པ་ནི་འདུས་པ་ཡིན་ན་གསུམ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ནུས་པ་འདུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །དེ་སུན་ འབྱིན་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །འོ་ན་དེའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ། ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མེད་ པར་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན།དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕོངས་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི་མི་རུང་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ འཕོངས་ཏེ་སེམས་དགེ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དགེ་བ་ཡང་དེ་དག་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འགོག་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་ཡིན།དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་དེ་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཅུང་ཟད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ན་ནི་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་བཞིར་འདོད་དེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པའོ། །རེ་ཞིག་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ནི། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་ཀྱི་ མཇུག་ཐོགས་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ།ས་འོག་མ་གཞན་བདུན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ན་ནི་འགའ་ཡང་ཅི་དགར་བྱར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果认为有这些过失，经中说灭尽定是有心的。因为经中说'入灭尽定时身行未灭，识未离身'。因此直至无余涅槃之前，识都不会间断。
如果问当时所承认的识是什么？有人说是意识。如果问所缘和行相是什么？答：所缘和行相未断。那么世尊不是说'依意和法生意识，三者和合生触，以触为缘生受想'吗？当时若无三和合，意识如何存在？若有和合，如何无触？若有触，如何无受想？
为什么称为灭受想定呢？且说世尊如何说'以受为缘生爱'？并非一切受都是爱的因缘，因为诸漏尽者不生爱。同样，并非一切触都是受等的因缘。
在其他经中，世尊特别说'依无明触所生受而生爱'，而对触则未作特别说明。阿罗汉从根本断除爱，而入灭尽定等的受想二者则不然，因此譬喻与义理不相同。
有人说，功能聚合是和合，而这三者并非为生受想而功能和合，因为已被对治所遮止。因此这不是触。
那么，当时的意识是善的、有烦恼的，还是无记的？应当说明是什么性质。若是善的，无善根如何成善？彼等无触又如何？因为缺乏善的等无间缘。若是善的则不应理，因为善等心之后生三种心。若由善根力所引发而心为善性，则无能遮止之因。
不善也有同样过失。灭尽定如同灭法一样是善性。若是有烦恼的，无烦恼如何是有烦恼？彼等无触又如何？世尊也说'所有受蕴、想蕴、行蕴皆以触为缘'。
若是无记，承许有四种无记心：异熟生、威仪路、工巧处、变化心。首先，它不应是异熟生，因为欲界异熟心不应紧接有顶心，被其他七个下地所隔。有顶异熟心不应属于生在欲界者。不动业不在欲界成熟。若是异熟，则无任何自在。

།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་པོ་རྣམས་ནི་ཅི་དགར་བྱར་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན ཏེ།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རེག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ན། སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་སེམས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་གཡེང་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་འདི་ནི་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་ མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། །སྲིད་རྩེའི་མཚན་ཉིད་འདུ་ཤེས་མེད། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་མིན་ ཉིད་འདོད།།འགོག་ལ་དེ་ཡི་ས་སེམས་མེད། །དེས་ན་དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན། །གཞན་དག་ན་རེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་མེད་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། འོ་ན་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་སེམས་ཅི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་ཟེར་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སེམས་ ལས་དེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཉིད་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྒྱུན་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །ཡིད་དང་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་ཡིད་ཅེས་ལན་ འགའ་བརྗོད་དེ།ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་གི་ཚེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་རྒྱུད་གཉིས་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་བསྒོས་པའོ། །གཅིག་ ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་གང་གཅིག་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཅིག་ཤོས་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོས་ པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉི་ཚེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉི་ཚེ་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དེ་ལ་མཐུ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚེ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཆེན་པོ་ལས་ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ ཞུགས་ན་འོན་ཀྱང་དེའི་མིང་དང་གཟུགས་ནུར་ནུར་པོར་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་དང་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་གསུངས་ལ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་དྲུག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འགལ་པ་མེད་དེ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཟླ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་དག་རྣམ་པར་ཕྱེའོ།

在入定时，入定者可以随意而行，因此不应该是从异熟生。也不是威仪等的本性，因为入灭尽定者不可能有威仪等的造作。没有触如何能有心的造作？即使有人认为当时有另一个无记的意识，但心调柔顺并住于无相三昧者，怎么会有所缘和行相的散乱呢？因为也不承认无记心现前。
世尊也说：'超越一切非想非非想处，以身证得灭受想定而住。'这是超越住处，而不是超越离贪，因为对于以身证得者来说不能没有它。
因此，入灭尽定者完全没有意识现前。此处偈颂：'有顶相无想，非无想所许，灭定彼地无心，故彼是他物。'
其他人说灭尽定完全是无心的。那么，如果心相续断绝，被行熏习的心如何生起呢？有人说这不是从心生起，而是因为身根相续被心熏习的缘故。
对于'依意法生意识'的经文如何不相违呢？回答说意的习气也有时称为意，就像业的习气也称为业，以及所说的业的异熟一样。
对于这种观点，意识异熟种子存在于两种相续中：一是从心相续所熏习，一是在身相续中。因此会同时生起两个意识，为什么当从一个生起时不是另一个？
即使如同识一样，身根被心和心所熏习，那么由于它也被福等行所熏习，就不应该只说'行缘识'了。不仅识是缘，名色也不是，因为身根在其中也有作用。
其他人说行缘是结生识在母胎中，因为随业而在他世结生。如《大因缘经》中说：'阿难，如果识不入母胎，名色岂能在其中成为羯罗蓝？'
对于这种观点，也会与经典和理相违。如何与经典相违呢？因为在分别识支时说有六识身，而不是只有意识结生，六识则不是。有人说没有相违，因为在这部经中，世尊是在分别识的场合分别了一切识。

། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིགས་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ ཞེས་གཟུགས་མཐའ་དག་འདིར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།གནས་སྐབས་དེ་ན་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསྟན་ པ་ནི་རིག་པ་ཡིན་གྱིས་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་མ་ཡིན་པས། འདི་ཆོས་འདྲ་བ་ཅི་ཡོད། འདིར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པ་བརྩམས་པ་ཡིན་པས་ཟླ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ། གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལས་གཞན་པ་བསྟན་པ་ ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བར་དུ་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྨོས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཙམ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཚེ་འགའ་ཡང་ལོང་བ་འམ་འོན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་སྨོས་པ་དོན་མེད་དེ། དེ་སྨོས་པ་མེད་པར་ཡང་ལས་ཀྱི་ བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར།དེ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར། དེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་སྔ་མ་ནི་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་དུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།རེ་ཞིག་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ། གལ་ཏེ་འདིའི་དོན་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་ པར་རིག་པ་མ་ཡིན་གྱི།འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་འདུས་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ནུར་ནུར་པོར་རྣམ་ པར་གཞག་པའོ།།འོན་ཏེ་འདིའི་དོན་མའི་མངལ་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་བསྟན་པས་དེ་ཇི་ལྟར་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རུང་།མདོ་སྡེ་འདི་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་བསྟན་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་རུང་། དུས་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། འོ་ན་དེའི་དུས་ཀྱི་མིང་ དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན།རྐྱེན་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། དེ་གཉིས་ཀའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བརྟག་པར་བྱ། མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དང་ཁྱད་པར་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད། གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་ན་གཟུགས་མེད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།།འོ་ན་ལྟ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འདིར་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་འདོད་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།

由行缘如何合理，应当合理地是结生相续。比如从名色分别中，何为色？任何是色的一切，都是四大种和四大种所造。如是虽然在此分别一切色，但当由识缘安立名色时，是安立了所有存在的。若问：在那个阶段，任何是色的一切都是四大种和以彼为因所造，如是宣说是合理的。结生相续的识不是六识聚，此有何相同之法？此处是开始宣说行缘识，为何要对照？其他人说，宣说彼之外的直至六处也是随顺业而宣说的。若说六识聚仅是名色之缘，则于六处时永远不会成为盲人或聋人。若说彼说无义，即使不说彼，由业的差别而识成差别，由彼而名色成差别，由彼而六处成差别，因为如是了知。若由彼差别不成差别，则如何前者也不成为后者之缘。
复次，世尊说：'阿难，若识不入母胎'，此应当观察。首先，'若不入胎'这句话是什么意思？若此义为不进入，则应知结生相续识不入母胎，而是由行熏习的识以中有相续入母胎是合理的。因为与彼相关，当精血和合时，名色成熟即是昏迷，由此安立为羯罗蓝位。若此义为不生于母胎，则彼时唯是名色已生，故不合理彼为彼之缘。由彼乃至未死之间，识由名色缘而显示为事物，如何可为结生相续识？
从此经中，由识缘显示五蕴的名色，则结生相续识如何可为与彼俱生名色之缘？若说是后时之缘，则彼时名色的缘是什么？若说缘是行，则因为是二者之缘，为何要观察识支？行不仅是名色之缘，与后刹那有何差别？其他人说，若说行缘名色，则显示无色界结生相续，因为彼处无色的缘故。那么识缘名色也不应说，因为无色处无色的缘故。若此处如何许为有之缘，则行缘为何不如是许可？如是首先是与经典相违。

།ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་འགལ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ།།ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། བྱ་གག་ཤི་ནས་སྐད་འབྱིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྒྱུ་ཞིག་པ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མ་དུ་ལུང་གའི་འབྲས་བུ་སྐྱུར་པོ་ ལས་ཕྱི་མ་སྐྱུར་པོར་འགྱུར་བ་དང་།མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་དམར་པོ་བསྒོས་པ་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་གེ་སར་དམར་བ་ཉིད་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་བསྲེགས་པ་དམར་པོ་མཇུག་ཏུ་རྣམ་པར་ཞིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་རྩ་དམར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་གློ་བུར་དུ་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་པ་ ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་ཉམ་ང་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུའམ། རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་ཡོད་པར་རྟོག་པའོ། །སྒྱུར་བ་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་ཕྱིས་སྐྱུར་བ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་གང་ལས་ཤེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་དམར་བ་ཉིད་དང་། རྩ་དམར་བ་ཉིད་ཀྱི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་རྩ་དམར་བ་རྣམ་པར་ཞིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་བཙལ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མེ་ཤི་བ་ནི་སྲེག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཆུ་སྐམ་པ་ནི་བརླན་པར་མི་བྱེད་དོ། །རླུང་ཞི་བ་ནི་སྐམ་པར་མི་བྱེད་དོ། །བརྡུངས་བ་ཞིག་པ་ཡང་སྒྲ་མི་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་དང་དོན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་སྲིད་དོ། །འདིར་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ།རྣམ་ཞིག་རྒྱུ་ལས་འབྲས་འབྱུང་ན། །དབང་པོ་ལ་སོགས་རྣམ་ཞིག་ལས། །མཐོང་བ་ལ་སོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མེ་ཡི་དུ་བའང་ཞི་བ་མེད། །གལ་ཏེ་འདས་པའི་ལས་ལས་འབྲས་བུར་མི་འདོད་པའམ། དེ་མེད་པ་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ གང་འདས་པའི་ལས་ཞིག་པ་འགག་པ་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན། འདི་ན་ཁ་ཅིག་མཚམས་མེད་པ་བྱས་ན་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ མཚན་ཉིད་གནས་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དགོས་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བསྒོས་པ་ཡོད་དེ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡོད་པ་ཡང་ ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་བྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་ནུས་པ་མ་སྤྱད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་ཕྱི་ནས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི།རིག་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།

如何与道理相违呢？如果是由行作为缘而结生的识，则会导致过去的行能生识的过失。
有何过失呢？会导致鸡死后还能发出声音的过失。这句话的含义是什么呢？意思是说从已坏灭的因不会产生果。
有人说从已坏灭的因也会产生果，例如从酸橘的果实会使后来的果实变酸，从涂抹了红花汁的橘花会使其果实的花蕊变红，以及烧红的铁块虽然最后坏灭，但其根仍是红色。
这是突然陷入了恐惧。这里有什么可恐惧的呢？是对无因生果或从坏灭中产生存在的妄想。
那酸味并非从坏灭后产生酸味。那么它从何而来呢？是从具有由其所生特殊力量的相续变异差别而来。
由此也回答了变红和根变红的问题，后来根变红并非从坏灭因而生。那么如何呢？因为寻求其生起的不相顺缘时，自然是与铁块大种相顺的缘故。
这如何可见呢？如此，灭了的火不能燃烧，干涸的水不能润湿，止息的风不能使干燥，破坏的鼓不能发声。根境也是识。断除业和烦恼也是有。
此处偈颂：'若从坏灭因生果，从坏灭根等诸法，当生见等诸作用，火灭烟亦应不息。'
如果不承认从过去业得果，或说它不存在，为何世尊如此说：'彼过去业已坏已灭已离已变异者是有。若无彼相应，此处有人造作无间罪，由此因此缘，身坏命终即生地狱'？
那也不是如现在生起一样安住自相而说有，那么如何呢？因为由彼所生功能安住的缘故。在其所立的心相续中有熏习，是从彼变异差别而生果。
其存在也是因为业果未尽而有，即由于从彼所生果能成熟而未经历的缘故。若不如此，则不能成立其为过去。此详细抉择将在后面进行。
如是，由行作为缘而结生的识是与道理相违的。

།ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདས་པའི་ལས་ལས་དེ་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཞག་ནས་འདུ་བྱེད་འགགས་ལ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཏུ་འཕངས་ནས་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་བཞིན་ དུ།དེ་ལས་ཕྱིས་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཞིང་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་བསམ་པ་ནི་བདག་གིས་མ་རྟོགས་ན། ཅི་སེམས་པའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཞག་ནས་འདུ་བྱེད་འགག་གམ། འོན་ཏེ་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རྣམ་པར་གཞག་ནས་ཡིན། ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་ སེམས་པའི་རྒྱུན་ཡིན་ན་ནི།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པའི་རྒྱུན་ཀྱང་དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། ཇི་ལྟར་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིགས་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ན་ཡང་འདི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན། འོན་ཏེ་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་སེམས་ལ་གཞག་ནས་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཉིད་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡིན་གྱི། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་གྱི། ཉིང་མཚམས སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་དེ་གང་གི་ས་བོན་ཡིན་ན་གང་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཞིང་ལ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། དེས་བསྒོས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུགས་འདི་ ནི་སྐྱོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱང་འདས་པའི་ལས་ལས་དེ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཁ་ ཅིག་ན་རེ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསྩགས་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན། བསྩགས་པ་ཡང་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་གཞན་ནམ་འབྲས་བུ་བྱིན་པའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་གྲགས་ སོ་།།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་སྟོན་ཏོ་། །དེས་བྱས་པ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྐུན་པོས་གྲོང་ཁྱེར་བསྲེགས་པ་དང་། རྩཝས་འབྲས་ཆན་ཚོས་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཇི་སྙེད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྫས་སུ་ཡོད པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་ལ་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནུས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་ཕ་རོལ་ཉིད་དང་ཚུ་རོལ་ཉིད་དང་། རྒྱང་རིང་བ་དང་ཐག་ཉེ་བ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ མངོན་པའི་མཛོད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།

有人说道：'不是从过去的业产生，而是这样的：在安立相续之后诸行灭去，投射出与其相应的一个果报，如同种子相续一般，从此之后渐次地识作为种子在后有的田地上生起。'对于他的想法我没有理解，是安立思心所的相续后诸行灭去呢？还是在心相续上安立习气的相续呢？有何过失？如果是思心所的相续，则无记的思心所相续也会随后生起，如何能合理地成为结生时的识呢？又如何是福等诸行的安立呢？如果是在心上安立习气相续，则诸行的功能就在彼心上，而不在结生识上，这样就有过失。如此，则被诸行所熏习的识就是以诸行为缘，而不是结生识。
在结生识的时候已经是现前成就后有，那时它是什么的种子呢？怎么能说'识作为种子在后有的田地上生起'呢？因此，以诸行为缘而成为结生识是不合理的，而是以无明为缘有诸行，被其所熏习的识是以诸行为缘。以其为缘，在结生时是名色，这样的说法是有过失的。
这样的话，其他经中所说的'识为种子'是合理的。又有其他人说：'虽然说以诸行为缘有结生识，但不是从过去的业生起，而是有人说从其因的未坏灭而有，有人说从积集而有。'什么是未坏灭？什么是积集呢？据说是其他非心所法，或者是一直随行到给予果报为止。从彼所生的结生识称为'以诸行为缘'，在彼所作上假立彼名。
譬如说'盗贼烧了城市'、'柴火煮熟了饭'、'圣者易见'等。他们的说法与经典相违，过失依然如是。虽然世尊说'所有这一切行蕴都依触而有'，但得等并非如此。非心所行也不是实有，而是在色等实有法的其他状态上假立，如同功能、结缚、分别、彼岸性、此岸性、远性、近性等。它们如何非实有，应当从《阿毗达磨俱舍论》中了知。

།གང་ཡང་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་མཇུག་ཏུ་ལྡང་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་། གང་ཡང་ཡི་གེའི་གཞུང་ལན་མང་དུ་བཏོན་པའམ་དོན་རྟག་ཏུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕྱིར་དྲན་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གང་ཡང་རྒྱ་སྐྱེགས་ ཀྱི་ཁུ་བས་མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ་བསྒོས་པའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཕྱིས་འབྲས་བུ་གེ་སར་དམར་པོར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ལ་ཅི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གཞན་བར་སྐབས་སུ་འགའ་ཡང་ཡོད་དམ།གང་གོམས་པས་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་དེ་སྐྱེ་བར་བརྟག་ པར་བྱེད།དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་། སེམས་དང་བཅས་པ་བ་དང་སེམས་མེད་པ་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་། འདས་ པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་།དེའི་རྒྱུ་ཅན་རྣམ་པར་མི་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྒྲའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲངས་ན་དོན་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་འདིར་དོན་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདིར་དོན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ཡང་སྲིད། འབྱུང་བར་ནུས་པ་ནི་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གནས་པས་གནས་བསྟན་པ་དང་འབྲས་བུས་རྒྱུ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་འབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པས་གནས་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཆར་ཀའི་མདོ་ལས་བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྙིང་པ་དང་གཉེར་མ་ཅན་ དང་།དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་བསྟན་ཀྱང་དེའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟིགས་པ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་དང་དེའི་གནས་ཡིན་ནོ། །སྨྲ་བ་པོའི་ མདོ་ལས་ཀྱང་།དེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དབང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་། དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བ་ནི་མཐོང་བར་ཡང་མི་ནུས་ཀྱི། དེའི་གནས་དང་དབང་པོའི་རྟེན་ལ་ནུས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འདིའི་མིག་ནི་ཉམས་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གདོང་གི་མིག་ནི་ ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་འདབ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་བ་དང་མིག་གིས་དེའི་གནས་བསྟན་ཏོ།།འབྲས་བུས་ཀྱང་རྒྱུ་སྟོན་པ་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་སློང་དག་རླུང་ནི་ནད་ཡིན་ནོ། །ནད་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཡང་རླུང་ནི་ནད་མ་ཡིན་གྱི། ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་ འདོད་ཆགས་མ་ལུས་རྒྱུན་བཅད་ཅེས་འབྱུང་བ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉེ་བར་བཅད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་དེའི་ས་བོན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་རེག་བྱ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ལ། དེ་གཉིས་ནི་རེག་བྱ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཤིང་ས་བོན་འདེབས་སོ། །མེ་ཏོག་ས་བོན་འདེབས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ས་བོན་དུ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་པའི་མིང་རྟེན་ལ་སྟོན་པ་དང་། འབྲས་བུས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞི་གང་ཡིན་པའོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནས བརྩམས་ཏེ།ནམ་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་དེས་ལུས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་སོ་སོ་ནི་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于无心等持和无想等持后出定时生起的心，以及对于多次诵读文字经典或经常见到义理等而生起的忆念，以及对于以红花汁浸染茉莉花后其相续转变而后来结出红色果实的这些情况，是否在其中有任何无心法存在？
对于由串习而生起忆念的刹那，应当如何观察其生起？
因此，虽然承认六识蕴为行所熏习，是行缘识，也承认有心者和无心者的灭尽定等，也承认过去行为缘而结生的识，也承认其因不灭等为缘，但若按照文字表面义理来理解，其义理就不能成立。因此应当了知此处的义理是具有密意的。
此处的义理是什么呢？由行所熏习的阿赖耶识相续转变而能生起后有，这就是此处所密意的行缘识。
又如所说'六种识'，是为了显示依处说依处和以果说因，即显示与之相应的识流。
也有依处说依处的情况，如《车匠经》中说：'尊者，世尊的身体已经衰老有皱纹，诸根已经改变，即从眼根乃至身根虽然显示，但其诸根已经改变，因为具有观见。那么是什么呢？是诸根的所依和处所。'
《说者经》中也说：'他临终时诸根明净'，但诸根明净实际上也不能见到，而是指其处所和根的所依。
在世间中也见到'此人眼睛很悦意，面上眼睛如青莲花瓣'这样的说法，是以眼根显示其处所。
也有以果显因的情况，如经中说：'诸比丘，风是病，是大病'，但风实际不是病，而是病的因。
偈颂中也说'断尽一切贪欲之流'，但并非断除贪欲之流，因为它尚未现前。那么是什么呢？是因和种子。
如《阿毗达磨》中广说：'什么是以四大种为因的触？'乃至饥渴，这二者并非触，而是以触为因。
在世间中也说'种植树木种子，种植花卉种子'，但并非真正种下其本身，那么是什么呢？是它们的因，这是以所依的名称说能依，以果说因。
为什么称之为阿赖耶识呢？因为它是一切法的种子之所依。
它也是执受识，因为从结生开始直到未死之前，由它执持身体。
它也是异熟识，因为各别的生是不同业的异熟果。

།ལས་དེ་དང་དེས་བསྒོས་པ་དེ་ནི་ལས་ཐ་དད་པའི་ཤུགས་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་གཞན་ གོམས་པའི་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་།དེའི་གནས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཏོ། །ནམ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་རེ་ཞིག་འདི་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པས་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་གནས་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་ ན་སྲིད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་དེའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་གི་ནང་དུ་འདུས་ཤེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོར་རོ། །འོ་ན་འདི་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་ པོ་ཆེ་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་།ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་འདི་ལས་གསུངས་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འདི་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཆད་པ་དང་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་རིགས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་དེ་དག་རྣམས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་དག་ཏུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ཕལ་ཆེར་ནུབ་ལ། གསུང་རབ་འདི་ཡང་ད་ལྟར་ནི་ཕལ་ཆེར་འཕྲོས་པ་དང་། འགྲོ་བའི་རྩ་བ་དག་ནུབ་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རིགས་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།གདོན་མི་ཟ་བར་མ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གསུངས་པ་ཁོ་ན་དགག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་འདིར་རིགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞག་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ལུས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་ལུས་མཐའ་དག་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ལ་ནི་དེའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྫས་གཞན་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འཕགས་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དེའི་ས་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྫས་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འགོག་པའི་སྙོམ་པར་ཞུགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མ་འགགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འདས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡང་ཕྱོགས་དེ་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །ལུས་ལས་མ་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་རེ་ཞིག་གང་ཡིན། མ་བྲལ་བ་དང་མ་ཤི་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ལུས་དེ་ལས་དེ་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལས་མ་བྲལ་བར་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད། གལ་ཏེ་འགགས་ན་གང་ལས་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕྱོགས་དེ་ཡང་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་གདོན་ མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་དགོས་སོ།།དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་དག་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་ཚིག་སོ་སོར་བརྗོད་དོ།

由于彼彼业力所熏习的力量完全耗尽，以及其他业习气的趣入获得，故于彼彼身体事物及其处所成熟。在未入涅槃之前，暂时也不会间断。大德说，诸导师的有支识也是如此，因为若其处所未转变，则有的相续不会间断。
那么，其所缘和行相是什么？所缘和行相是未间断的。属于哪一取蕴？属于识取蕴。若说：这与分别经中所说'什么是识取蕴？是六识聚'相违。答：那是未完全宣说，如同'什么是行取蕴？是六思聚'一样。
如经中所说'具寿腹大不善'是指身业不善、语业不善和意业不善，这是有所意趣的，因为思是主要行蕴，意在说明业的自性是不善的。这也是有所意趣的，因为意在说明所缘和行相断灭以及善、不善、无记等识。
这是有意趣的，因为其他那些法已在其他经典中说过。若问：阿赖耶识在任何经中都未说过。答：口传教法大多已灭，现在经典也多已散失，众生根本已灭，怎能确定在任何处都未说过？即使已说过，也应以理证知，不能仅因未说而否定。
此处的理证是：若无阿赖耶识，则不能建立行缘识；对于持身，除此之外的识在未死之前也不能遍及全身。对于生在无色界者的烦恼、善和无漏心，不能建立为彼趣所摄的异熟实体。
对于有顶的圣道相应者，不能建立彼地身体事物的实体，因为彼地的圣道是不存在的。经中也说：'入灭尽定者，身行未灭'乃至'识未灭'，那么未灭的识是什么？若说是意识，此说已前破。
'未离身'这句话究竟是什么意思？是指未分离和未死的意思。虽然彼身已灭但仍会再生，为何不承认是未离身？若已灭，从何再生？此说也已前破。因此必须承认彼识是另一识。
这就是阿赖耶识，以上是理证。在最初分别法门中也说'行缘识'就是指此识。在瑜伽师地论和解深密经中也分别详述。

།བཙུན་པས་སྟོན་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་དེ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ནུས་པས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུའོ། །འོ་ན་རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཆོས་ ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱེའུ་འམ་བུ་མོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་གྱུར་ན་དེའི་མིང་དང་གཟུགས་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བ་དང་ཡངས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི།དེའི་འབྲས་བུ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་རྣམས་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་སྟེ། ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བསྟན་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མིང་དང་གཟུགས་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ཅི་ཙམ་འབྲེལ་པའི་བར་དུ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མིང་དང་གཟུགས་ ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཐུག་གི་པར་དུ་ཡིན་གྱི།དེ་ཕན་ཆད་མ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་དེ་སྐྱེད་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་མ་འོངས་པའི་ཚེ་གཞན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་དེ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་ཟེར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།དེས་བྱས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་ནི་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་གང་ལ་དེ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ བསྒོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་མ་སྤྱད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་དོན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་གི་གང་དུ་ནུས་པ་སྤྱད་ཟིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་བར་མ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེར་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་གཉིས་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དེ།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ན་ཡིན་ན་ནི།།བསོད་ནམས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་བདེ་བ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། ལས་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་ ན་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ།།མ་ངེས་ན་ནི་འཆད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ངེས་ཀྱང་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་འཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་ཀྱི་ས་བོན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དེའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

比丘从佛陀所说的阿毗达磨法数中说明了这一点。如是，从理、经、论中都已成立阿赖耶识的存在。
为了成就三有，由业行熏习的功能差别所生起，乃至业行为缘而有识。
问：业行为缘而有识，此识建立到何时为止？答：直至有位为止。若问：如《大因缘经》中说：'直至未死之前，识是名色之缘。阿难，若童子或童女之识若灭，则其名色不能增长广大'，此说如何？答：此非就业行为缘而有识而言，而是说其果报名色生起时，有异熟识及其他名色相续而行，直至未死之前，彼此相续而转，故说互为缘。
此经中所说业行为缘而有识，是指未来将生起名色果报之缘，建立到彼此相关为止。名色则直至六处为止，不及其后。名色生起后，其中的异熟识由前世业力所引，为了生起未来世其他名色而住于因位，此即建立为业行为缘而有识支，因为未经历故。
如是，为众多业行所熏习的即是阿赖耶识。对于所引生的名色，由于具有能引发的业行熏习，故其功能未经历，为此建立业行为缘而有识支，而非已经历功能者。如是显示众生业报不可思议。
问：为何不建立识缘中有名色？答：因为诸业行是就生起而转起，且彼处异熟尚未圆满故。
此中缘及所缘二者若定与不定皆有过失。若唯业行是识之缘，则与'依二而有识'及'名色缘识'之经相违。若唯是业行为缘而有识，则与'福业异熟乐'之偈相违，且等无间缘、所缘缘及其他业皆不应理。若二者皆定，则有上述二种过失。若不定，则说法无义。答：虽不定亦无过失，因为是说主要之缘故。因为业行是生起具有后有种子之识的主要缘，由业的差别而生起其功能差别故。

།རྟེན་ཅིང་འབྲལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ། ཞེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་དང་།གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། ནུར་ནུར་པོ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་དང་། གོར་གོར་པོ་དང་། མཁྲང་པོར་གྱུར་པ་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་དོད་པའི་ བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེས་བསྒོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་དེ་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པ་ནི་འདུ་ ཤེས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅུང་ཟད་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཅུང་ཟད་ཟོས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་བཟང་བའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྟེ།གཟུགས་ངན་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པའི་ལས་ནུས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་གཡེངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་བཞིན་ནོ། །མི་གསལ་བའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཁ་ཟས་ མ་ཞུ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་གཞན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྲེ་ལས་གཞལ་མེད་ཁང་དང་། མུ་ཏིག་གི་ཆུན་པོ་ལས་གཙུག་ལག་ཁང་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་ཏེ། སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་སྣ་དང་། ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཡུལ་ལ་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་རྟོག་པའི་རེག་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། ། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་འདི་དག་དང་སྔ་མའི་མིང་གཅིག་ཏུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ། གཉིས་གཅིག་ཉིད་དུ་སྟོན་ན་ནི་གཞན་དུ་ཚིག་སྦྱོར་བའི་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག མ་ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གི་རིགས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཡན་ལག་གི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་འདིར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྫས་གཞན་གྱི་དངོས་ པོར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་པས་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་གྱི།སྐྱེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་འོག་མའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཐོག་མར་ནུར་ནུར་པོར་འདུག་གོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་ནར་ནར་པོར་སྐྱེའོ། །ནར་ནར་པོ་ལས་གོར་གོར་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གོར་གོར་པོ་ལས་མཁྲང་ པོར་འགྱུར་རོ།།མཁྲང་པོ་ལས་རྐང་ལག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ཡང་། འདིར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རིགས་པར་བྱའོ།

从缘起解说中分别识的内容已完毕。什么是'识缘名色'中的'名'呢？即四种非色蕴，如经中广说。什么是色呢？即一切色法，如经中广说。这些五蕴，从羯罗蓝位、頞部陀位、闭尸位、键南位、钵罗奢佉位等阶段，直至六处未生起之间，称为识缘名色。如此，由于识的熏习差别，使其在其他同类中成就差别性。
其中，感受苦乐等三种感受是受。执取所缘相是想。除此之外的心所法和不相应行法是行。缘取境是识。有些人说：'稍微了知是识，如稍微吃了一点；不好的了知是识，如不好的色；无法起作用的了知是识，如散乱的心；不完整的了知是识，如残缺的肢体；不清晰的了知是识，如未消化的食物。'
若如此认为，则'识'将仅仅成为'知'的一种差别而已。知与识二者也不会相应。知这一心所法也不会被归入行蕴。这样的观点并非是正确的宗义。因此，识与知是不同类，如同房屋与量器，或珍珠串与寺院的差别。
四大种是地、水、火、风界，其性质分别为坚性、湿性、暖性和动性。所造色是眼、耳、鼻、舌、身诸根。其对境是色、声、香、味和除去大种的触。意的对境是无表色。此处应知身根及色、声、香、味、触是一分。
将这些色法与前面的名合而为一简略显示为二者一体，是为了遣除其他戏论分别。后面诸刹那的生起，难道不是以名色为缘的名色吗？为何说它们是以识为缘呢？此处并非要说自类刹那为增上缘，而是要说作为差别体的其他实法，因此是显示最初生起的缘，而非相续的缘。
若不如此，则应成过失：无明也应说是无明的缘，识也应说是识的缘，行所熏习的第一刹那也应说是后者的缘。如同最初住于羯罗蓝位，从羯罗蓝位生起頞部陀位，从頞部陀位生起闭尸位，从闭尸位生起键南位，从键南位生起肢体，虽然发毛爪等也生起，但在此并不说羯罗蓝等是羯罗蓝等的缘，此处也应如是理解。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་མིང་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འགྱུར་བས་ན་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དེའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤི་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་བོར་ནས་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་དེའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གང་དུ འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་གང་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཚིག་བླ་དགས་མིང་ཞེས་བསྟན་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དོན་གང་གིས་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་འདི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དམིགས་ པ་གཞན་བསྐལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མིང་གིས་འདུད་པར་བྱེད་པས་མིང་ཞེས་བྱའོ།།མིག་གི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ན། འདིར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གནོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ཞེས་མདོ་སྡེ་ གཞན་ལས་བསྟན་ཏེ།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ལྷའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། ནད་པ་གཉིད་ནི་ག་ལ་ཡོད། །ཟུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། འདོད་པ་སྐྱེད་པའི་ལུས་ ཅན་ཏེ།།གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཚོལ་བྱེད་པ། །འདོད་པ་དེ་དག་མ་གྲུབ་ན། །ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་བཞིན་དུ་གནོད། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཅིས་གནོད་ཅེ་ན། ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་བྱས་སོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་གནོད་ པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ས་པའི་མེས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་རྟོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཉིད་ཀྱི་མེས་སོ། །མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་གནོད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པར་བྱར་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དེའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ བཞིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ཉིད་དང་མི་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ། །གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཁས་བླངས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་ལྡོག་པ་དང་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ལ་དེ་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་པ་ཅན་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ ཡོད་པ་ལ་དེ་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་ཡོད་དེ། རེ་ཞིག་འདིར་ཤིན་ཏུ་འཕྲོས་པ་གཞག་གོ། །འདིའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་དུ་རྣམ་ པར་གཞག་ཅེ་ན།བྱིས་པ་ཕལ་ཆེར་དེ་གཉིས་ལ་ལུས་ཅན་དང་ལུས་སུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་སྔར་སྨོས་པ་ནི་དེས་གཟུགས་བཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་ནི་དེས་བདག་དང་བདག་གིའོ་ཞེས་བདག་གིར་བྱེད་དོ། །དེས་བཏང་ན་ཡང་བཏུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དབང་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་དག་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་མེད་པར་ཡང་རིས་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་མི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་གི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དག་ཏུ་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལེན པར་བྱེད་ཀྱི།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་མིང་གི་རྒྱུན་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果问为什么四蕴称为名，因为变化所以称为名。由于所缘、行相和差别的分类，其相续不断地变化的缘故。死亡后舍弃色身，转生到其他生处时其相续变化的缘故。如《大名经》中所说，乃至'将往生'等所说。
那么，对于无心所的行蕴，以假名安立为名，如色、声等，这些有何意义呢？如前所说，这些也以名称摄持过去、未来的其他所缘境界，所以称为名。
眼的对境在世间称为色，在此为什么一切四大种及所造色都称为色呢？因为能造成损害，所以称为色。如其他经中所说：'色即是能造成损害的意思。'如天偈所说：'病人哪有睡眠，为痛苦所害而受损。'又如《杂事》中说：'具有生起贪欲之身，若寻求欲望，欲望未得时，如被刺所伤而受损。'
四大种及所造色如何受损呢？由手等接触等而改变。色界众生如何受损呢？由其地的火。对于计入有情数者，同样由自身的火。因为具有殊胜威力者也能造成损害。虽然有不能受损的，但因为是同类的缘故也称为色，如佛的化身。
其他人说色是能造成障碍。这与前述偈颂不相符合。寒、热、饥饿等也不能说是造成障碍。
无表色如何是色呢？所谓无表色并非有某种实体存在，而是由于承诺和法性而安立于身语止作与不止作之上的假立，所以假立者即是无色。不具有色的特征，因为是在有色之上假立的缘故。
关于无表色还有很多可说，暂且到此为止，不再延伸。这方面的决定性论述将在后面进行。如何是名与色已经说明。
为什么将五蕴安立为名色呢？为了显示凡夫大多对这二者起我慢，执著为有身者与身的缘故。先说名是因为由名摄持色的缘故。如是于此，由名执著我与我所。即使舍弃也会受到调伏。也由其力而趣入诸事。
如同趣类，没有名也不能成就，如同无色界中没有色也能成就。依靠名的相续，在其他同类中摄取前所未有的色相续，而色相续却不能摄取前所未有的名相续。

།གང་ཡང་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ན།འདིར་འགལ་བ་ཅི་ཡོད། འབྱུང་བ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་དེ་སྐྱེ་བ་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འཛིན་པ་དང་། འཕྲོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་དེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ནི་རེ་ཞིག་རིགས་གྲང་ན། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བརྒལ་དུ་མེད་པ་ལ་རྒོལ་བ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ལས་བདེ་བ་དང་། སྡུག བསྔལ་སྐྱེ་བ་དང་།བརྡབས་པ་ལས་སྒྲ་དང་། རྭ་ལས་འདམ་བུ་དང་། མེ་དང་ཤིང་ལས་དུ་བ་དང་། རྡོ་ཐལ་དང་ཆུ་ལས་མེ་དང་། ཀླུའི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་ཆུ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཤཱཀྱའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལས་སྤྲུལ་པ་དང་། རླུང་གི་སྟོབས་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་རྩེ་བར་མངོན་པར་དགའ་བ་ལས་རླུང་དང་ཆར་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀླུའི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་ཆུའོ། །གཟུགས་ལས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ།།མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། འདོད་མ་ཆགས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ ལས་ཀྱང་འདོད་མ་ཆགས་ཏེ།དེ་ལ་སོགས་པའོ། །གྲངས་ཅན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆེན་པོའམ་ངའོ་སྙམ་པ་ལས་ཀྱང་སྒྲ་དང་། རེག་པ་དང་། རོ་དང་གཟུགས་དང་དྲིའོ། །བྱེ་བྲག་པ་དག་ལ་ཡང་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྫས་དང་ལས་གཉིས་ ལས་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བ་དང་།རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལས་ཀྱང་ལས་སོ། །བདག་དང་དབང་པོ་དང་ཡིད་དོན་འདུས་པ་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའོ། །བྷ་ར་ཏ་ལས་ཀྱང་ཚངས་པའི་ཡིད་ལས་བུ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིག་བྱེད་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་འདོད་པ་མེད་པར་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ བྱས་པ་དང་།དེའི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་གདུངས་ནས་སྤྲུལ་པ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན་སྤྲུལ་པ་ནི་དེ་འདོད་པ་དང་དཀའ་ཐུབ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་བརྒལ་དུ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མི་ མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན།དཔེ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་འདི་ལ་དྲི་བར་བྱ་ཅི་དགོས། ཆོས་ ཉིད་ཀྱིས་གང་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་བརྒལ་དུ་མེད་དོ། །འདིར་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ན་ནི་དགའ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།རེག་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་ བ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ལ་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

如果有人问：以四大为因所生的色法，怎么会是以识为缘呢？若四大种和四大所造色是依靠业力所熏习的识而生，这有什么矛盾呢？与四大不相离而生时称为四大所造，因为有执持、夺取、变异时有执持等的缘故。
如果说识缘名暂且合理，那么性质不相同的事物怎么会从识中生起呢？这是对不应争论的事物妄加争论，因为世间和论典中都已经证实了从性质不相同的因中也会生起果。
首先在世间中，从根境二者生起苦乐，从撞击生声音，从角生芦苇，从火和木生烟，从石灰和水生火，从龙的心力生水等等。
在论典中，释迦子弟们也说从无色中生色，如从禅定差别中生天眼天耳，从变化心生变化身，从喜好游戏的持风力等生风雨等，从龙的心力生水。从色法中也生无色法，如从眼等生五识聚及其相应法。
从性质不相同中生起的情况是：从善不善生无记，从有记也生无记，从不善和离贪生贪，从贪也生离贪等等。
在数论派的论典中也说，从非其本性的大我或我执中也生声、触、味、色、香。
对于胜论派来说，从不同类的实和业二者生德，从实和德也生业。从我、根、意、境和合生乐苦等。
在《婆罗多》中也说从梵天意生七子，吠陀中也说生主无欲而造众生，以其苦行所逼而作变化等。如何呢？变化具有欲和苦行二者的性质。
因此，由于在世间和论典中广为人知，故不应争论。
如果问：如果从性质不相同的因中能生果，那为什么不是一切能生一切呢？通过这些例子已经证明：虽然从性质不相同的因中生果，但并非一切能生一切，对此何必再问？法尔如是，凡是事物差别的诸法，必有功能差别。
因此，这两者都不应争论。此中缘和缘所生二者的决定与不决定也有过失。如果唯识为缘而有名色，则与'从喜欢生起而色蕴生起，从触生起而受想行生起，从名色生起而识生起'的经典相违。
若说名色唯是识缘所生，则除化生外无名色，故六处非识缘所生。对于识支来说，也将不是三和合而有触了。

།འོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ངེས་པ་ཡང་མེད་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱེ བྲག་གིས་རིས་མཐུན་པ་དེ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ནས་ལ་སོགས་པའི་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པ་ནི་ས་བོན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཡང་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་འདིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་གཙོ་བོ་ཡང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཡན་ལག་རེ་རེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཟླ་ལ་གསུང་རབ་མཐའ་དག་བླངས་ཏེ་བཤད་པར་ནུས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡང་ནུས་མོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ།། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲུག་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ས་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཚ་བ་གསུམ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་ལ་བདག་ ཏུ་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་བདག་ནི་སོ་སོའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡིན་ཏེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་ནང་ཞེས་བྱའོ། །དེར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུན་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ནང་ཉིད་ནང་གི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གདུལ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བདག་གི་དགྲ་ལྷག་པར་སྔར་བྱས་པའམ། དེའི་དོགས་པ་ཡིན་པ་ནི་ནང་གིའོ། །ཕྱི་རོལ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྒོའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་པ་མིག་ནི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །དེ་དག་གི་ཕྱི་རོལ་རྣམས་གང་གི་སྒོ་ཡིན་པ བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གནས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ་ལྷའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ་ཞེའོ། །མིག་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་སྐྱེ་ན་དེའི་གནས་གང་ཡིན། གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བར་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ ན་དེ་ཡང་དེའི་གནས་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ཀ་ལས་གཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡང་མི་རུང་སྟེ། གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ཕྱེ་བ་དང་ཕྱེད་བཙུམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མིག་གཉིས་ཀ་ཕྱེ་བ་དང་ གཉིས་ཀ་ཕྱེད་བཙུམས་པས་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་གནས་ཉིད་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དུས་མི་མཚུངས་པའི་ཡིད་དང་ཆོས་གཉིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གནས་ཉིད་ཡིན། ལྷའི་གནས་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་ཉིད་ མ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགུ་བརྒྱ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་མེད། །དེ་གཉིས་བར་ནའང་གནས་པ་མེད། ། གང་ལ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ། །དེ་ཡོད་མ་ཡིན་དེ་མེད་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཀུན་མཁྱེན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྟན། །བྱིས་པ་གང་ཞིག་བདག་ཏུ་འཛིན། །རྣམ་པར་གཡོས་པས་གཟུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བདག་གི་གླད་བར་ཚོར་རོ། ། བདག་གི་གླད་པའི་ཆེད་དུ་ཚོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ནི་དེ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

然而如果两者都是确定的话，那么这两种情况就会成为过失。如果是不确定的话，那么解释就会变得毫无意义。在这里既没有确定性，也没有不确定的过失，因为是在显示主要条件。
被行蕴所熏习的识是名色的主要条件，因为由于它的差别，使得同类的那些成为不同。就像稻谷和大麦等芽的差别是以种子为主要条件一样。在这里也是想要说明完整的生起次第，所以在这里六处的条件的主要也不是识。
从这部经中，对于每一支分的详细抉择，可以引用一切经典来解释，特别是对于名色也能够解释，但是过于广泛就够了。这是从缘起解释中对名色的分别。
关于'以名色为缘有六处'中的六处是什么呢？内六处等详细内容是因为六就是处，所以称为六处，就像三地、果实和三热一样。对于这些产生我慢，我是各自身心相续，因为是依据它的缘故称为内。凡是在其中生起的处，那就称为内处，因为是依据原因的第七格。色等则不是，因为与他人的识相续是共同的。
或者说内就是内的，就像调伏等一样。自己的敌人是先前所作或者是对此的怀疑，这就是内的。外是除此之外的。生起的含义就是处的含义，如所说'依靠二者而生识'。
其他人说是门的含义，如所说：'梵天啊！眼是门，为了见诸色。'等等。应当说明那些外境是什么的门。
其他人说是处所的含义，如同天的处所。如果从两眼生起一个识，那么它的处所是什么？如果说两者都是，由于中间没有它，所以会成为两种。或者说那也是它的处所。
如果说不是从两者生起一个，那也不合理，因为由两者而生起更加明显。以一只眼睁开和一只眼半闭同时看月亮等就不会看到两个。就像两眼都睁开和两眼都半闭不会同时一样。
外境所摄的又如何是处所？意识与不同时的意和法二者又如何是处所？眼等不像天的处所那样是处所，因为非有身和非色法无法安立处所，因此在《九百颂》中从眼识开始说：'彼于眼色中不住，亦不住于二者之间，于何处彼得安住，非有亦非无所有。'
遍知者说：'因此识如幻，愚者执为我，为动摇所执。'那么'我感受头痛'、'为我的头而感受'这如何理解呢？因为身体的那些部分是从有彼之处而生起彼的缘故。

།འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བར་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མེད དོ།།དེ་བས་ན་ལྷའི་གནས་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ལ་ཡང་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གནས་ཀྱིས་ནི། །ལྷ་ཡི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྱུང་བའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་དག་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་རྣམས་སྐྱེ་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དེ། དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་།དྲི་དང་རོ་དང་། རེག་བྱ་ཡུལ་གཟུགས་དང་བའི་བྱེ་བྲག་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལས་རེག་བྱ་ཡུལ་དང་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསྩགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ གི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞེས་སྟོན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལྔ་ལ་ཡང་མིང་ལུས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རེ་རེ་ལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསྩགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་ཡང་གནས་འདོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཁྱེའུ་སྨྲ་བ་དང་། རི་འཛག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་ སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མོས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་གོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་གང་ཞིག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ ཞེ་ན།གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་ཀྱི། དེ་དག་གང་ཡིན་པ་ཉིད་གང་གི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པའི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཆར་བ་དང་། མེ་ཏོག་གི་རྐྱེན་གྱིས་འབྲས་བུ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ནི་མིང་ དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱའོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་སྤྲིན་ལས་ཆར་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གནས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ།བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མ་བསྟན་ན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རེག་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་ པ་གང་ཞེ་ན།རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

这确实是如此，若不完全掌握身体的方位，就无法完全断定感受的自性。因此，如同天界住处一样，住处的含义并非处的含义。因也称为住处，如偈颂中所说：'以此三种住处，将转生于天界中。'如此，所说的住处的含义即是处的含义，以及所说的生起的含义即是处的含义，这些都是合理的。
从词源学来说，由于是六识聚生起增长之因，故称为处，因为是其生起相续之因。其中，色、声、香、味、触境以及净色差别的眼等五者依次排列。
若问为何此中触境和作用差别称为身？因为遍及身体，且是微尘积聚的差别相。当说身受时，五者也都称为身，因为每一个都是微尘积聚，且都依止于身体。既有安住，也有假立安住。如'童子言说'、'山流水'、'以慈心专注一方'等。
意处在蕴中即是识蕴。在界中是意界和六识界。若问除此之外何者是意界？实无他物，而是就其作为等无间缘的作用而安立为意界，为显示第六识的所依。六处已说完毕。
虽然如此，但若无名色，如何能以六处为缘？如同云为缘而有雨，花为缘而有果，以及凝酪等为缘而有胞胎等，如何说彼为缘而有六处？应当确定一切六处的最初都是以名色为缘。并非一切名色都如云生雨等那样是六处的缘。
当结生刹那开始，在名色阶段就已确实具有身处和意处时，如何说彼为缘而有六处？因为是生起和圆满的缘，应当如理配合。在眼等生起的阶段，由于住处圆满故身处圆满，因为是依止于彼四处，且与之相关联而转。意处也圆满，因为所依圆满。
六识所摄的意处所依在那时是圆满的。若不如此解释，则不能说六处缘触，因为是四处的阶段，且显示触的所依尚未圆满。也不能说触是什么？即六触聚。
因此，应当确定简要说'名色缘六处'，因为是生起和圆满之缘。

།གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་གནས་ཡིན་ཞེ་ན། གཙོ་བོའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་རྟོག་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་ཡོད་ཀྱང་ ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ལ།ཡིད་ཡོད་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེག་པའི་གནས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། རེག་པ་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ག་ལས་ཤེ་ན། མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འདིར་ཆད་ དམ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་སྟེ། གསུངས་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་ཚེ་རེག་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ་ཞེས་སྟོན་པ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །མིང་མཐའ་དག་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་དང་གཟུགས་འདིར་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཡང་འདི་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཚིག་དེ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད། རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ལས་མཐའ་དག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གཞན་དུ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ ཡང་གལ་ཏེ་རེག་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའམ།མི་ལྡན་པའི་རྫས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ཕུང་པོ་བཞི་པ་གང་ཞིག་ཡིན། འོག་ཏུ་ཡང་མིང་ཇི་ལྟར་ཡིན། གལ་ཏེ་འདོད་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ ན་གཉིས་པོ་དེ་འདོད་པར་བྱོས་ཤིག་།མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་ལ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ལ་དགའ་བོ་གང་ཞིག་མ་དང་ཕའི་མི་གཙང་བ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད འདི་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་མིང་ཡིན་ཏེ། མིང་འདི་དང་སྔ་མིའི་གཟུགས་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡང་གསུངས་པ་དེ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དབང་ པོ་གསུམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་པའི་དབང་པོ་བཞི་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དོན་གྱི་ཚུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་གནས་བརྟན་གྱི་ མདོ་སྡེ་ལས་བཙུན་པ་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེར་སྡེ་པ་དག་འདོན་པ།རྨོངས་པ་དང་ནི་སྲེད་པ་དག་།དེ་བཞིན་གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་པ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་། །རྣམ་སྨིན་མ་ཡི་མངལ་དུ་གནས། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་།དེ་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །དེར་སྐྱེས་ ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས།།དེ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འགལ་དུ་ཟད་མོད་འགལ་ན་གནོད་པ་ཅི་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ལུང་གི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཀྱེ་མའོ་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པ་ལ་གནས་པ་དག་མི་འཛིན་ཏོ།།བསྡུས་པའི་རྩ་བ་དང་ལུང་དང་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཉམས་པ་ལ་ད་སུ་ཞིག་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ནུས་པ་ཡོད། ཉི་ཚེ་བ་ཐ་དད་པ་དག་གི་ལུང་དང་འདོན་པ་ཐ་དད་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། སོ་སོའི་ལུང་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གིས་མདོ་སྡེ་རྣམས་བསྡུས་པ་དག་ ཀྱང་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

对于所说的'为了处所完全圆满'，如何是六处为六识的处所呢？为了显示主要因，如前已说。有些人认为，在名色位时虽有身体，但不是身处，虽有意，但不是意处。为什么呢？因为触所依是处，而那时没有触。怎么知道呢？就在这部经中说：'缘于名色而有六处，缘于六处而有触'。
对此说这不能作为依据，因为所说是有深意的。如果那时没有触，就不会有受等。这与'识缘名色'中所说的'什么是名？即四种非色蕴'相违。如果说是针对一切名而作如此分别，这也不对，因为此处是要说明作为六处之缘的名色。
此处也是针对这个意思，而不是针对六处的词义。这有什么理由呢？如果说因为在《大因缘经》中提到了一切，那么在其他地方对此的安立已经回答过了。
再者，如果在触之前没有心所法或不相应行，那时识缘的四种名蕴是什么？后面的名又如何解释？如果承认，除了阿赖耶识别无他法。因此应当接受这两者。
这将与《入胎经》相违。在那里，世尊对具寿难陀说：'难陀，其中从父母不净形成的羯罗蓝身体，这是色。由此所生的受、想、行、识，这是名。将此名和前面的色合在一起，称为名色。'
又说：'在那时获得三根：身根、意根和命根。这是包含在六处中的四根的意思。若不如此，就没有道理了。'
还有上座部经中大众部诵的：'愚痴与贪爱，如是二未断，由此所生业，受报住母胎。从心所生法，此即名为名，所生羯罗蓝，此即名为色。'这也会相违。
虽然相违，但相违有什么过失呢？如果说这两者都不包含在圣教中，因此不是量，这真是可悲！执著自见为最胜者不接受此理。
如果根本集、圣教和经典都失坏了，谁还能知道什么不是量呢？各部派的圣教和诵本如何会有差异？有些人说，各自的圣教也结集了经典。

།མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་ལས་བསྡུས་པའི་རྩ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟིགས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་བཤད་པ་པོ་ལས་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་འདོད་ ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བའི་གཉེན་པོར་རིགས་པའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་གང་གིས་འདི་བཏུལ་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལྟ་བུ་གཞན་ལ་མི་དམིགས་པ་དང་འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོས་དགྲ་བཅོམ་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་ པ་དང་།གནས་བརྟན་གྱི་མདོ་སྡེ་དག་ཉི་ཚེ་བ་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པ་མཐའ་དག་ཚད་མར་བྱེད་དོ། །ལྷུག་པ་དང་ཚེ་མཐར་གཏུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནི་ཉི་ཚེ་བ་མཐའ་དག་ཚད་མར་བྱེད་པས་ན། ལུང་གི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་ཉིད་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་དང་ཡིད་གཉིས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་སློང་དག་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་ བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ་མ་བཏབ་པའི་ས་བོན་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་རེག་པ་མེད་ན་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ ཞེ་ན།ཡང་སྔར་གང་གིས་ནུས་པ་མེད་པར་གྱུར། ཞན་པས་སོ་ཞེ་ན། ཡང་ཞན་པ་ནི་ཞན་པ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་ཡིད་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཉམས་ཤིང་དེ་སྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ ཡིན་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ཡིན་པར་སྡེ་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རེག་པ་མེད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གོམས་པའི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་འདིར་དེ་སྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་ རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ནད་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་།ཆོས་འདི་དག་བདག་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་འདོད་པའི་ཟག་པ་མ་བྱུང་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་།འདི་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་འདི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་གཟུགས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། དགེ་སློང་དག་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་རྩོམ་པ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་།།འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལ་ནི་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པ་ཡང་མེད་འདི་ལ་ནི་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་པ་འགའ་ཡང་མེད། འདི་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཡིད་བྱེད་པ་རྩོལ་བ་ ཡིན།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད། རྩོལ་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་འགལ་བ་མེད་དེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་བརྩལ་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་། སྔར་ ཤེས་པར་བྱས་སོ།

世尊观见从经典和律藏中摄集的根本将会衰损。如此说法者从言语中说出三种：不违背法性，以及具寿难陀贪欲偏重的对治，说明了正理的本质，用此调伏的经典在其他处不可得，律藏中也如是说。
入胎经中说具寿难陀证得阿罗汉果，上座部经典仅部分为大众部全部奉为准则。散文和寿量等经典仅部分全部奉为准则，因为不包含在经藏中，所以这两者都不是准则，这本身就不是准则。
在名色阶段，身和意二者不是处，故不能以十二处摄一切，与'诸比丘，一切一切者，即是十二处'的经典相违。
对于随行也如是说，如未播种的种子。若如是，则眼等已成就者若无触也将成为非处。若说因为有功能故是处，则前者何故无功能？若说因为微弱，则微弱对微弱也是有功能，如意对意识有功能一样。
其他经典中也说：'意内处未坏且能生起作意近住时，从彼生起意识。'无意处和作意，意识如何生起？作意也是心所法中其他的心的努力，为一切部派所共许，那么它如何能无触而存在？
世尊也说：'凡是行蕴，一切都依于触。'若说意识串习的运行获得即是能生起的作意，而非心的努力，这也不对。因为其他经典中说明了作意的所缘、行相、生起和遍知等。
如广说：'欲通达阿毗达磨者，应当相续不断地作意五取蕴为病'，又广说：'我作意此等法时，未生的欲漏将生起'，又广说：'如是非理作意时，我于过去世是否存在'，又广说：'作意此而不作意彼，如理作意于色'，又广说：'诸比丘，修习念觉支时，将了知作意。'
串习的运行获得既无所缘也无行相，此中全无随欲所为，也不能遍知，故此非作意。若说某处作意是努力，某处是串习的运行获得，这有何理由？
若说无努力则彼识不生，这也无矛盾。因为作意是能生起者，它也非无努力，如前已知。

།འོ་ན་གལ་ཏེ་མངལ་དུ་དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ན་ནི་ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་ལུས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཞུགས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་ཚེ་ཁམས་དྲུག་ཉིད་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཅི་རེ་ཞིག་ཁམས་དྲུག་གང་ཡིན་པའི་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འཇུག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལུས་དེ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །འོན ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གནས་སྐབས་དེ་ཅི་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།གལ་ཏེ་ཐོག་མར་ལུས་མའི་མངལ་དུ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ས་དང་། ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། དེ་དག་དང་འབྲེལ་པའི་སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཁམས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ལུས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་དང་། རིག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེར་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །འོན་ཏེ་ཅི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སམ། ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཁམས་དེ་ དག་མེད་དམ།ཡོད་དམ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཅི་དེ་དོན་གྱི་ཚུལ་དེ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱའམ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་འཇུག་ཏུ་ནང་གི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཤིན་ཏུ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་གང་ ན་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་མེད་པར་ཁམས་དྲུག་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་འདིའི་དོན་འདི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྨོས་ཤེ་ན། གནས་དང་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་རྣམས་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལ་ཁམས་སོ་སོར་བརྟག་པ་ནི་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར ཏེ།འདི་ལྟར་ཕྱིའི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ནང་གི་མཉམ་པར་བྱས་ནས་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ཡོད་པ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་ བར་རྒྱུ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་བས་ན་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་མངལ་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་མིང་དང་གཟུགས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་མིང་དང་གཟུགས་འདུས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་ནི་མིང་གཅིག་པུ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲུག་ཅར་ གྱི་ཡང་གཉིས་ཀ་ཚོགས་ཡིན་ཏེ།སྐྲག་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། དགའ་བ་དང་། ནད་དང་རྒས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་འདིར་མ་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་ཡང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྔ་པོ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ནས་སེམས ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་དབང་པོ་མ་ཚང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ལ་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

那么，如果最初在胎中的名色是五蕴，则依靠六界而入胎成身，入身后有名色，这与经典所说相违。因此，若说当时六界即是名色，那么是依靠六界所成的身体本身而入胎，还是依靠其他而入胎呢？如果是依靠身体本身，那么如何能依靠该身体而使该身体入胎呢？如果是依靠其他，则应说明是何种状态。
如果最初在母胎中的血液和精液的状态中的地、水、火、风、空界，以及与之相关的中有状态的识界，依靠这些而生起五蕴之身，如何与此经相违呢？然而这与'此人有六界、六触处、十八意行'的经文相违，因为在那里分别说明了名色位、触处位、受位的补特伽罗。
那么，在触处位或意行位时是否有这些界呢？这样的道理应当如此观察吗？如同此经所说，内在地界等显著，同样在触处位时也唯是极为明显。任何状态中都不会只有六界而无身界和色等界，因为无识界。
若问为何说界等三者，是为了显示处所和能住。诸界是触处的所依，因为是依靠它而转。这也是意行的所依。分别观察身体的诸界是为了显示无我，如此将外在地界等与内在对应，见到无我是合理的。虽然无我但仍生起烦恼的感受，为了显示这一点而说触处和意行。
因此，最初在胎中即成就五蕴的名色。那么，名色和合是六处的缘，还是色法是色的缘，而名只是意的缘呢？是二者都是六处的缘，因为在恐惧、忧愁、欢喜、疾病、衰老等状态时，可见身心二者互相影响。
那么为何此处未说外六处的缘呢？因为它不是作为独立支分而存在，因为在名色的最初刹那时就已存在，而且已说明名色也是缘，又因为声是不定时的，五者也不单独构成有情数，已说明是触等法处所摄的缘。
如果名色缘六处，为何有些人感官不全呢？如前所说，是因为名色有功能差别。

།འདི་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ན་ནི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས ཀྱི་དེའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་ འགྱུར་རོ།།གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འདིར་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མ་ངེས་པ་ལ་འཆད་པ་དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་ཆེད་དུ་སྐྱོན་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་ཐ་དད་པ་ཡང་དེ་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་མེད་པའི་རྫས་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཡང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བཤད་པ། བམ་པོ་གསུམ་པ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རེག་པ་གང་ཞེ་ན། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་རེག་པའི་རྟེན་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་པས་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ལ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་དྲིས་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་མདོ་ལས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡིད་ཀྱིས་འགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་བརྟེན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ལས་སོ། །ཡིད་བརྟེན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་དད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །དེ་ལ་གཉིས་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་དེ་དང་འགལ་བ་མེད་པའོ། །དད་པར་བྱ་བའི་དོན་དེ་ལ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར བ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དེ།དེ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་པ་ཡིན་ཡང་ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ཚོར་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་ པའི་དང་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་།མ་རིག་པ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཡོད་པར་ཡིད་བརྟེན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འོ་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཆོས་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཕྲད་པ་དང་། ཚོགས་པ་དང་འདུས་པ་དེ་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚངས སྤྱོད་དྲི་མ་བུད་མེད་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མེ་ནི་བདེ་བའོ། །མེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

此外，对于缘和缘所生二者的确定和不确定都存在过失。如果仅由名色为缘而生六处，那么化生众生的识就不是其缘了。如果仅六处是名色为缘所生，那么依于彼等的色处、与意处相应的法、声处等的缘就不是名色了。若二者都确定，则有上述两种过失。若是不确定，则所说就成无义。对此，既非确定，不确定的解说也非无义，因为是为了说明生起次第圆满的阶段的过失。
支分差别也非依于彼的色等成为支分差别，因为不可能有前所未有的其他实物。声也是因为处于不确定的阶段。从缘起解说中，六处分别圆满。
缘起初分及分别解说第三品：由六处为缘生触，何为触？触聚有六，如是广说。其中，世尊依于所化众生的差别而从触的所依差别门中显示分别，并非自性。那么，何为触？其他经中说：'三和合为触。'此亦是显示因，非自性。
其他心所法称为触，依此而生一切心所法。如十问经中说：'受蕴、想蕴、行蕴等一切皆依触而生。'此如受等，任何人也不能以意识完全了知。如何令人信服？依可信之教。可信之教有三种：现量义、比量义及信解义。其中二者即由现量和比量而信受，即与彼不相违者。信解义亦应信受。
非苦非乐受也不能离识而了知，虽然自部诸师不能证悟此义，但因说有三受，若不尔，则第四禅及无色界将无有受的过失。眼等最初的差别及无明也是自性不可完全了知，虽然是不可完全了知的相，但从三和合为触，应从可信教中了知有其他心所法。
那么，其他经中说：'彼三法会遇、聚集、和合即是触'，如何理解？彼等是于因上假立果，如说：'见圣者安乐'，'女人为梵行垢'等。世间中也说：'火是乐'，'火是苦'等。

།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ལྟར་གདགས་ཀྱི། གསུམ་འདུས་པ་ཉིད་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ། འཇིག་རྟེན་ན་ཕྲད་པ་ལ་རེག་གོ་ཞེས་བརྗོད་ དོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། གསུམ་འདུས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ རེག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རེག་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ་དྲིས་འདྲ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་ལྟར་ན་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྡེ་པ་གང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ་གོས་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་མིང་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡེ་ཚན་དྲུག་པ་དྲུག་ལས་ཀྱང་སྡེ་ཚན་དྲུག་རྣམས་ནི་རིགས་ཐ་དད་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གི་།གསུམ་འདུས་པ་ཉིད་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ། གལ ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཁོ་ནས་རེག་པ་ཡིན་ན་ནི་གསུམ་འདུས་པས་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རེག་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི། གཉིས་ལ་ བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ངེས་པར་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་སྟེ་རྔ་སྒྲ་བཞིན་ནོ།།སྒྲིབ་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་ཐ་དད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱིས་ནི་དེར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ བསྟན་ཏེ།ལུས་སྨོས་པས་ནི་ལྔ་ཆར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཕྱི་ཡིན་ཏེ། གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གསུངས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་གང་གིས་རེག་པའི་ བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་གཉིས་དང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་དེ་དགོངས་པ་གང་གིས་བཤད་པ་དེ་དག་བདག་གིས་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པའམ་ཚོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གཞན་དུ་རྣམ་པར་མ་གཞག་པ་ལྟར་རེག་པ་དག ཚོར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཡིན་ན། རྒྱུ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་རྐྱེན་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། དེར་ནི་ཐོགས་པ་དང་ཚིག་བླ་དགས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་གཉིས་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྐྱེན་ ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏེ།མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于因上安立果，三和合本身不是触如何令人信服？如果说在世间上接触称为触的话，这首先与'六处缘触'的经典相违，因为六处包含在三者之中，并且也将导致非心所触的过失，三和合也不是心所法触。
如果说触是假立的，如同香的相似性一样，那么这样就成为不相应行，这样的观点不是任何部派的宗义。尊者瞿沙和此经中所说的名称是什么呢？即所谓受、想、思、触、作意，从六种六法中，六种类别是安立在不同种类上，三和合本身不是触。
这如何确定？如果仅仅是六处缘而成触，就会舍弃'三和合即是触'的其他经典，同样也会舍弃'依此二者而有触'的说法。如果仅仅触是六处缘，就会舍弃'依二者而生识'的其他经典。
如果两者都是确定的，就会有这两种过失。如果是不确定的，则说明将变得无意义。对此回答：不会无意义，因为是由主要缘而决定的。主要缘是六处，因为有共同和不共同的缘故，如前所说，因为有彼则必定有境和识二者的缘故。
正因为如此，此处是从眼等门中显示触，而不是从色等门中显示，如鼓声一样。在障碍经中说'依此二者而有触'，是为了通过所依和所缘的差别来显示触的差别。
具有识的身表示内六处，说身即是说了五处。如此，依此的感受称为身受一样。外名色是外在的，因为正是通过这二者显示了分类。
其中所说，通过这六触处，无闻凡夫会感受苦乐等，那么六处、二者和触处三者有什么差别呢？没有任何差别，我已经说明了以何意趣解释这些。
在名色阶段难道没有触或受吗？为什么在六处之后安立呢？并非没有。如同身处和意处二者在那时圆满故而不在其他支中安立一样，触和受也是如此。
如果是六处缘触，为什么在大因法门中说名色为缘呢？在那里是想要说明有对触和名言触二者，从彼处已经显示了处为缘，因为说了眼触等。

།འོན་ཏེ་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་ཞེས་གསུངས་ན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡིན། ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཚོགས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ ནི།དབང་པོ་དང་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཟིན་ན་ནི་དེ་གཉིས་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་མདོ་སྡེ་དང་གཉིས་ཀ་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།དྲུག་པའི་གསུམ་ཡང་དུས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཡིན། ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སྔར་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་གནས་པའི་ཕྱིར་གསུམ་ཚོགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲུག་པ་གསུམ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གསུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། ལྔའི་གསུམ་དག་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་དོན་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རིགས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིམ་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི། ཐོག་མར་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་དེ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནས་རེག་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ རེག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འཐད་པ་ཡིན་གྱི།དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ཁོ་ན་དེ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རེག་པ་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཁོ་ན་དེ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ཁོ་ན་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བ་རྒྱུར་མི་འདོད་པ་དེའི་ཡང་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གི་གསུམ་པོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་རེག་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་བས་ན་ཚོགས་པ་ནི་འདུས་པ་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། གསུམ་འདུས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་པའམ། རིམ་གྱིས་དྲུག་པོའི་ གསུམ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རེགས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གྲིབ་མ་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །རིམ་གྱིས་བྱུང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན། འབྲས་བུའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །དེ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་དུས་མཚུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་དང་འབྲས་བུ་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཡིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ཡིན་ནོ་། །གང་འདས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའམ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡིད་གཞན་དག་ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་དང་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་དབང་གིས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན ཆོས་རྣམས་དེའི་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་དང་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྙེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

然而，如果说从三和合而有触，那么所谓的和合是什么？如果说是聚集，那么它们是如何聚集的？如果说是因为同时生起，那么根和境就不会成为识的因，因为识已生起时，彼二者就失去了功能。若未生起，则因为不存在。若是互为因，则与'依二者而生识'的经典都相违。第六识的三者因为时间不同，如何能聚集？所谓聚集是指同时运作。
如果说因为先前生起的根和境在识生起时仍然存在，所以是三和合，那么这样的话，根和境就会成为非刹那性。对于第六识的三者来说，也会有两个识同时聚集的过失。如果说是以因果关系而三和合，那么对于五识的三者来说，因为是同时生起，根、境和识就不应该成为因果关系，如前所述。
如果是次第生起，则先有根和境二者，然后是识，再后是触，这样只有识本身合理成为触的因，而根和境二者则不是，因为在识的时候它们已不存在。三和合就不能成立触，因为只有一个对它有作用。如果说识和触是同时生起，那么识就不会成为触的因，如前所述。
这样的话，三和合也不能成立触，因为只有二者对它有作用。对于那些认为三和合本身就是触，不承认同时生起为因的人来说，由于根和境二者在识的时候已灭，就不合理成为生起受的因，因此不能成立'以触为缘生受'，因为对他们来说，三者成为因果关系的是触，而不仅仅是识。
因此，聚集不应该是和合，因果关系也不是。和合的含义只是因果关系，而三和合无论是同时还是次第的六识三者，如何成为触呢？如果是同时生起，怎么会是因果关系呢？也不互为因，就像影子和芽一样。如果是次第生起，又怎么会是因果关系呢？因为在果的时候因已不存在。
就像种子和芽一样。因为它们的灭和生是同时的，就像秤杆的上下一样。如果说为什么不成为以无为先导的果呢？因为无因与果同时。首先，意识合理成为意识的因，就像种子和芽一样。
对于那些已经过去很久或未来的法，其他意如何成为因呢？因为依靠它而生起的缘故。若不如此，诸法就只会成为所缘而已。如果已生已灭和将要生起的诸法没有能生起的缘，就不会对它们生起这个识。

།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ས་གཞན་དག་ གི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱིས་འདས་པ་རྣམས་དྲན་པའམ།མ་འོངས་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པ་སྔོན་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ སྔོན་དུ་མ་བྱས་ན།འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དེའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཡང་སྒྲོགས་སོ། །རྒྱུ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ང་ཕྱུག་པོའི་བུ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲང་པོ་བྱེད། སྨྲས་པ་པ་ཤི་བ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་སྤང་བ་ལ་ནི་དེ་ ཤི་བས་ནུས་པ་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་བསམ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་དེའི་ཕ་ཤི་བ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་དེ་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་རེག་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་ཚོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེས་ན་མི་འབྲལ་བར་འདོད པ་འབྱུང་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེས་ན་བྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེས་ན་གཉིས་ཀ་མི་འབྱུང་བའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གང་སྐྱེས་པ་ན་འབྲལ་མི་འདོད། །འབྲལ་བར་འདོད་དང་གཉིས་མིན་གྱི། ། རྒྱུ་གང་ཚོར་བར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་བདེ་སོགས་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་སྡོམ་བརྩོན་རྣམས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ནས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་འབྲལ་བར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ལས་ཤེ་ན། དེའི་བདེ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་དེ་སུན་འབྱིན་པ་ལས་སོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་གསུམ་ཡིན་ན། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན།མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པ་ལུང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཚོར་ བ་གཉིས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པས་ན།དགོངས་པ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཀྱང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྟེ། མི་རྟག་པའི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་རྟོགས་ན། ཚོར་བ་གཞལ་དུ་མེད་པ་དག་ལ་ཡང་དགའ་བདེ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་གསུངས་ཀྱི། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ལམ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་འདྲེན་པར་བྱའོ་། །མི་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ ན་ལམ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།

瑜伽师们由于三摩地力的差别，以及由其他地所生的识熏习相续转变的差异，能忆念过去或推测未来，以及通过曾经经历过的现前所欲，推测与其同类的事物，若无现前所欲作为先导，则不会对过去和未来生起认知。在世间上也宣说即使无生也是因。
何为因？若问：'如果我是富人之子，为何行乞？'答：'因为父亲死了。'对于破除这点，父亲的死亡并无任何作用。
此中有何意趣？意为若其父未死，则不会处于如此境况。和合的决定将在后面再作说明。
已成立'六处缘触'。在缘起解释中，触的广分别已竟。
'触缘受'中，何为受？受有三种等广说，这些是显示受的分别。
何为乐受？生起时不欲离别者。何为苦受？生起时欲离别者。何为不苦不乐受？生起时二者皆不生起者。
此处偈颂：'生起不欲离，欲离及非二，是为受之因，如是乐等次。'
若问：为何持戒精进者不愿却被贪欲缠缚，对从贪欲所生之乐生起欲离之心？答：此非从彼所生。
若问从何而生？是因见到此乐障碍戒律与三摩地，而生厌离。
若受有三种，在其他经中世尊说'凡所有受，皆是苦'，此有何密意？在其他经中已说明此密意：'阿难，我是依诸行无常性及诸行变异性而说凡所有受皆是苦。'
由于二受本性上无苦，故说是密意的苦性。
圣者舍利子也说：'具寿，此三受即是：无常之乐、苦、不苦不乐。'若了知凡无常即是苦，则于无量诸受也不会安住于喜乐。
为何世尊说变异性而圣者舍利子未说？因为世尊说三种苦，而圣者舍利子说行苦，因为行苦遍一切。
若说凡无常即是苦，则道也应成苦？答：不会，因为是依五取蕴而说。
为何如此？对于贪欲之事，应以无常想引生不顺想。依于不顺即是苦的意趣而说'凡无常即是苦'。因此，不会有道成苦的过失。

།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཀྱང་དངོས་པོ་གང་དགའ་བའི་ཡུལ་དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་རིག་ན་བདག་གི་བ་ནི་དེར་ཕྲ་རྒྱས་སུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པའི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ལུང་ལས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ལམ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ལམ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་ཚོར་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་འདི་ལ་ལོག་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་དགོངས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོ་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ ཉིད་དང་།འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་ངས་འདི་ལ་དགོངས་ནས། ཚོར་བ་གསུམ་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་ བའི་རིགས་སོ།།རེ་ཞིག་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །བར་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཡིད་། གང་གིས་ན་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་བསྟན། གལ་ཏེ་གང་སྐྱེས་ན་བྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དང་། གང་སྐྱེས་ན་མི་འབྲལ་བར་འདོད་ པའམ།གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། འོན་ཏེ་གང་ལ་བརྟེན་ན་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་ནི། གང་ལ་བརྟེན་ན་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་འགྱུར། འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་ པ་དེ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམས་འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་དེའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བ་ཉིད་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོ་ཉིད་ འགྲུབ་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ཡང་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ན་སྡུག་ བསྔལ་ཆུང་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།བདེ་བའི་ཚོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གོང་མར་བར་མ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལྷག་པར་ཡོད་པར་འཐད། དེ་བས་ན་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་མི་ཤེས ནས་གཅིག་ཁོ་ནར་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གཉིས་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྲན་མ་ཤའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ།

圣者舍利子见到任何可意境皆是无常，则成为不顺。因此，若知道凡是无常即是苦，我执则不会在此处成为随眠，如是宣说。
凡是成为苦等受处的事物，由于与生灭二者相随，故依次为不顺，这在经中说'凡无常即是苦'。道不是如此，故于道无有过失。
有人说三受的宣说是具密意的，而苦性仅是一受。这是对此的错误分别，因为世尊具密意宣说一切受皆是苦性。阿难陀，我观待诸行无常性及诸行变异性而宣说：'凡是任何感受，在此皆是苦'。
若三受的宣说是具密意的，则应说'我观待此而说三受'。暂且，所谓三受宣说具密意的分别是什么呢？小苦受称为乐，大苦称为苦，中等既非苦也非乐，这是随顺世间的，因为世间人们了知它们为乐等。
苦受的相又是什么？为何说一切受皆是苦？若说生起时想要远离、不想远离或二者皆非者为苦，那么如何成立为苦？若说依靠什么会造成损害即是苦，那么依靠什么会造成利益者如何成为苦？
若说圣者如何见为苦即是苦受的相，诸行苦性的诸受被圣者见为苦，这也无有差别，如何由此门而成立受有小苦性、中等及大性？
即使仅由诸行苦性而说受是苦性，也不应有'苦性有三：行苦性、变异苦性'等经。
三禅天有小苦受将成立，因为宣说有乐受。其上地宣说有中等非苦非乐受。如何应理于极寂静等持中有胜苦受？
因此，说三受的宣说是具密意的并不合理。然而，世尊说'于苦起乐想即是颠倒'，这是对二种苦不知是苦而唯一起乐想即是颠倒。
又说'凡是乐受当观为苦'，这是为了应用于见为二种苦性，因为这是离贪的方便，又因具多苦如豆肉聚。

།བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་གྱིས་སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་མང་པོས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ཡིད་དུ་འོང་བར་ལྟ་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་བདེ་ བ་ཡིན་པར་འཛིན་ཏོ།།བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་རྒྱུར་བརྟགས་པའི་བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་གོས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མང་བའམ། དུས་མ་ཡིན་པར་བསྟེན་ན་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཞི་བ་བདེ་བ་ཡིན་པར་སེམས་ཏེ། དཔེར་ན་མགོས་ཁུར་ཁྱེར་བ་སྤྱོད་ལམ་གཞན་དུ་སྤོས་ན་ཀླད་པ་ན་བ་ལ་སོགས་པ་ཞི་བ བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བདེ་བ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེས་འདི་དག་མ་རྟོགས་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་འབའ་ཞིག་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སེམས་ཀྱི་ནང་གི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ནི་མི་སེམས་ཏེ། དེ་གཉིས་ ཀ་འདུས་པ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ཀ་གང་ཇི་ལྟ་བུས་བདེ་བར་འགྱུར་བར་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུས་ནི་ལན་འགའ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དང་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ནས་དང་ཚོད་སྔོན་དང་ཉ་ལ་སོགས་པ་གང་ འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་རྙེད་ན་རོ་ཞིམ་པོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་རྙེད་ན་འགའ་ཡང་རོ་མི་ཞིམ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཡང་ལན་འགའ་ཞིག་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་གཞན་ལས་ཡོངས་སུ་ གཅོད་དེ།དེར་ནི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ངལ་བའི་ལུས་བསྐུ་མཉེ་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གཞན་བྱེད་པ་གཉིས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དུས་རིང་པོར་ཡང་ངལ་བ་ཞི་བ་དེ་འདྲ་བ་ཁོ་ནའི་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། ལེན་ འགའ་ཡང་བདེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་ལ་བདེ་བ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་བློ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་དེ་ ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གང་ཕལ་ཆེར་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་འབད་དེ་ཞིམ་པོ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ་འབྲས་ཆན་ཕལ་པ་དང་། འབྲས་བུ་པ་མ་ས་དང་། རྩབ་མོ་དང་ཆུ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་ པ་དང་བྲལ་ནས་རོ་ཞིམ་པའམ་སྣ་ལ་དྲི་ཞིམ་པའི་རྫས་གཞན་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཞིམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཞི་བ་གང་ཞིག་ཡིན། རྣ་བས་ཀྱང་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒྲ་ རྣམས་ལ་ཉན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཞི་བའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཉེ་བར་ཞི་བ་འབའ་ཞིག་ལ་མ་ཡིན་པར་ནི་ལུང་དང་རིགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ནི་ གསུམ་མོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འདིར་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་གཉིས་ལས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བའི་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་གཞན་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་རྣམས་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་ འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་། ཐམས་ཅད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་གྱི་མ་བརྟེན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

比丘童授说道：因为是痛苦的因，又因为由诸多痛苦所生，对于本是痛苦的却视为可意，若是痛苦则执为安乐。安乐的感受实际是不存在的，因为不住于安乐的形态。凡是被认为是安乐因的饮食、衣服等，若过量或不当时服用则会成为痛苦，以此为安乐因的同时又成为痛苦是不应理的。因此，这些并非安乐因。
认为其他痛苦止息即是安乐，譬如头顶重担转换其他威仪时，头痛等得以止息。因此安乐确实是不存在的，若不了知这些，则会认为那些安乐因是安住的。若说：仅认为境的差别是安乐因，而不思及内在身体状态的差别，实则二者和合才是安乐因。以如是方式了知二者皆能成为安乐者，永远不会成为痛苦。
安乐因并非不安住，譬如火、稻米、大麦、青菜、鱼等，在某种状态下成为美味之因，在其他相似状态下也不会成为不美味之因，这是比喻。虽然痛苦感受止息，有时也从其他安乐感受中遮除，在此唯于安乐生起安乐想，而非于痛苦止息。譬如疲惫身体按摩与转换其他威仪二者。若非如此，则长时间也会对如是疲劳止息生起安乐想，而永远不会享受安乐，也不会享受痛苦。
这只是在远离痛苦之上假立安乐。也不是安乐想，因为不享受其他感受。此中确实如此，大多数人勤求美味饮食，但普通米饭、豆子、酸奶和清水也能止息饥渴之苦。当远离饥渴，从其他更加美味或极其芳香的物质的差别中生起安乐差别之想时，还有什么其他痛苦的止息呢？耳朵也在听闻种种悦意动听的声音。
因此，并非于痛苦感受上因为其他痛苦止息而生起安乐想。不仅仅是其他痛苦的止息，这也由教证和理证成立，如说：'触缘受有三种。'此中也应依于缘和有缘二者的决定与不决定中的不决定。为什么呢？若感受之缘是决定的，则因缘、等无间缘和所缘缘就不成为缘了。这将违背经典：'诸有情的一切感受生起皆依于此，无有不依者。'

།ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། མོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དང་། རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཞན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མ་ངེས་པ་ཁོ་ ན་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཆད་པ་དོན་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པ་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པ་ཐ་དད་པས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་སྐྱེས་པ་ན་རྐྱེན་ གཞན་དང་འདུན་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རེག་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི། རེག་པ་ནི་ངེས་པར་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས། ཚོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲེད་ པ་གང་ཞེ་ན།སྲེད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ཐ་དད་པས་སྲེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསུངས་ཀྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སྲེད་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ།ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིའི་སྦྲང་བུ་བཞིན་དང་། གྲོང་གི་ཕག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་འདོད་པ་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཚོལ་བ་དང་ཆགས་པ་དང་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ས་གང་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྲེད་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་ ལ་སྲེད་དོ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དོ།།འོན་ཀྱང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་ པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་རིག་པ་དང་། འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཚོར་བ་གསུམ་དང་། སྤྱི་དྲིལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་ངོ་། །ཚོར་བའི་རྒྱུན་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཆེན་པོའི་ ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཇི་སྐད་དུ།ཀུན་དགའ་བོ་གང་ལ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་མི་དམིགས་ན། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་བྱེད་དམ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་དག་དབྱེ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ན་བདག་གི་དངོས་པོར་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།།དེ་དག་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གོ། །དེ་ཡང་འདི་ནི་བདག་ཏུ་སྨ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་གཞག་གོ།

若问依于何而生？依于胜解而生，依于分别而生，依于触而生，如是所说。同样，一切有情的任何痛苦，其生起之处皆是蕴。
若是决定有缘，则触缘所生的其他心所法将不成立。若二者皆决定，则将导致前述过失。因此，应当依于非决定。
解说也非无义，因为是显示主要缘故。触为主要缘，是因为由乐受等触的差别而生起乐受等诸受故。如是，当其生起时，其他缘及欲、分别等也依于触，而触则不一定依于彼等。
从缘起解说中，受之分别已圆满。
所谓受缘爱中的爱是什么？如广说'有三种爱'，其中世尊依欲、色、无色的差别而说爱的分类，而非本性，是依所化众生的差别而说，如前所述。
其中，欲界所行之爱即是欲爱，中间词省略，如'狗的蝇'、'村的猪'。如是色爱、无色爱也应如理了知，即说明这些就是三界之爱。
其中，对于未离欲界贪和无色界贪者，依次为烦恼性的追求、贪著和执著。任何地的受即是彼地之爱的缘。
若问如何对苦受起爱？不说对彼本身起爱。然而，乐受是对与之相应且不离之爱的缘。苦是对与之不相应且离之爱的缘。
非苦非乐是对其状态生起欢喜之爱的缘。在某些禅定中，是对与之相应且不离之爱的缘。
世尊亦说：'为苦受所逼而了知，对欲界之乐生起欢喜。'即苦受亦是对乐起爱的缘。
复次，对三受及总括蕴相续无差别地生起我爱，与俱生我见同时生起，彼亦从受门而生。受相续是彼一切的增上缘。
如《大因法门经》中所说：'阿难，若无受亦不见有受者，然于彼起我想耶？'
有些人说，当彼等无差别生起时，依我事爱而生起遍计我见。
世尊依此等而说：依无明触所生之受而生爱，由彼生诸行。此即安立为我语取。

།དེས་ ཡིན་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཇི་ལྟར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར།འོ་ན་གལ་ཏེ་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་བཤད་ཅེ་ན། རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པ་དང་དེ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡིན་ན་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྲེད་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གང་དག་ སྤྲིན་གྱི་ཆར་པ་ཞེས་སྟོན་ན་ཅི་སྤྲིན་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆར་པ་འབབ་པ་ཡིན་ནམ།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ཡོད་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ས་བོན་ཉིད་གནས་ནས་སྟོན་པའམ་མནན་པ་ ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ས་བོན་མེས་མནན་ན་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཞིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ས་བོན་མེད་པའམ་མནན་པ་ནི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ཡོད་དེ། དེ་མ་རིག་པའི་ འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན་ཚོར་བ་རྣམས་མ་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཞིང་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་ པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ནི་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་སྲེད་པའི་ཟས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རེག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། སྲེད་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲེད་པའོ་ ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་ནི་ཚོར་བ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ་། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་དང་མི་འགལ་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ ནི་སྲེད་པའི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།།རེག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ཚོར་བ་ས་གང་ཡིན་པ་ནི་ས་དེའི་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གཅིག་ན་ཡང་མ་རིག་པ་འདྲ་བ་ ལས་དེའི་ཚོར་བ་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པའི་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགལ་བ་ མེད་དོ།།འདིར་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་གཞན་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཚོར་བ་ནི་ཆོས་གཞན་དག་གི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།མདོ་སྡེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་ཆོས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་ འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་ག་ངེས་པ་ཡིན་ན་སྐྱོན་གཉིས་ཀར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

那么，我执论者的取是如何因为爱而成立的呢？如果说爱是由三受为缘而有，为何说乐受成为贪欲随眠呢？因为是缘于自相续的乐受，并与之相应的缘故。
如果说爱是由受为缘，则由于一切受都存在，将导致阿罗汉也有爱的过失。出离所依的喜受等也将不存在的过失。对此回答：如同说云雨，难道有云就一定会下雨吗？同样，虽有受，也不一定会生起爱。
为什么不生起呢？因为具有对治的差别。此中种子仍住或被压制，即使有缘，若种子被火压制则不会生长。譬如虽有田地和水等缘，但若无种子或种子被压制，就不会生出苗芽一样。
在其他经中世尊有特别说明：'由无明触所生之受为缘而生爱'，同样'当感受乐受时，由于不了知诸受而成为贪欲随眠，不能出离'。因此，颠倒分别的受是爱的缘，而不是一切受。
那么此处为何不作特别说明呢？因为无明是诸行的共同之缘，其义已说明故。在某些经中说爱的缘唯是无明：'诸比丘，无明是爱的因，无明是爱的缘，无明是生起之处。'
同样'诸比丘，爱的食是什么？应说是无明。'在某些经中则说唯是触：'六种爱聚即是从眼触所生之爱'等广说。同样'凡是受蕴、行蕴，一切都依于触'。此处则说受是缘。
如何不违背经典呢？因为意趣不同。无明是说为爱的共同之缘。触也是如此。受是特殊之缘，因为三界中，任何地的愚痴之受都能引生该地的爱。
即使在同一地中，由相同的无明，也因受的大小差别而生起不同的爱，为了生起爱而感受乐受等，依赖触受的差别。因此说'受缘爱'并无矛盾。
此处若是确定之缘，则将有前述过失。其他因缘、等无间缘、所缘缘等将不成为爱的缘。若是确定所缘，则受将不成为其他法的因缘、等无间缘和所缘缘。
经中广说'于苦受生嗔恚随眠'，以及'具乐则心等持，具乐则宣说正法'等，将与此相违。若二者都确定，则有两种过失。

།མ་ངེས་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཡང་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཚོར་བ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་སྲེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།སྲེད་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན།ལེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཚིག་སྦྱར་བ་ནི་ཅི་གཟུགས་ལ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའམ་། འོན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཡིན། དེ་ལས་ཅིར་ འགྱུར།གཟུགས་ལ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་ན་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་བླང་བ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཡིན། དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ པར་བསྟན་པར་བྱ།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་ མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་སྦྱར་བ་འདི་བྱའོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཡིན་པར་འདིར་དགོངས་སོ། །གཞན་ནས་ཇི་སྐད་དུ་འདོད་པ་ཅན་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དེ་ དག་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཚོལ་བྱེད་ཅིང་། །འདོད་པ་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཅན་དེ་། །འདོད་པ་དེ་དག་མ་འབྱོར་ན། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་བ་ནི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པར་ལྟ་བའོ། །དེའི་སྒོ་ ནས་ལྟ་བ་གཞན་དུ་སོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པར་དམ་བཅས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཆ་ལུགས་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། ཁྲུས་དང་སྤྱོད་པ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པའི་ ཁྱད་པར་དམ་བཅས་པ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་སོ།།བདག་གོ་ཞེས་ལྟ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེའི་སྒོ་ནས་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། དེའི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བ་ཉི་ཚེ་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་དྲིས་ན་ནི་མི་ཤེས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་གཞི་ ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མི་མཁས་པ་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་ སོང་བ་དག་།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྲ་རྒྱས་སེམས་ལ་འབྲེལ་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཞེན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གཟུགས་ལ་བདག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་བས་ནི་ཚིག་ཐ་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་། དཔེར་ན་ཚིག་ཕྱེད་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚིག་ཕྱེད་སྨྲ་བ ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།སྨྲ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། སྨྲ་བ་ཙམ་ན་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果说不确定则说法成为无义，对此虽然不确定但说法不会成为无义，因为显示爱的缘的差别，如是而说故，如前所说。受是主要缘，如是具有乐等受等门中爱普遍生起故。从缘起说法中爱的分别圆满。
爱缘取所说的取是什么？取有四种如是广说，从欲取乃至我语取。此处文句是如见色般了知，还是如色处般？由此成何？如见色般则是于欲等取，唯显示取的差别门而非自性。其中欲等是什么？彼等之取又是什么应当显示。
若如色处，则欲等即是取，故已显示取的自性及差别，则欲等是什么？如何显示为取？应作如见色般的文句。前已说唯由差别亦有些能了知自性。其中欲是指五欲功德。他处如何说欲者欲，是彼五欲功德的假名。
如是：'若求欲，具生欲身者，若彼诸欲不得，如刺扎般成害。'见的文句是有见和断见。由此门其他见亦是。与彼相关的戒禁是戒与禁。其中誓离非行是戒。誓受装束、饮食、沐浴及剧烈行为等差别是禁。
我见是我语，由彼门说我故，有我见者成为我语者。唯由说有何显示？由彼门唯作说而已，若问则不知，因我见无所依故。于五取蕴说我并执著。其他说我见非说。
其他经中如何说：'诸比丘，云何愚人无闻凡夫不善无明所覆，于此取蕴我语执著随眠系缚遍执？诸比丘，愚人无闻凡夫于色见我'如是广说。
其中若我见是我语，则何为其他执著？故为不显最后词故说我语，显示我语是执著，如说半句等称为说半句般。为何说说？为显示唯说即是执著故。

ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི། བདག་གིར་བྱ་བ་དེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ལ་བདག་གོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། གང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གསུངས་པས་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེར་ནི་ཚིག་སྦྱར་བ་གཞན་དུ་བྱ་ཞིང་འདིར་ཡང་གཞན་དུ་ཡིན་པས་འདིར་མི་རུང་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གང་ལ་འདུན་པ་ དང་།འདོད་ཆགས་པ་དེ་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལྡན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་འདུན་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་ལེན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་སྐྱེས་ན་དེའི་ཡིད་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཡིན་ནོ་། །མི་སྡུག་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྟག་པ་དང་ཐེར་ཟུག་པ་དང་གཞི་མ་དང་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ དང་།ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དག་ཉེ་བར་བླངས་སམ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བས་གང་ལ་བདག་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་གང་བླངས་པ་དེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའི་རྣམ་གྲངས་སྲེད་པ་ཉིད་སྨྲས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟར་མ་བསྟན་ན་ཡང་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན། ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པས་ནི་ཇི་ ལྟར་རིགས་པར་ཁམས་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འདོད་པ་ཚོལ་ཞིང་དེ་དག་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཚིག་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྣ་ ཚོགས་གང་ཡིན་དེ་དག་འདོད་པ་མིན་།།ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གིས་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་འདོད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་པར་ བྱ་བ་ཡིན་གྱི།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་པས། དེ་དག་གི་འདོད་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཕྱེད་འོག་མས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དེ་བཞིན་གནས་པ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་བསྟན་རྣམས་དེ་ལ་འདུན་པ་འདུལ། །ཞེའོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་དུ་རྟོག་ པའི་འདོད་ཆགས་ཉིད་འདིར་འདོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དང་པོ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ཡུལ་ལ་ཡིན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ གང་ཞིག་ཡིན།ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ཡང་སྲིད་པ་ལེན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ཐ་དད་པས་ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལེན་པས་ན་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གང་སྦྱིན་པ་དེ་སྦྱིན་པ་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ།

如经中所说：'比丘们，无闻愚夫凡夫们所说的我和我所，这是遍计所执，而实际上并非如此。'
其他人说：'说有我即是我见，是对身体实体执著为我的遍计。'
若如此，则成为对蕴体执著为我，然而经中说：'若对诸蕴执著为我，则成为随眠烦恼'，这如何能成立？
对此应当另作文字安排，此处也是另一种情况，有何不可？所说的欲等，其中的欲求和贪著即是取，如其他经中所说：'于何有欲求和贪著，彼即是此处的取。'
其中，希望获得即是欲求，对所得之物生起喜爱即是贪著。如何是欲求和贪著成为取呢？由此取著欲等诸法。
若生起彼等，则其心成为能取者。若我见是取，欲求和贪著是取，则不净经中所说：'比丘们，于此我见取是常、恒、本性、不变之法，如实安住等所取'，这如何能成立？
对此，我见所执取的事物即是我见取，这是在说明若欲求和贪著是取，则岂不是说爱为缘而有取的异名即是爱本身？
若说受爱是欲等爱的异名之缘，有何过失？若不如此解释，又如何理解？由受爱随应而求三界乐等诸受相应等因缘，并对此生起贪著。
其他人如色处般作文字安排，彼等所欲如偈颂中所说：'世间种种非是欲，分别贪著是人欲。'
能起欲求者唯一是欲。所欲求的色等种种境界是有贪者所欲求，离贪者则不然，故彼等之欲非唯一确定。
下半偈显示此义：'世间种种如是住，然诸智者调伏欲。'
因此，此处的欲即是分别贪著，彼即是取。见、戒禁、我见亦复如是，如前所说，彼等即是取。
主张欲是境界者的取是什么？一切皆是后有。彼等如何取后有？由彼差别造作能引后有之业故。
或者，欲等彼等即是受爱者以相应等因缘执著的方式而取，故称为取。如说'布施的施者'，此处是说能施即是布施一样。

།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་འདོན་པ་ན་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མ་གཏོགས་པ་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་བཞི་ནི་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན པ་སྟེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པར་འགྱུར་རོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ ཞུགས་གཉིས་ཀ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དེ་གཉིས་ཀས་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྟ་ བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མ་གཏོགས་པར་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཚིག་སྦྱར་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་མར་གྱི་སྟོབས་བཞིན་ནོ། །རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ན། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གོ་མི་ཤེས་ན་ཅི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ། དེ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ། ཅི་དེ་ལས་གཞན་མ་མིང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཁྱེད་ ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།སྦྱོར་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན། ནུབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས། འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་པའི་ འདུན་པ་དང་འདོད་པའི་དགའ་བའི་བར་དུ་འདིའི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པའི་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་བར་དུ་འདིའི་སེམས་མཐར་ཐུག་པར་གནས་ཏེ། འདི་ནི་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བར་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་ པ་བདག་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་དང་།མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་ཕྲ་རྒྱས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་དང་།མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་དེ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ནི་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ ཁམས་གསུམ་པའི་མི་ཤེས་པའོ་ཞེའོ།

当诵读诸品时，何为欲取？除了与欲相应的见、戒禁之外，其余与欲相应的结缚、随眠、近烦恼、缠，这些称为欲取。
四见是见取，即从身见乃至见取见。
何为戒禁取？如有些人执著戒律为最上，认为依戒律能得清净、解脱、出离、超越苦乐。执著禁行为最上，认为依禁行能得清净、解脱、出离，如前所说。执著戒律与禁行二者为最上，认为依此二者能得清净，如前所说，这称为戒禁取。
何为我语取？除了与色、无色相应的见、戒禁之外，其余与色、无色相应的结缚、随眠、近烦恼、缠，这称为我语取。
其中，与欲相应的取称为欲取，如同色处一样，词语组合成立，因为省略中间词，如同油的力量。'相应'即是'相连'之义。
见取、戒禁取即是见、戒禁本身，若不理解我语取，是色无色本身为我语，还是与之相应的诸取为我语取，抑或色无色相应的结缚等既是我语又是取？如何称其为我语？还是另有所谓我语？你们应当解释。
世尊自己在其他经中说：'何为欲系？诸比丘，无闻凡夫的欲是生起也是灭没。'广说乃至'从诸欲中生起欲贪、欲喜，乃至欲的执著，其心究竟安住，这称为欲系。如是欲系，有系、见系亦复如是。'
品中增益我者，除了与欲相应的见及无明之外，其余与欲相应的结缚、随眠、近烦恼、缠，这些称为欲系。
除了与色无色相应的见及无明之外，其余与色无色相应的结缚、随眠等，这称为有系。
五见是见系。
无明系是三界的无知。

།དེ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་པ་བྱས་པར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་དང་པོར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གང་འདིར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་འདི་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ མཚན་ཉིད་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་གཞན་དང་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ སྤྱོད་པ་པ་དང་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དག་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་།ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྤོང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཆད་པར་བྱེད་ཀྱི། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་སྤྱོད་པ་པ་དང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་དག་ཡུན་ རིང་པོར་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སེམས་ཅན་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་།གསོ་བ་པོ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། དེ་དག་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་། གསོ་བ་པོ་དང་གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དག་ནི་བདག་ གི་བདག་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་སྤོང་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེའོ། །གཞུང་དེ་དག་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞིར་གཞག་ཅེ་ན། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ ཕལ་ཆེར་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་དག་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ་མ་འོངས་པ་ན། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་རྣམས་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པས་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་བསམ་ གཏན་དང་།རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་པར་ལྟ་བའམ། ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའམ། མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱང་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སོ་སོའི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྟ་བ་གཉིས་པ་སྟེ།ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་བདག་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་གཞན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་འགའ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་གང་དག་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྟ་བ་ ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྤང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཆད་པ་ནི་འགའ་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་ནི་གསུམ་དུ་བསྟན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ན་གང་ཞིག་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པའི་སྲེད་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

因此，对于取著也可能有增益。最初所说的诸取著并非是增益，而此处所说的'欲望和贪著即是此处的取著'这一取著的定义也与其他经典相符合。对欲等的修习也与欲等取著极为相应。这也与《入智论》所说极为相应。
为何其他外道行者和普行者解说欲取、见取、戒禁取的断除和遍知，而不解说我语取呢？答：其他外道行者和普行者长期执著于我，执著于有情、行者、养育者和补特伽罗。他们未能远离对我的执著以及对有情、命、行者、养育者和补特伽罗的执著。
文法家们说：'我的我是存在的，应当解说其断除和遍知。'这些论典与'对我语的欲望和贪著即是我语取和我执'的含义极为相应，而与色、无色相应的结缚等则不相应。
为何安立四种取？就在家众和出家众而言，在家众大多是欲取。此外的出家外道大多是其他取，即他们舍弃诸欲而出家，为了未来能得到或远离可意不可意的感受而出家。
出家后，依于禅定和证悟的差别而成为常见或断见。这些也依次是依于有见或无见。戒禁也与此相关。如世尊所说，任何依于世间各种见的，皆是二见，即有见和无见。
我语也依于二见，因为遍计未来我的有无。因此，我见包含在见取中，因为一切外道都取著此见。其他见则非一切所共有。因此世尊说：'有些沙门或婆罗门宣说断除和遍知欲取、见取、戒禁取，但没有宣说我语取。'
爱有三种而取有四种，何者是何者的缘？欲爱为缘而有欲取，即对于现法中欲求与乐苦相应和离违的人们，依于欲界爱而生起。

།གང་དག་མ་འོངས་པ་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་ བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པར་སྲིད་པ་དང་མེད་པར་སྲེད་པ་རྣམས་དང་།གང་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྟེ། དེ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ས་གང་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་ ཏུ་བྱུང་ན་ས་དེ་པའི་ལུས་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་བདག་ཏུ་མངོན་དུ་ཞེན་ཅིང་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ས་འོག་གི་མདོ་སྡེ་ལས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བསྟན་ནས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པའོ། །དེ་ལས་འདུ་ བྱེད་དེ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འོ་ན་ཆོས་འདི་པ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དེ་དག་ལ་ལྟ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ལྟ་བའམ་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ་བརྟུལ་ཞུགས་སམ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པས་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་སྲེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡོད་དེ། ས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ བ་དེ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་བཞི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ་འདི་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང ཡིན་པའོ་ཞེའོ།།སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི། སྲེད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས་གཞན་རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་ རིག་པའི་རྒྱུས་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཆགས་པ་དང་ཀུན་དུ་ཞེ་སྡང་བ་དང་ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གང་ཅུང་ཟད་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་བར་དུ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་ པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་སྲིད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པས་ཆོས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་སྲེད་པ་ཡིན་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།དགེ་སློང་དག་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་རྐྱེན་ནི་སྲེད་པ་འབྱུང་ཁུངས་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་གཉིས་ཀར་འགྱུར་རོ། །མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ངེས་པ་མེད་ཀྱང་བཤད་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པས་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་ པ་སོ་སོ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཚོར་བའི་སྲེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཕྲོས་པ་ཡིན་པས་འཕྲོས་པ་གཞག་གོ།

对于未来想要经历喜欢和不喜欢的感受，以及想要与之相应或分离的那些人来说，他们有欲界的行为，对有无产生贪著；以及在色界和无色界中行持的那些人，这些都是由于他们的缘故而成为其他。
如果问贪爱是以何为缘而执取我见，则当贪爱生起于某地的感受时，愚人们就会对该地的身体执著为我并且贪爱执著。
因此，世尊在经中宣说了身见之后，说道：'由无明触所生的感受为缘而有贪爱。由此而有那些行。'
那么，此法中观无我的人们有何取著呢？对于未离贪者来说是欲取。对于已离贪者来说是其他取著，但不是如前所说的那样。为什么呢？因为他们没有见惑烦恼。因此，他们不会因执著见解、戒律、禁行或我见而产生贪著。
他们有贪爱的烦恼，对于未离贪的地，则有欲望和贪著的取著。
世尊是针对烦恼具足的补特伽罗而宣说这四种取著的。在其他情况下则说无差别，说'什么是无取著的诸法？眼和色'等广说，'什么是取著？即是欲望和贪著，这就是此处的取著。'
其他人说，他们也有我见取著，即是对身体起我想的欲望和贪著。
关于'贪爱为缘而有取'这一说法，如果是确定的缘，则只有贪爱是取著的缘而非其他，这样其他因缘、等无间缘和所缘缘就会成为取著了。
也会舍弃其他经典，如'以无明为因而有贪著、嗔恚、愚痴'的说法，以及'所有各种罪恶不善法的生起，都是以无明为因乃至以无明为缘'的说法，同样也会舍弃'所有诸行都依触而生'等说法。
如果是确定的缘所生，则只有取著才是有的缘，而不是其他的，这样贪爱就不会成为其他法的因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘了。
也会舍弃'比丘们，业的因是贪爱，缘是贪爱，源是贪爱'等其他经典。如果两者都是确定的，就会有前述的两种过失。如果是不确定的，则解释就成为无意义了。因此，没有确定性。
虽然没有确定性，但解释并非无意义，因为是为了显示主要的缘，并且如是解释。即对感受生起贪爱，为了与之相应或分离而成为欲等取著的缘。
各别的取著是依赖无明等和感受的贪爱，而不是依赖于彼处的无明等。关于取著的确定性，因为太过延伸，所以到此为止。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་ལེན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པ་གསུམ་སྟེ་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཚིག་སྦྱར་ན་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིའི་ཚིག་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྲིད་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་བུ་རམ་འོ་མ་བཞིན་ནོ། །སྲིད་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་གཞན་གང་ཞིག་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། སྲིད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་སྲིད་པ་བདུན་དུ་གསུངས་ཏེ། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་དང་བྱོལ་སོང་གི་སྲིད་པ་དང་ཡི དགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་།ལྷའི་སྲིད་པ་དང་། མིའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་གང་དུ་གང་གིས་འབྱུང་བ་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་དང་རིམ་པ་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་བས་ན་མདོ་སྡེ་དེ་ལས་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པས་བསྡུས་པ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་ཀུན་དགའ་བོ་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདིར་ནི་སྲིད་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ཀྱང་འདོད་པའི་སྲིད པ་གང་ཞེ་ན།ལས་གང་ཞིག་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཅན་མ་འོངས་པ་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་གང་ཞིག་གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་གཟུགས་ མེད་པའི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཡང་ལས་གང་ཞིག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ལས་ཀྱི་ སྲིད་པ་ཁོ་ན་དེར་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་སྟེ།འདིས་བར་མ་ཆོད་པར་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་འདིས་དེད་པར་བྱེད་པས་དེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སྲིད་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། །དེ་གཉིས་ ཀ་ཡང་ལས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ལས་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་མིང་འཐོབ་སྟེ། དཔེར་ན་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱིས་སྐྲ་དཀར་བཅོམ་པ་ དང་།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་མིང་འཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་སྲིད་པའི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེའི་བག་ཆགས་དེ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་འཇུག་པ་རྙེད་ པ་ཡིན་ནོ།།འཇུག་པ་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ལས་ཀྱི་མིང་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

缘起分别解说中取分别已竟。
什么是以取为缘的有？有三种有，即欲有、色有和无色有。在此若作词组解释，则如前所说会有过失。因此，此处应如何解释词组？与欲相应的有即是欲有。同样，其余诸有也因中间词不显而如蜜水、糖乳一般。
什么是有？世尊在其他经中无差别地说：'是五取蕴。'这些也应依三界如理了知。
如是，那么什么是以有为缘的生？其他经中说彼三有即是七有：地狱有、旁生有、饿鬼有、天有、人有、业有、中有，应如理了知。因为有情以何因何次第出生于何处，即是有。'以何'是指应了知以何因和以何次第。
因此，应知彼经中业有所摄的是三有。其他经中也广说：'阿难，虽然未来也将成就有，但此处是指此有。'
分别中说：什么是欲有？任何与欲相应的、以取为缘的、趣向未来成就的业，以及彼业之异熟。什么是色有？任何与色相应的如前所说。什么是无色有？与无色相应的如前所说。
此中也是指以彼业为有而说以其为缘的生，而非以其异熟为缘。然而，彼是有。因此，意趣是唯业有即是三界中的欲等有，因为此无间能生有，故称为有。譬如能驱使故称为驱使。
如是，那么诸行与有有何差别？二者都将得业名。业有二种状态：自性状态与习气状态。心相续中由彼所生的习气差别也得业名，如服用长生药消除白发，由彼所生身体转变的差别也得长生药名。
其中，当说'以行为缘的识'时，是得行名的业自性状态，因为具有功能差别的识相续是以彼为缘。当说'以取为缘的有'时，是习气状态得有名。
若彼习气能成就有，则得趣入。若未得趣入，则得业名和行名。

།འདུལ་བ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ལས་རྣམས་ཆུད་ཟར་མི་འགྱུར་ཏེ། །བསྐལ་པ་དག་ནི་བརྒྱ་ན་ཡང་། །ཚོགས་ཤིང་དུས་དང་ལྡན་པ་ན། །ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུར་སྨིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ ནོ།གང་ཟག་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མིང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེས་འགའ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ས་འོག་མར་མ་ཡིན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ས་གོང་མར་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ངན་སོང་དུ་མ་ཡིན་པ་དང་། གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མི་གཙང་བར་མ་ཡིན་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་དུ་མ་ཡིན་ པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་བྱེད་དེ་སྲིད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་གྱི་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གང་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡོད་པ་ཡང་འདུན་ པ་དང་འདོད་ཆགས་དེས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ན་དེར་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལས་སྔ་མ་རྣམས་རང་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་འབྲས་བུ་ སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེ་ན།བདེན་ཏེ་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་གང་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་པ་ནི་དེས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པ་དེར་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཞིག་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བས་འོག་མ་དེ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དག་ཇི་ལྟར་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ན་དེའི་བག་ཆགས་རྣམས་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་བདེན་པ་མཐོང་ ན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ན་ཅི་དེའི་ལེན་པ་དག་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ངན་སོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་ཕྱིས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ་། །འོ་ན་གནས་སྐབས་གང་གི་ཚེ་ལེན་པ་དང་ བཅས་པའི་ལས་རྣམས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འཆི་བའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དུས་སྔར་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན།སྔོན་གྱི་ཚེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རིས་མཐུན་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལྷག་མ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པར་གྱུར་པའི་ལས་རྣམས་གང་ཡན་ཆད་དུ་སྲིད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞེ་ན། ཅི་ཙམ་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་ པ་དེའི་བར་དུ་ལྡོག་པ་མེད་དོ།།ལུང་ལས་སྲིད་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཞོལ་བའི་སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མ་ཞུགས་པ་སེམས་གཞོལ་བ་ལ་ཡོད་པའོ། །ཞུགས་པའི་སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་ཞུགས་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལ་ཡོད་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འོ་ན་བར་ མ་དོའི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན།རྐྱེན་ནི་གཞོལ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནས་འཕངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་ པ་ཉིད་ནང་དུ་གཏོགས་པར་བྱས་པ་སྐྱེ་བའི་ནང་དུ་མ་ཡིན་ནོ།

如律中所说：'诸业不会虚耗，即使经过百劫，当因缘聚合时节具足，必将于有情身上成熟果报。'
虽然承认一个人在同一时间具有福德等三种行为，但名称并非实有。虽有无明缘行，但有时也不会形成显现的有。例如，已离贪者不会往生下界，未离贪者不会往生上界，见谛者不会往生恶趣，净居天众不会往生不净处，阿罗汉不会往生三界，如是等。
因此，并非在一切情况下都承认行会成为有。只有在有取时才会成为有的状态，若无则不然，故说取缘有。如是，即便有无明缘行，若无欲望和贪著与后有相应，则不会形成显现的后有。
虽然前业会执持自己的果报，但由于习气转变的差别，随其力量而后给予果报，为何不如是承认呢？诚然，是随其力量而住。在何处有欲望和贪著，彼即与其所引发的后有相应，唯有如是，非余处，故说取缘有。
若问已离贪者生于下界时，其欲望和贪著如何与后有相应？因为在临终时其习气得以现行。若问未离贪者见谛后不生恶趣，是否无其取？与恶趣不相应，因为已断见断所断的欲望和贪著。其余也因后来被摧毁。
那么，何时具取之业必定随其力量而成为有？临终时必定如是。某些决定业则更早，如顺生受业、无间业等。若尔时成为有，为何不立即形成显现的后有？因为前世业的异熟与同类众同分的余续相连。
问：成为有的诸业往上至何处随顺为有？答：直至成为生有之间无有退转。经中说有二种有：趣向有，即未入生时心趣向所具有的；已入有，即已入生时中有阶段心所具有的。此二合一称为有。
若问中有的缘是什么？缘是趣向有。其中业有是主要的，异熟非主要，因为生时从异熟所引已圆满，且为了投生而造作业。有本身归属内摄，不在生之内。

།ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལེན་པ་ཉིད་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གང་ལ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ ལ་ཡང་དགའ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་ལུས་ཞིག་ནས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་ནས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་དེས་སྔོན་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་ བསགས་པ་ཡོད་དོ།།སྔོན་བྱས་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་དེ་ཤི་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་དེ་ལ་ལན་ གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྔོན་བྱས་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བག་ཆགས་སུ་གནས་པ་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་འདི་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཡང་སྔོན་བྱས་ པ་ཡོད་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཤེད་མ་པ་དབུགས་ཞེས་བྱ་བས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་གང་སེམས་དང་བ་དེ་ནི་གཞན་དུ་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དག་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་སྟེ་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་གཞན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འདིར་མ་ངེས་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ་འཆད་པ་ དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ས་གང་བའི་ལེན་པ་ཡིན་པས་ནི་ས་དེ་བ་ཁོ་ནའི་ལས་དག་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་ཚེ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དགེ་བའི་ སེམས་ཀྱི་ལས་གང་དག་འཆི་བའི་ཚེ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་གྱུར་ན། དེའི་ལས་དག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དགེ་སློང་དག་ས་ བོན་གྱི་རིགས་ལྔ་ནི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལེན་པས་གྲོགས་བྱས་ཏེ་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལེན་པ་དང་བཅས་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ས་བོན་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་ལེན་པ་གང་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པར་གྱུར་ན། དེས་ནི་དེ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །ས་གོང་བའི ལེན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པར་གྱུར་ན།དེས་ནི་དེ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་མ་འོངས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ།

关于'取缘有'这一说法，如果缘是确定的，那么取就是有的缘，如《大业分别经》中所说：'不是完全远离杀生'等，乃至'对此既不贪爱也不舍弃的人，身体毁坏后将投生于善趣天界诸天之中，这并非由于该因缘使其身坏后投生善趣天界诸天之中，而是因为他曾造作、积累善业。其前世所造业的缘是这样的：在临终时获得与正见相应的善心及心所法，由此因缘，身体死亡后'等广说，这就与前说相违。
对于他们来说，前世所造的异熟业存在于心相续中的习气成为有，这是由于彼缘的缘故。如果认为临终时与善思相应的心就是有，那么这也将与'彼前世所造业的缘是这样的：在临终时'等说法相违。
如刽子手名为'气息'者问长老舍利子：'何者是清净心，即是转生他处天界之业，成为有的缘'等说法，以及'获得第四禅定的比丘因增上慢而诽谤圣者、执持邪见者将投生地狱之业'等说法，应当依循经典而了知，与此也将相违。
如果是确定的有缘，则仅是取缘有，而非其他，这样就不会有取的异熟果、等流果和增上果等其他果。如果两者都是确定的，就会有两方面的过失。因此，这里应当依据不确定，而解说也非无义，因为是在解说主要缘。
取是有的主要缘，因为属于某地的取只能使该地的业成为有。属于某地的善心及心所并非在临终时。那么，如何是以取为缘而成为临终时善心的业呢？如果当时识中无取，其业就不会成为有，如阿罗汉一样。
若如此，则与'比丘们，五种种子是有取识的异名'的经文相违。如何善识有取呢？因为取作为助缘而能得果，所以说它有取，并非是指它是种子。阿赖耶识是种子，当其中的取习气极其坚固时，由此说它有取，是未来再有芽现前的种子。属于某地的取极其坚固时，由此说它有取，是未来再有芽现前的种子。

།ས་གང་པའི་ལེན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤིན་ཏུ་བརྟས་ཤིང་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་སྒོ་དེ་ནས་ས་དེ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྩགས་པའི་གནས་ སྐབས་དག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚེ་གཞན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇུག་པ་རྙེད་པ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་རང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། འདིའི་ འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བས་བསྒོས་པ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཅེ་ན། ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པར་བྱེད་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་ལས་ རྣམས་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་ཚོར་བ་ཙམ་ལ་སྲེད་པས་ནི་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་ནི་སྒོ་དེ་ཁོ་ནས་ཕྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།ངན་ སོང་གི་འགྲོ་བས་སྐྲག་པ་དང་།བདེ་འགྲོ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྲེད་པ་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདེ་འགྲོའི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་ འཐད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གི་སྲེད་པ་སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་ཡང་སྲིད་དང་མི་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ལས་དག་སྲིད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། དེ་བས་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །འོ་ན་གང་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་གཞན་ནས་དགའ་བ་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་སྲིད་པ་ཡིན་པར་ཚོར་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གང་ཅི་མྱོང་ཡང་རུང་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དགའ་བ་དེ་ནི་ལེན་ པ་ཡིན་ནོ།།ལེན་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ལ། ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་འདི་དག་སྲེད་པ་ཡིན་པར་རུང་ལ། དེར་ཡང་ལྷ་རྣམས་མགུ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེ་ན།སྲེད་པ་དང་འདོད་ཆགས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དགའ་བ་ཡང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དགའ་བ། བདེ་བའི་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་ལེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེའི་ཚིག་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དགོངས་པ་ཅན་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལེན་པའི་ཡིན་ཏེ་རྒྱུའི་རྒྱུ་ལ་དེའི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་དགའ་བ་མང་བ་རྣམས་ཡིད་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་བུད་མེད་ནི ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དྲི་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་བུད་མེད་དྲི་མ་མ་ཡིན་གྱི་བུད་མེད་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཚུལ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།འདོད་ཆགས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དྲི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བུད་མེད་ ལ་དྲི་མ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་ཏེ།དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་སྲེད་པ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེ་བར་གསུངས་ཤེ་ན། ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པ་ལ་སྲེད་པ་རྩ་བ་ཡིན་པས་རྩ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་སོ།

如果执取变得非常坚固和增长，那么从此门中，正是为了立即成就其他生命中由彼地业习气积集的阶段，而获得趣入，因此说'以取为缘而有有'。
若问：所谓趣入是什么？答：凡是有业习气转变差别，能成就自果者，即称为此处的趣入。如同以红花汁染过的茉莉花一样。
若问：为何不认为唯有爱才是有的缘？答：对受的贪爱必定是为了得到或远离彼而执取欲等，无有执取则诸业不能成为有，而且若无欲等执取，仅仅对受的贪爱也不能引发种种业，而由欲等的意乐和贪著之门所引发的业，则必定由彼门而后有。
对恶趣众生的恐惧和欲求善趣者的贪爱，与彼趣不相顺的贪爱，不应理为往恶趣之业成为有的缘。而以对善趣受的贪爱为先导的欲等意乐和贪著则是应理的。
对于那些背离有和不顺后有的贪爱者，如何由彼缘而成就诸业成有？因此，'以取为缘而有有'是必须承认的。
那么，世尊在他处说喜即是取，并且由彼为缘而有有，如受经中说：'诸比丘，无闻凡夫对于所感受的任何受'等广说，乃至'于彼受有喜，彼即是取。由彼取为缘而有有'。又说'后有的贪爱是与喜贪相应'，此等经文可以是爱，彼中又说'诸天的欢喜是依于喜'。
对此答：不应说与贪爱和贪著相应的贪爱是爱。喜是能欢喜，是染污意的喜，是乐受的差别。受不应理唯是取，此经文是有密意的。
此中何为密意？对受的喜是有的因。彼亦是取的，于因的因说是彼取，为了对多喜于受者生起厌离故。如说'女人是梵行的垢'，女人非垢，而是见到女人后，取不如理相而生贪欲。贪欲是梵行的垢，因为彼能障碍彼故。因垢的间接因而假立女人为垢。
如说：'诸佛出世乐，演说正法乐'等。
若问：为何其他经中说爱即是集谛乐？答：因为贪爱是业所引后有现前成就的根本，为了断除根本而如是说。

།ཡང་ན་ལེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དེ་ལ་བསྟན་ཏེ། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྲིད་པ་འདོད་ པ་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་གཉིས་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་དང་། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་དང་ཡུལ་གཉིས་ལ་དེ་ལྟར་སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དག་གོ། །དེ་བས་ན་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདིར་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་། ལས་ནི་ཞིང སྲེད་པ་ནི་རླན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན། མ་རིག་པ་མུན་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་མ་རིག་པ་མུན་པར་གྱུར་པ་ནི་སེམས་པ་དམན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་སྲེད་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེ་དག་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེས། སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་ཞིང་ཡིན་ནོ། །དེར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །ལེན་པ་ཉིད་རླན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་རླན་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ལུད་ཀྱིས་གཡོགས་པའི་ས་བོན་ལ་རླན་མི་སྐམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་མུན་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གཡོགས་པ་ནི་སྲེད་པའི་རླན་མི་སྐམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་ཁོ་ན་ཞིང་དུ་གསུངས་ལ། གཞན་ལས་ནི་རྣམ་ གྲངས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་སྟེ།དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡུལ་གང་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་པ་ནི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླན་པར་བྱེད་དོ། ། མིང་དང་གཟུགས་དེ་ནི་དེའི་ཞིང་ཡིན་པར་འདིར་གསུངས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་རིས་མཐུན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་ལས་ནི་ཞིང་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་ཀྱི་སྲེད་པ་ལས་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་མདོ སྡེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན་འདི་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད། ཇི་ལྟར་ན་ལས་དང་སྲེད་པ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་རིས་འདྲ་བར་འགྲོ་བའམ། གང་ཡང་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་ ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།དེའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དེ་བས་ནི་བདག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་དང་ངན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ འགྲུབ་པ་ནི་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རིས་མཐུན་པའི་སྐལ་བ་དང་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུང་པོ་གཞན་འབྱུང་བ་ཙམ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཆགས་ཤིང་ཕྱིས་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་དངོས་པོ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།

或者说，对于取和俱有的彼者而言，如是宣说：'复生之爱，具有贪欲喜乐，于彼彼处生起欢喜'。
于此，无差别地欲求存在即是复生。
缘于已得事物的喜乐与贪欲二者相混合，故具有喜乐贪欲。
于未得的种种受用和种种身体事物，于彼彼处生起欢喜，是为此义。
对于已得和未得的两种身体事物和两种境界，如是应当依次了知四种爱。此为瑜伽行者们所说。
因此，取的特征欲望和贪欲也包含于此。
如世尊所说：'业是田，爱是润，识是种子，无明是黑暗相。彼等众生的无明成为黑暗，是识住于下劣思维，即是欲爱。'如是广说。对于此经，应当如何了知？
有的阶段的业是田。
趣向于彼处具有取的识是种子。
取即是润。
此三种相是后有芽生起的因。
无明是润不竭尽的因，为显示此义而从此中出现，譬如被粪覆盖的种子润不干。
如是被无明黑暗相所覆盖的识种子是爱润不干。
为何此处世尊唯说业是田，而在他处以异门说四识住处：'诸比丘，所谓四识住处，是地界的假名'？
于任何境界生起喜乐和贪著，即是使具取的识润湿。
彼名色是其田，此处如是宣说。
若不依止业有，识不能生于其他同类平等分，故业是田。
若以取为缘，从业爱而成就后有。
于其他经中说：'生的因是业，成就的因是有。'此二者有何差别？业和爱二者如何是因？
趣向彼彼众生类同分，或随顺业而趣向，是为生，其因是业，因为业有种种，且具异熟。
如说：'是故我说众生随业而趣。'
如是若造作福行，识趣向福德，如是广说。
同样也说：'业能分别众生的高下、劣胜。'
无差别的爱是现前欲求。
成就即是成办。
于一切同类平等分中仅是生起其他蕴，其因是爱。
无差别地贪著身体并希求后际存在，因为彼无差别且无异熟，如是彼是有覆无记。
差别所显的事物是欲界善。

།སྤྱིར་འཇུག་པ་ནི་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན། གང་དུ་སྐྱེས་པས་དེ་པའི་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལས་མེད་པར་ནི་ལུས་སྣ་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། སྲེད་པ་ མེད་པར་ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་ས་བོན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་མྱུ་གུ་རྣམས་ཐ་དད་པ་དང་། ཆུ་མེད་པར་མངོན་པར་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དཔེར་ན་ཆུས་བརླན་པའི་འཇིམ་པ་ལས་རྒྱའི་འབུར་འབྱུང་གི་སྐམ་པོ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བརྐོས་པ་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་སྲེད་པ་མེད་པ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དཔེ་གཞན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་དང་སྲིད་པ་ གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ལེན་པ་བཅུག་ཅེ་ན།དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་འབྱུང་བ་མེད་པར་སྲེད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་གི་རྒྱུ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སྲེད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བར་ཞེན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གནམ་ལྕགས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པས་སྐྲག་པ་དང་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཞེ་སྡང་ནས་དེ་ལུས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པ་ནི་ལུས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིད་འབྱུང་བར་ ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། འཆི་ཀའི་སེམས་དང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པར་འབྱུང་ལ། སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ནས་དེ་ལ་སེམས་ འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལ་ཅུང་ཟད་མངོན་པར་དགའ་ནས་དེར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ པ་ཡིན་ན་ནི་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྐལ་པ་མི་འདྲ་བའི་ལུས་གཉིས་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར།རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་དང་། སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་དང་འགྲོ་བ་གཞན་གཉིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འཆི་ཀའི་སེམས་དང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་གཉིས་ གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ད་སྲིད་པ་བར་མ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་ཀའི་སེམས་དེ་ལ་མངོན་པར་ དགའ་བ་ཡང་གལ་ཏེ་ཤའི་མིག་གིས་མཐོང་ནས་ཡིན་ན་ནི་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ཀྱང་ལྷའི་མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལ་སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་གཟུགས་ དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།སྐལ་པ་མི་འདྲ་བའི་ས་པ་གཉིས་ཡིན་ན་ཡང་འཆི་ཀའི་སེམས་དང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་གཉིས་གང་གི་ས་པ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་ མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་ཅི་སྟེ་མི་འདོད།དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་མ་སྤངས་པ་ནི་ས་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མ་ སྤངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྲ་རྒྱས་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རམ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉམས་མ་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ།

一般而言，如果未离贪欲，则依其所生处而建立其所属。无业则身体不会有种种差别，无爱则不会有显现成就。譬如无不同种子则芽不会有差别，无水则不会有显现成就，此为譬喻。又如以水浸润的泥土可以制作陶器，而干燥的泥土则不能。这也是随顺于所雕刻的。
同样，有爱的识才能产生后有，无爱则不能。这也是随顺于业，这是另一个比喻。那么在此缘起中，为何在爱和有之间加入取呢？为了显示由于其差别而有业的差别成为有。对于那些无有而起贪爱的人们，他们的显现成就是由什么因呢？他们也是由于对蕴有贪爱，因为执著于我见。
被雷声等惊吓而死的众生也是因为贪著身体，这就是他们显现成就的因。对苦受生嗔而欲断绝身相续，是因为不能如实遍知厌离身体。其他人对于显现成就的因如何是爱这一问题如此推测：临死心与中有色二者同时聚合，对中有色生起贪爱而趣入其中。
中有心也稍微贪著血液、精液等外在事物而投生其中。如此一切分别都是不合理的。首先，如果中有色属于有情数，则一个有情在同一时间怎么会有两个不同界的身体？粗细、显现不显现、不同趣类两者如何合理？临死心与中有色二者同时聚合是不合理的。
若不属于有情数，则不应成为中有，因为不属于有情数的中有是不存在的。对临死心的贪著，如果是以肉眼见到而生起，这是不合理的，因为那时眼识是不可能的。中有色也是天眼的境界。若如梦中由意识分别，则何需中有色？
若是不同界地的两者，无论临死心与中有色是属于哪一地，对其生起贪著都是不合理的。无色界也没有中有，如同彼处，为何不承许在其他处显现成就的因也是有？如是，这些分别都是不合理的。
一切有情未断除对身体的贪爱，对于未离该地贪的众生，这是其显现成就的因，这是无过失的。如何是未断除？因为未破除其随眠，或者未以世间道降伏。

།འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་འདི་སྐད་དུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྤངས་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཡོད་དེ་། མུ་བཞིའོ་ཞེས་ གསུངས་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་གང་ཡིན།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་གང་ཡིན། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་གང་ཡིན། གཅིག་སྤངས་པ་གང་གི་ཡིན། གཉིས་པ་གང་གི་ཡིན། གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་གང་གི་ཡིན། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ། སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་ པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བར་མར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ གིས་སྐྱེ་བར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་འདིའི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ཚུལ་དུ་འགགས་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྲེད་པ་བར་མ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་གནས་པས་ན་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ ཡོངས་དེ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྲིད་པ་བར་མ་པར་གཏོགས་པ་ཡང་རུང་།སྐྱེ་བར་གཏོགས་པ་ཡང་རུང་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འཐོབ་བོ། །གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་གྱིས་ན་གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་སོ། །འོ་ན་གང་ལས་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུ་སྲིད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ལས་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ནི་ཐམས་ཅད་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཁྲག་དང་ཁུ་བས་གྲོགས་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བསམས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་ ཡང་དེ་དག་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།སྲིད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གཉིས་ལ་འདིའི་དོན་ནི་མི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་སྲིད་པར་ཡང་རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལའོ། །འདིར་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྐྱེན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དེ་ནི་འདིར་གཞུག་པར་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ ན་དེར་ལེན་པ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན།གཞན་ཡང་འདིར་ཁུངས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་སྲིད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ། བམ་པོ་བཞི་པ་སྟེ་ཐ་མ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།གང་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་ནི་གང་དག་གི་དང་གང་དུ་དང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དང་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་གནས་དང་། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ།།མིང་དང་གཟུགས་དེ་འབྲེལ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆགས་པའི་དབང་གིས་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་ནི་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིར་ རྒྱུན་ནི་བྲེང་ཆགས་པ་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ།།དེ་ཡང་རྒྱུན་མ་ཆད་པའོ།

那么，世尊说：'有人已断除生的结缚，但未断除现行的结缚。有四种情况。'对于这段话，什么是生？什么是现行？这两者的结缚又是什么？断除第一个的是什么？断除第二个的是什么？两者都断除的是什么？两者都未断除的又是什么？
对此这样回答：生是生有。现行是中有，因为趋向于彼故。对这两者起系缚作用的烦恼，就是这两者的结缚。在中有中般涅槃的，是断除生的结缚。其中，由于诸根成熟的缘故，以无分别的方式灭除了系缚生的烦恼，因为中有的爱即是以必定生起对治的方式相续，所以称为断除。
以分别的方式灭除一切烦恼，无论是属于中有的还是属于生有的，都是同时获得。已离欲色界贪的圣者，是断除现行结缚。已离三界贪的，是断除这两者。除此之外的，则是两者都未断除。
那么，对于经中所说'爱是现行的因'，为何不认为唯独中有是现行呢？若是如此，则中有的因将仅仅是有，而不是业。那么地狱等不同的中有如何合理？生的因也将仅仅是业，而不是有。离贪者也将生于无色界。也不会在中有中般涅槃，因为生的因仅仅是业。
因此，并不主张一切都唯是中有现行。有人说：'这里所说的有是指精血作为助缘的业。'这样的话，诸行也会有这样的过失。在'有有三种'的说法中，对其中两种来说这样的解释是不合理的。在欲有中也有化生者。这里是说自相续中存在的缘，而不应该把他相续中存在的精血包括在内。
如何是取缘的事物？此外还需要说明出处。这是从缘起解释中关于有的分别。
缘起初分别解释，第四品暨最后一品。对于'有缘生'中的生是什么？如广说'彼彼有情'等，这是说明是谁的、在何处、以及生的性质如何。
'彼彼'是指各种界、趣、生处、处所和身体差别的有情。名色相续称为有情，因为由于贪著力而相续存在，这是词源解释。什么是相续？因果事物的相续称为相续，这里相续是指相连，即是不间断。

།སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གང་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ལ་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི། སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལུགས་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་ངོ་ཞེ་ན། འདི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་སྔོན་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། བློ་སྔ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པའི་དོན་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སྐལ་བ་འདྲ་བ་དེར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཡོངས སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་དུ་རྫོགས་པ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་འཕོས་པའོ། །འཕོས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མའི་མངལ་ནས་བྱུང་སྟེ། ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བཙས་ཕྱིན་ཆད་འདུག་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་བཞིན་མིང་དང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་འདི་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཐོབ་པའོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཐོབ་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི་ཕུང་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཁམས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཕུང་ པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་སྨོས་པ་ནི་གཅིག་པུ་དང་ལུས་ཅན་དང་། ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་བདག་གོ་ཞེས་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་སྨོས་ པ་ནི་བདག་གཅིག་པུ་རྟོག་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཙམ་སྲོག་ནི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སྨོས་པ་ནི་ལུས་ཅན་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡིན་གྱི། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ བདག་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་ནི་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་གསུམ་པ་བསལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། ཡང་མདོར་སྟོན་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གསར་དུ་བྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་ པ་ཡོད་པ་གང་གིས་རིས་མཐུན་པ་དེར་མངོན་པར་བྱུང་སྟེ།ཕུང་པོའི་རྒྱུན་འཇུག་ཅིང་གནས་པ་སྟེ། གནས་པ་དེ་ཡང་སྲོག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོར་ན་རིས་མཐུན་པར་མཚམས་སྦྱར་ནས་རྒྱུན་དང་བཅས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'在那些有情众生之类中'，是指与某类相似的有情众生群体。
广泛出现的'出生和极度出生'，随顺解释为出生的异名，以其他异名来说明是合理的。
若问何为出生？若说'凡是出生'这样的语言方式以前未曾有过，这并非以前未曾有过，而是那些以前就已存在，因为是先前的认知，同样也是为了显示其他诸法在意义上没有差别。
显示阶段差别的意义是另一种异名，如同所投生那样，从名色等直至感受之间的事物生起即是出生，因为此时已生于与有情众生类同分相似之处。
出生之后，名色圆满即是极度出生。名色完全圆满，进入诸根完整无缺的阶段即是转生。
转生后，从母胎中出现六处，由缘取境相而趣入即是显现，是从胎门而出。
出生之后的安住即是极度显现。
如是，由有为缘而有生即是圆满出生所摄。
如前所说，从名色乃至感受之间，这是出生不同阶段的特征。
出生的自相是有情众生获得自体。
显示获得自体即是获得各别蕴、获得各别界、获得各别处。
如是，有情众生的自性有三种，因为于蕴等相续中起有情想而执著。
说三种是为了遣除独一、有身体及缘取境界三种我执分别。
积聚义是蕴义，故说蕴是为了遣除独一我执分别。
由于'唯法即命即是界'是词源解释，故说界是为了遣除有身体我执分别。
眼等缘取境界是诸处，并无能缘取的我，故说处是为了遣除第三种我执分别。
如是广说具有阶段的出生差别相后，又略说为诸蕴现前成就及命根极度生起。
如此则已说明湿生及化生有情的出生相。
其中新生起即是现前成就。命根是由有情众生往昔业所投生，能令同分相续相连，由此显现于同类中，蕴相续趣入并安住，此安住即称为命。
如是，略说即是显示与同类相连而具相续即是出生。

།སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་ནང་ནས་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་རེ་ཞིག་སྲིད་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་རིགས་ན་དེའི་འོག་མ་དག་ནི་འོག་མ་འོག་མ་རྐྱེན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྲིད་པས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་པོ་ལ་དེའི་ངོ་བོའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་བྱས་ནས་དེའི་བྱེ་བྲག་ལས་གནས་སྐབས་གཞན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་འོག་མ་འོག་མ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དགེ་སློང་དག་རྣམ་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་རིམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། གང་སྐྱེ་བ་དང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འདིའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ ཞེས་གསུངས་སོ།།རྣམ་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རིམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་ས་བོན་བཏབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་འཕེལ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འཕེལ་ བའི་སྐྱེ་བ་དང་།འཕེལ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཐ་སྙད་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་བ་སྟེ་རིམ་པ་འདིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ རྟག་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོའི་དབང་གིས་དང་།དུས་དཔག་ཏུ་ཡོད་པར་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དེ།གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་གནས་གསུམ་ཚོགས་པས་མའི་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པར་གྱུར་པའི་ལས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ བ་དང་།དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ་། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་ནི་ རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་ཟ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་པ་ཡང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་ སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་དེའི་སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཚིག་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྲ་བྱི་ཞིང་སྐྲ་མདོག་འགྱུར་བ་དང་།པགས་པ་འཁུམས་པ་དང་མདངས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཤ་ལྷོད་པ་དང་། དཔེ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་མདོག་འགྱུར་བས་སོ། །སྟོབས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་ཤིན་ ཏུ་དབུགས་རྒོད་པ་དང་།འགྲེང་བ་དང་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ན་འབུབ་པ་ལྟར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲན་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱུར་དུ་བརྗེད་པ་དང་། དྲན་པ་མི་གསལ་བའོ།

在五种生的种类中，第一生是由有为缘，这是合理的，那么其后诸生是由后后为缘，怎么说是由有为缘呢？有使第一生具有其体性的能力，由其差别而使其余诸位次也成为后后为缘，因为这是根本，所以说是由有为缘。在《分别最初差别经》中，世尊也如是说：'比丘们，四种相的生是以何次第而生，何者生，如何生，应当了知这是此生之相。'
四种相即是如所投生的名色、六处、触、受之相。以何次第而生即是播种之生，其后是增长之生，其后是结生之生，其后是增长之生，增长后受用，获得言说能力之生，以此次第而生。何者为生？是蕴、界、处之生，而非我。为何？因为蕴等增长的缘故。
由无常和命根的力量，以及法性住于可测时间的缘故，无常生即是生。如是所说即是说明生有十种差别。此处所说'有为缘生'中，缘和有缘二者的确定与不确定都有过失。若唯有为生缘，则违背'三事和合于母胎结生'之经。若唯生为缘，则有为之业非是等流果之因缘，缘于彼之心心所亦非所缘缘。
若二者皆确定，则有两种过失。若是不确定，则所说成无义。答：非无义，因为是说主要之缘。有是主要之缘，因为无有则不可能有生。也将无中阴。无三事和合者，湿生、化生等以及无色界中，如其所应而有生。此为从缘起解说中分别生。
所谓'生为缘故有老死'中，何为老？即如经中广说'头发稀疏、白发'等十八种词所说的七种变异相，说明是衰老。形色变异相即是头发脱落、发色改变、皮肤皱缩、光泽衰退、肌肉松弛、形体改变及色泽变化。
力量变异相即是出声且呼吸粗重，站立行走时如虫蠕动般前倾。智慧变异相即是愚钝，因为无力了知善说恶说诸法之义及应作不应作。念力变异相即是迅速忘失及记忆不清。

།འཁྲིག་པ་དང་ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇུག་པའི་མེ་ཞེན་པར་གྱུར་པས་སོ། །དབང་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་ བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སྟོབས་ཞན་པ་དང་ཉམས་པས་སོ།།ཚེ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཆི་བར་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དང་ཡོ་བྱད་ཉུང་བར་མི་བཟོད་པས་སོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་གསུངས་པ་དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉིད་ཀྱི་ ཚེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་བྱས་པའི་ཕོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་རྒས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སྐྲས་ཕོངས་པ་ནི་བྱི་བ་དང་མདོག་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཕོངས་པ་ནི་དབྱིབས་དང་ཤ་དང་སྟོབས་དང་མདོག་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཕོངས་པ་ནི་སྨྲ་བ་ན་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་རྒོད་པའི་ལུས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ལངས་པ་ན་གདུང་མ་གུག་པ་བཞིན་དུ་གུག་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུག་པ་ན་ལུས་མདུན་དུ་གུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་ན་འཁར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ནི་ཤེས་རབ་རྨོངས་པ་དང་དྲན་པ་ཞན་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཕོངས་པ་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩེད་མོ་དང་དགའ་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་ལ་མི་གསལ་བར་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ཕོངས་པ་ནི་ཚེ་ཟད་པ་དང་ཤི་བ་དང་ཉེ་བ་དང་འཆི་བའི་རྐྱེན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མི་བཟོད པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེ་དག་ནས་འཕོས་པ་དང་འཕོ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཕོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ རིས་དེ་དང་བྲལ་བའོ།།འཕོ་བ་ཉིད་ནི་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ཏེ། གང་ཞིག་འཕོ་བ་དེ་འཕོ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་འཕོ་བ་ཉིད་དེ། འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའོ། །ཞིག་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་མིང་གི་ཚོགས་བྲལ་བའོ་། །ནང་ཉམས་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་དབང་པོ་ གཟུགས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པའོ།།ཚེ་ཉམས་པ་དང་དྲོད་ཡལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་གནས་པའི་རྒྱུ་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་དང་། ཉེ་བར་བསྟེན་པའི་ཟས་ཀྱང་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཟས་ནི་སེམས་ཅན་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཟས་གནས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ པས་ཚིག་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་འཕོས་པ་དང་།འཕོ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཚེ་ཟད་པ་རིམ་གྱིས་ཤི་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཤི་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཡང་ཚེ་མ་ཉམས་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་པར་ འཆི་བ་སྟེ།དེ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་འདོར་བ་དང་། ཤི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་གང་ཞེ་ན། དུས་བྱེད་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ གང་ཡིན་པ་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པའི་དུས་དེའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་སྟེ།སྲོག་གི་དབང་པོ་དོན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ཉིད་ལ། འཆི་བའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྫོགས་པར་ཤི་བ་དང་། མ་རྫོགས་པར་ཤི་བ་དང་། ཤི་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། མ་རྫོགས་པར་འཆི་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། རྫོགས་པར་ཤི་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་དང་དུས་སུ་ཤི་བའོ།

性交和饮食享受的快乐变化的特征是因为对男性本身造成损害，以及因为入定之火变得执着。感官变化的特征是因为对境的所缘力量衰弱和损坏。寿命变化的特征是因为寿命行临近死亡和不能忍受资具减少。在第一分别解说中所说：'诸比丘，由于四种生的寿命变化所造成的五种衰败即是衰老。'五种衰败中，发的衰败是因为脱落和变色。身体衰败是因为形状、肉、力量和颜色改变。行为衰败是因为说话时咳嗽和呼吸粗重，站立时如同弯曲的梁柱一样弯曲，坐时身体前倾，行走时需要拐杖支撑。心的衰败是因为智慧迷惑和记忆力衰退。受用衰败是因为对资具的享用衰退，对游戏和欢乐的资具完全不能享用，有色根对自己的境界不清晰地运行和不运行。命根衰败是因为寿命耗尽、临近死亡，以及不能忍受微小的死亡因缘。
这十八种衰老的异名如是解说。什么是死亡？即是诸有情从各种有情类中迁离和正在迁离等，广说有十种异名。其中，迁离是与该有情类分离。正在迁离是死亡的阶段，即正在迁离者是迁离，其本质即是正在迁离，也就是迁离的阶段。毁坏是色身与名蕴分离。内坏是色身的有色根断绝。寿命损坏和暖气消失这两者都是因为住世的因——前世的业力牵引和当前依赖的饮食都耗尽而显示，如其他经中所说：'食是有情住世时，食住亦复如是。'以两个词说明迁离和正在迁离。
如是首先显示寿命耗尽而渐次死亡和死亡阶段这两者都是死亡。还有寿命未损坏而具有命根者非渐次死亡，即是命根灭尽、舍弃诸蕴和死亡，这是略说。什么是命根灭尽？即是命终，意思是时间圆满。这表明前世业力所牵引的同分蕴相续住世的时间到达终点即是命根灭尽，命根并无其他实体。在第一分别解说中：'诸比丘，应知四种生的特征中有六种死亡的分类：圆满死亡、不圆满死亡、死亡的自相、不圆满死亡的分类、圆满死亡的分类、非时死亡和时死。'

།དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་ཤི་བའི་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ནི་ལུས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྲལ་ཞིང་འཇིག་པ་དང་།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཤི་བའི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བསྟན་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ་རྣམ་པར་ དབྱེ་བ་ལས་མ་ཕྱེ་ཞེ་ན།རྒ་ཤི་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་ཀྱི། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་ལས་བཟློག་ལ་བརྟག་པའི་ ཚེ་ཡང་གང་ཞིག་མེད་ན་རྒ་ཤི་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་དེ་དག་ཁས་མི་ལེན་ཏམ་ཞེ་ན། གོ་རིམས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་ངེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒ་བའི་སྔ་རོལ་ལམ་ཕྱི་ནས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། ། གདོན་མི་ཟ་བར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་ཁོ་ན་དག་དུས་བྱེད་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་ཤི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་ནི་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་རྒ་བ་ཡིན་ནོ།།གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒ་བ་ཡོད་པར་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྒ་བ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བར་དུ་བསྟན་ ཞེ་ན།འདི་ཉིད་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །གཅིག་གིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་ བའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་ནི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བསྟན་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་ཉེས་པ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉེས་དམིགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ན་ལོག་པར་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ནོ། །ལོག་པར་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ན་ལུས་ཀྱིས་མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོལ་བ་དང་ ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བའི་དུས་ན་འབད་པར་བྱེད་པའི་ངལ་བ་ནི་འཁྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ན་བྲང་བརྡུང་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་གདུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བ་བཏང་བ་ན་བར་སྐབས་སུ་སེམས་ལ་གདུང་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །དེ་དང་བྲལ་བ་ནས་མི་གསལ་བའི་གནས་ སྐབས་སུ་ཉིན་ཞག་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཟླ་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་བྱེད་པ་ནི་འཁྲུག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་སྡུག་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཡིན་ན་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ན་རྒས་པའམ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་པས་དཔེ་སྔར་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་ནོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ།

诸比丘，其中死亡的自性，应当了知是从身体分离意识而坏灭，以及有形根门消失。这些就是解说那十种死亡差别的含义。
如果问为何在教法中说忧恼等而在分别中未分别？因为想要说老死是有支的缘故。如是，若问何为缘起诸法？如其他经中所说，是从无明乃至老死，而非忧恼等。在经典中反观时也说'何者若无则老死不生'，而非忧恼等。
若问是否不承认那些？因为次第不定及非一向断故。彼等无有定次第，可在衰老之前或之后。忧恼等也非必定有，因为见到具足富贵而多喜乐者命终。老死则必定生起，因为是有为相故。生起即是生。坏灭即是死。住异即是老。
所谓住即是相续。其前后差别即是异。此经中说圆满中有衰败之老。若问既然住异是老，为何在中间说？这就是次第。若问为何有为相非如是？因为说生灭差别即是住异故。二者说无前及坏灭后的无常性。一者说事物变异的无常性，由此即是如是次第。
若问为何在教法中说忧恼等？为显示有生则有彼等过患生起，是为显示过患广大性及令生厌离故。为何称为忧恼等？与所爱别离时邪妄分别为因的妄想即是忧。彼邪妄语即是悲叹。
与不爱会遇时身体感受不悦即是苦。心所生起者即是忧。寻求及守护时勤劳疲惫即是恼。与所爱别离时以捶胸等身体受苦即是苦。停止悲叹时中间心生剧烈痛苦即是忧。从彼离开后不明显阶段中某些日夜思念忧伤即是恼的异名。
如是，其他经中所说'爱类之忧、悲、苦、忧、恼等将生起'是合理的。若问若是以生为缘而有老死，则生已即应衰老或死亡？此中说唯结生刹那为生，如同以凝酪等为缘而有软酪等。非立即生起故前已说譬喻。
如是者，即是以彼等行相。苦蕴者，即是苦的相续。大者，即是具无始。

།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པའམ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ། །འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་ གི་དང་བྲལ་བའོ།།འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་རེག་པ་དེ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་ནས་ཚོར་བ་དེ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བསྟན་ཏེ་འདིས་སམ་འདི་ལས་ཀུན་འབྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་ལམ་གྱིས་དུབ་པ་དང་ནད་དང་མྱ་ངན་དང་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་རྒས་ཤིང་ཤི་བར་མི་འགྱུར་ བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་རྒ་ཤི་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་གཞན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ཚོར་བ་བར་མ་དང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པ་ ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་འཆད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་གྱིས་དུབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཆེད་དུ་ངས་སྨྲས་པ་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སོ་སོ་དང་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ངས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།དེ་དག་གི་ནི་སྔར་དོན་དང་ཡི་གེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་དང་ཤིན་ཏུ་ལྡན་ཏེ་བརྗོད་པ་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་པ་ལས་རྒ་ཤི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དེར་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་ པ་ཉིད་མདོ་སྡེ་ལས་བསྟན་ཞེ་ན།གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་མི་འདོད་ན་དེའི་གནས་སྐབས་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ཅི་ཞིག་ ཡོད།དེ་དག་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་འབའ་ཞིག་ཕུང་པོ་ལྔ་པར་བསྟན་པ་གཞན་མ་ཡིན། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་རེ་རེ་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་པར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ།མུ་བཞི་བརྟགས་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་འདིས་མདོར་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་བརྟེན་པ་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མདོར་བསྟན་པར་བྱའོ། །གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཅི་ཞིག་འཕེན་པ་དང་ འཕངས་པ་དེ་ཉིད་གང་གིས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། དེའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། །གང་གིས་འཕངས་ཤེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་འཕངས་ཤེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'这'是指生和老死等或行等。'唯'是指远离我和我所。'生起'是指生。如经中所说：'由彼彼触生起，乃至彼彼受生起。'在圣谛中说明从苦因生起诸苦，因为是由此或从此生起之义。
关于'以生为缘而有老死'，此处缘和有缘两者的确定与不确定都有过失。若仅生是老死之缘，则应成不会因道路疲劳、疾病、忧愁、恐惧未除，以及他人所为而速老速死。若仅老死是生之缘，则应成除生的差别外，其他一切染污法和清净法都不会生起，也应成无有乐受、舍受、忧愁等。若二者都确定，则有上述两种过失。若是不确定，则说明将成无义。
然而并非无义，因为是说明主要缘故。生是主要缘，因为未生者无有老死，且无道路疲劳等时也有老死。
'这是缘起分别'是指完整宣说其支分差别。我所说的这些是为了我之前所说的内容，意思是依据各自情况和为此等缘故而说如是之义。显示彼等前已通达义理文字，具足宣说自性。缘起解释中老死分别圆满。
有人说：此处虽显示无明等，但不应仅理解无明等为支分，其中必定还有色、心及其他心所法等作为俱有，即五蕴的十二种状态称为十二支。若问为何经中唯说无明等？答：因为在彼彼状态中是主要的。若不承许无明等是行等之主要缘，则彼状态中无明等何以为主要？又如何不承许彼等为支分？若一切皆是五蕴，为何唯说名色是五蕴而其他不是？因此，世尊意趣是说每一行等之主要缘即是支分，如四句观察所说。
若问此十二支说明显示何义？依据最初差别分别法门，当略说如何通达。即显示：何者如何抛掷什么，及已抛掷者由何如何成就，已成就者是什么，以及其过患为何等。若问由何抛掷？答：由无明缘行。若问如何抛掷？答：因熏习于识故。

།ཅི་ ཞིག་འཕེན་ཞེ་ན།ཡང་སྲིད་པ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་སྟེ་ཅི་རིགས་པར་མཐར་གྱིས་དང་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕངས་པ་དེ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་དེ་ཉིད་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་མངོན་ པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རིམ་གྱིས་སྔོན་འཕངས་པས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གནས་པ་དག་དེས་སྲིད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་དེ། འདུ་བྱེད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་གིས་འདི་ནས་གཉིས་པར་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དེ་འདིར་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བའོ།།དེ་ཡོད་ན་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། རྒ་ཤི་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལང་ཚོ་དང་སྲོག་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕེན་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ ཞེ་ན།འདི་ལྟར་བདེན་པ་མཐོང་ན་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་རིག་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་ལྔ་སྟེ།གང་གིས་འཕེན་དང་ཇི་ལྟར་གང་། །དེ་སྒྲུབ་བྱེད་པའང་དེ་ལ་ཡང་། །ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་དེ་དག་རྣམས། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན། །གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་གཅིག་གིས་དང་། །རྣམ་པ་བཞི་དང་གཉིས་ཀྱིས་དང་། །གཅིག་གིས་གཅིག་དང་གཅིག་གིས་ནི། །དོན་བདུན་ དག་ཏུ་རབ་ཏུ་བསྟན།།བདེན་པ་ཇི་བཞིན་མི་ཤེས་ཕྱིར། །ལས་ཀྱིས་སེམས་ལ་བསྒོས་ཕྱིར་དང་། །ཡན་ལག་བཞི་ནི་རིམ་གྱིས་འཕེན། །དེ་ཡི་ས་བོན་ཡོངས་བརྟས་ཕྱིར། །འཕངས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡི། །ཚོར་བས་སྐྱེད་པའི་སྲེད་པ་ལས། །ལེན་པ་འབྱུང་བས་དེ་ཡི་ལས། །བསྒོས་པ་སྔོན་དུ་གྱུར་པ་ ཡིན།།གྲུབ་པ་སྐྱེ་ཡིན་དེ་ལ་ཡང་། །རྒས་སྩོགས་ཉེས་དམིགས་གང་གི་ཕྱིར། །བདེན་པ་མཐོང་ལ་འཕེན་པ་མེད། །སྲེད་པ་བྲལ་ན་འབྱུང་བ་མེད། །ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་མི་བྱེད། གང་དག་གི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་ བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་དབང་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། རིག་པ་མེད་པས་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ། །སྲེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། །བདེན་པ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་དེ་ནི་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།མི་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣང་བའི་མུན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་མེད་པར་ཡང་མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལམ་འདྲེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།སྲེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་རིག་པ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་གྱི། སྲིད་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་སྤོང་བ་ཡིན་པས་འདི་ནི་ བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ།

投什么呢？为了使未来的名色、六处、触、受等随其所应，渐次或顿时生起。那两种投生是什么？即是识中彼之种子圆满增长，此即是投生。
由何成办呢？如前所说次第，由先前投生而此处所生之受缘生起贪爱，以及由彼缘取。如何由彼二者成办呢？由于彼识中住有业习气，故能造作有。
识中有众多业习气，因为由种种行熏习之故。由取的差别所摄持，由此从此处至第二有生起者，此处称为有。
其所成就者是什么？即是所投生的名色等于未来生起。有此时有何过患？即是老死，因为悦意的青春与寿命毁坏之故。
无明缘行所投生，及爱缘取所成就，此如何可信？如是见真谛时则无投生后有，因为已生圣谛智慧。虽然无欲阿罗汉有先前投生圆满，但不会成办后有。
为摄此义，有五偈：由何所投及如何，何者成办及于彼，有何过患彼等相，十二支分而宣说。二支一支及，四相二相及，一与一一者，七义中宣说。
由不如实知真谛故，由业熏心故，四支次第投，由彼种子圆满故。如其所投而生起，由受所生贪爱故，生起取故彼之业，熏习为先而有故。
成就即是生彼中，老等过患故因此，见谛者无所投生，离贪则无有生起。
为何见真谛时无无明？因为此人的业不会投生后有。若谓主宰投生后有之业非无者，其主宰为何？即是无知的无明。
其为何？即是见真谛的违品。爱亦如是何不许？若谓见真谛之违品即是其主宰，不见即是见之违品是合理的，因为是障蔽自性之故，如光明之黑暗。
爱则不然，因为是贪著相。无明遍于见真谛境，故彼是违品是合理的，有则不然，因为灭谛与道谛二者无彼故。
无爱亦成立无明是见真谛违品，因为灭谛与道谛二者有杂染，而爱则无无明不存在。见真谛所断亦由遍知无明所缘而断除，有则由断除缘彼烦恼而断，故此非见真谛违品。

།འོ་ན་དེའི་གཉེན་པོ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་མེད་པར་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་དེས་རྒྱུན་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ཀྱི་ཡང་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ ཡང་སྲེད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་གང་ཞིག་སྲིད་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་ན་དེའི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།སྲེད་པ་ལ་ཞེ་སྡང་ཞིང་ཡང་སྲིད་མེད་པར་སྲེད་པའི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བསོད་ ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་སྲེད་པས་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པའི་སྲེད་པས་དེ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན། བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་མེད་ལ་མ་བསྐྱེད་པར་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྲེད་པ་ནི་རང་གི་ ཁམས་དང་།ས་ལ་དམིགས་པ་ངེས་པ་ཡིན་ན། མ་རིག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པར་རིགས་པ་ཡིན་གྱི་སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་འཕངས་པ་ལ་ཡང་ས་གང་བར་གཏོགས་པའི་སྲེད་པ་འཇུག་པ་རྙེད་པས་ས་དེ་པར་གཏོགས་ པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་གང་དག་རང་གི་ས་ལ་དམིགས་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྐལ་བ་མི་འདྲ་བ་དང་། ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དག་དེ་དག་གི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ཁོ་ན་དེ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་མེད་པར་ཡང་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་མེད་པར་དེ་དག་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་དོན་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཆད་པ་དེ་དག་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རིམ་གྱིས་ཡང སྲིད་སྐྱེ་བར་འཆད་པ་ལ་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་གིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཇི་སྲིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཡང་སྲིད་བསྟན་པར་ནུས་པའོ། །བདུན་ནམ་ལྔས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བདུན་ཁོ་ན་འཆད་པར་བྱེད་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་མ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་མེད་པར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པས་དེ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དེ་ནི་སྔར་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་ལྔ་ཁོ་ན་འཆད་པར བྱེད་ན་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི།དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།དེ་མེད་པར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་གསར་དུ་ཡང་སྲིད་འཕེན་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་ཟད་ན་ཡང་སྲིད་ག་ལས་ཡོད་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་ཅི་ཡིན་པ་ཤེས་པར་ མ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་མེད་པར་ཡང་སྲིད་ཀྱི་བཤད་པ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

那么，对此的对治即见到真谛是如何的呢？因为无明不存在则爱不生起，并且由此而断其相续。譬如，凡是过失的对治，也是由此而生起的病的对治一样。
假如爱是能主宰投生后有的业，那么对诸谛愚痴且欲求断绝轮回者，则不会投生后有，因为厌恶爱且以无后有的爱力而投生后有是不合理的。
暂且，爱能主宰福德和非福德的诸行，因为欲爱使其增上行故。对于不动业又如何？若未生起禅定或无色定，则无缘于彼而生起爱的机会。
如是，爱是决定缘于自界和地，而无明则不是如此。因此，唯有无明能主宰投生后有的业是合理的，而爱则不是。
对于已投生后有者，则随其所属地的爱得以趣入，由此主宰显现成就彼地所属。
那么，为何不说那些非决定缘于自地，而是异熟不同及遍行一切界者，它们能主宰投生后有的业呢？唯有无明是其主要，因为遍及见真谛的境，以及无彼等亦有力故。无明若无则彼等亦无。
因此，依据七事而解说十二支是合理的。
若问：另外，依次解说缘起生起后有时，以几支才圆满？答：以能说明具因的后有为限。
若说是七或五？若仅解说七支，则会说：'由无明缘行所熏染的识，从名色等次第而于未来生起后有。'则未说彼由有缘取的差别果报而从先前而生。
若无彼等，则应成阿罗汉亦成就后有，因为有无明缘行所熏染的识故。无明既未说是显现成就后有的因，则为何由断彼而不生？行缘已先前生起。
若仅解说五支，则说：'由有缘取所发起的业而生起后有。'而未说彼由无明缘行所熏染的识所投生的名色等次第而生起。
若无此，则见真谛者亦应如未见真谛者一样新投生后有。业尽时后有从何有？以及未能了知自性为何、圆满为何、受用为何。
有缘亦未说明。因此，若无十二支的解说则后有的解说不圆满。

།སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་ པོ་འཕེན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཁམས་སུ་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྔས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ལུང་ལས་ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་འཆད་པ་ཉིད་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་སྐད་དུ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་གང་གསུངས་པ་གང་ཟག་གཅིག་གི་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་འདས་པ་ནི་དུ་ཞིག་ཅེ་ན་སྨྲས་པ་གཉིས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པ་དུ་ཞིག་ ཅེ་ན་སྨྲས་པ།གཉིས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲེད་པའི་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ ལས་གང་བྱས་ཤིང་བསྩགས་པ་དང་།ལས་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཚེ་འདི་ལ་སྲེད་པ་རྙེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལས་གང་གིས་སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པོ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པ་སྟེ། འདི་ནི་མ་རིག་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།ལས་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་བྱེད་ཅིང་བསྩགས་པ་དང་། ལས་གང་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་འོངས་པ་ན་ཡིན་པ་ཕྱིས་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། ལས་གང་གིས་སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ལེན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ་། དེ་དག་ནི་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་དང་འགལ་བ་ཡོད་པ་ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ནི་ཚོད་ཡོད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་ན་མི་རུང་ངོ་། །དུམ་བུ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་ཡིན་པར་འཆད་པ་དང་། རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་འཆད་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད། འདས་པའི་ལས ལས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནར་འདོད་དོ། །ཇི་ལྟར་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་རུང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཉིས་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། འགག་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་ མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འགག་པ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ཡིན་ན་ནི།དེས་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་། བར་མ་ཆད་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དུས་ཁོ་ན་ནི་ འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར།སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཇུག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མ་ རིག་པ་དང་།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་སྤངས་ན་ཡང་གཞན་སྤངས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རིམ་པས་འགག་པར་སྟོན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པའོ།

产生的因是随业而定，因为它主宰着投生名色等差别的身体实体。
成就的因是随贪爱而定，因为它主宰着在自界中投生后世的相续。
如是以七支和五支来说明。因此，经中解说十二支是最好的。
这样的话，是否与论典相违？如《入智论》中所说：'一个人此生中过去有几支？答：二支，即无明和行。未来有几支？答：二支，即生和老死。现在有几支？答：八支，即从识到爱为止。'
如此，无明缘行和取缘有有何差别？答：前世其他生中所造作积累的业，以及由何业的异熟使今生获得贪爱，以及由何业出生后感受异熟果报的业，世尊说这些是由一种烦恼为缘，即无明，这就是所谓的'无明缘行'。
此生所造作积累的业，以及由何业的异熟在未来成熟而后连接后有，以及由何业出生后将来感受异熟果报的业，世尊说这些是由一切烦恼为缘，即取，这就是所谓的'取缘有'。
这些是三世划分的差别。如此，与此论典有何相违？如前所说，是依据经典。与论典相违是可以的，但与经典相违则不可。
关于这个三世划分，有许多需要讨论的：解说有因的生起是次第的，以及从特殊因生起是次第的，有何必要？从过去业如何产生此处结生识？论中认为它唯是有烦恼的。它如何能是行缘？识与名色二者的两个阶段有何差别？
在灭尽次第中，无明等的灭尽若是坏灭，则承认从因的坏灭而有果的坏灭，这将违背刹那灭。因为刹那灭有因，并且无间断地生起果报。
若正是在因坏灭的时候生起果报，那么如何能成立从因的坏灭而有果的坏灭？当前生坏灭时，以其为因的后生也将不住，也将不生。
若说灭是断除，则无明、爱、取同时断除，它们断除后又安立其他断除，因此次第灭的说法不合理。断除是指染污法的得断绝，其他则是缘于此的烦恼得断绝。

།གང་ཞིག་མིག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་ན། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་མིག་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བ་ཡིན།དེ་ལྟ་ན་མི་རྟག་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དེ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡང་འགག་པའི་རིམ་ པ་འཆད་པ་ལ་འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ།སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པ་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་སྲིད་པའི་བར་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གསུམ་པའི་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ལ་རྒ་ཤིའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པས་འཆད་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའམ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་འགོག་པ་སྟོན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྒ་ཤི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ པའི་སྐྱེ་བ་ལ་རྟོག་ན་ནི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་རྟོག་ན་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགོས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དུས་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཡན་ ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལ་འགོག་པའི་རིམ་པ་འཆད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྔར་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གང་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བའམ། འཕེན་པའམ། འཕངས་པའམ། མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་དེ་མ་སྐྱེས་པས་དེ་མི་སྐྱེ་བའམ། མི་འཕེན་པའམ། འཕངས་པ་མེད་པའམ། མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་རིམ་པ་འཆད་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་ལ་ཚོར་བ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་མ་སྐྱེས་པས་སྲེད་པ་མ་སྐྱེས་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན།སྲེད་པའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བསྟན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །འདིར་ཡང་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བླངས་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལན་འདེབས་པ་དུས་གསུམ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དུམ་བུ་གསུམ་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་ན། དེ་ནི་ཅི་ བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ་སྔོན་གྱི་མཐའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་ངོ་།།ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ་མ་འོངས་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་ཡང་མི་འབྲང་ངོ་། །བདག་གི་ལུས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་སྟེ། ཅི་སྟེ་བདག་འདི་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ འདི་བདག་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།སྔོན་གྱི་མཐར་ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་བསྟན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་གང་གིས་སྐྱེ་བ་བྱས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །གང་ལས་སྐྱེ་བ་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ སྒྲའོ།

经中说道：'若能断除对眼的贪欲和执着，以此断除贪欲和执着，你就是断除了眼。'
若说灭是未生，那么过去和现在所摄的支分如何能是已生？如此则会有无常灭、择灭、非择灭的过失。因为是以异门来解释它。
若又解释灭的次第，应当如此理解：在此生中，无明未生故不生诸行。然后在第二生中，识未生，乃至广说，直至有未生故，第三生的生未生，其中有老死。若如是说第三生未生的次第，则成无义或太过。
当逆序显示灭时，说'无生则无老死'等如是依止时，若是思维未来第三生的生，则有彼等过失。若思维第二生，则不应说有因的现在生未生的次第，因为它已生且无必要。
因此，从不同时间的角度安立十二支时，解释灭的次第不能普遍应用。
先前安立诸支时，凡是由何生何，或能引发，或已引发，或能现行，则说由彼未生故彼不生，或不能引发，或无所引发，或无所现行，如是解释灭的次第是合理的。
此生中诸受现存时，如何能说由受未生故爱未生？凡是受即是爱的缘，因为它未生。其缘又是什么？即是爱的种子，是从无明触所生。这在分别说中已经说明。
此中也取三世安立，有人回答：为遣除对三世的愚痴，世尊宣说三世缘起。如在其他经中，世尊说：'若以正慧如实见缘起及缘起法，则不追随过去边际，想'我于过去世是否存在'等；不追随未来边际，想'我于未来世是否将生'等；对自身亦生疑惑：'我是此耶？此如何是我？'等广说。'
于过去边际中也通过无明门显示爱取，因为一切烦恼都与无明俱生。由何业造作生，以行声显示。从何而生余生，即是有声。

།འདས་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་། གང་ཞིག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ པ་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་དེ་ན་དུམ་བུ་གསུམ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་རྨོངས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ན།སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ན། བསྟན་བཅོས་འདི་དང་ ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །སྔོན་གྱི་མཐར་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱི་མཐར་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ མུན་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འོན་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བས་འདས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མི་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱི་མཐར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་གསུངས་ལ་ སྔོན་གྱི་མཐར་མ་ཡིན།ལས་གང་གིས་སྐྱེ་བ་བྱས་པ་དེ་ནི་འདི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། གང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན། གང་ལས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད། འདས་པའི་ལས་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་བརྒྱན་ཏོ།།གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་འདས་པ་ཡིན། མ་འོངས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་གང་དུ་གང་ལ་ཅི་ཞིག་ནུས་པ་ཡོད་ན་གང་གིས་འདི་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྲུབ་ པར་འགྱུར།གང་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་གཉིས་པོ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་ནས་མེད་པར་ཡང་མི་འདོད། དེ་བས་ན་ལས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འདིར་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ཅི་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ། ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ གིས་ཇི་ལྟར་གང་འཕངས་པ་དེ་ནི་འཕངས་པའི་དུམ་བུ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་ཇི་ལྟར་གང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དུམ་བུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་ན་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་དུམ་བུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་ དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་པའི་ལུང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་འདས་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། གཉིས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དོ། །སྐྱེས་པ་འགགས་པའི་དོན་དང་། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་པ་མ་ཡིན་པའི་ དོན་གྱིས་སོ།།མ་འོངས་པའི་དུ་ཞིག་།བཀའ་སྩལ་པ། གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ཡན་ལག་བཞི་པ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པར་མ་ཆད་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་འཐོབ་པའི་དོན་གྱིས་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དུ་ཞིག་། བཀའ་སྩལ་པ། བརྒྱད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་པ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་བྱེད་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། དེ་ལ་སྲེད་པ་དང་ལེན པའི་ཡན་ལག་ནི་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།

过去的业也是存在的，从其中产生结生相续的识，而不是从业所熏习的前生识之相续中产生的。如果说这些都不能够，那么了知从业和烦恼中产生轮回的人，即使没有说三段，对于前际等也不会迷惑，又怎么会随逐前际等见呢？
即使通过无明门说明了爱取，怎么会与此论相违呢？'其业是以一个烦恼为缘，也就是无明'，这是世尊所说。如果通过无明门说明前际的爱取，为什么不在中际呢？
如果说是因为过去时是黑暗相的缘故，正因为如此，应当极为分别地说明这两者。如果说是因为现在成就过去，正因为如此，应成不说彼。为什么在中际说'以爱为缘有取'而在前际不说？
造作生的业是行，将要造作的不是行；已经生起的是爱，将要生起的不是有，这有什么道理？'过去业确实存在'这句话装饰了一切。若是以自相而存在，怎么会是过去？未来也应成确实存在。
说'过去存在'，在何处对何者有何种功能，由此怎能成立'此是此之缘'的安立？再者，现在法没有其他两种状态的差别，而彼即具有彼，为何不承许从未生而生，生已而无？
因此，必须承许此处的结生相续是从业所熏习的前生识而来。即使如此，识怎能成立为现在支？难道完全没有三段安立吗？是有的，以另一方式。
如何是另一方式？由何如何投生何者，那是投生第一段。由何如何成就何者，那是成就第二段。彼成就时有何过患，那是过患第三段。
以三时分别而另立三段的经典是这样的：'十二缘起支中几支是过去？'答道：'二支，即无明与行。'以生已灭义和非前生义故。
'几支是未来？'答道：'二支，即生与老死。'以四支生及过患不间断成就得到义，及非他世义故。'几支是现在？'答道：'八支。识是以执持功能现在义故；名色等是以种子相现在义故；爱等是以作业现在义故。其中爱取支是有作业者；有支是生处作业者。'

།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གིས་བསྟན་ཏོ། །བཙུན་པས་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་བྱུང་བ་དུས་གསུམ་ལས་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་འདས་པའི་དུས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་དུ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་བྱེད་པ་པོའི་གནས་སྐབས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་མིང་དང་གཟུགས་ནི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ནི་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཕལ་དགུ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཟས་ཡིན་ཏེ།མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་འདྲ་བདག་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཚེ་བའི་མདོ་སྡེ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སེམས་པར་འགྱུར་བ་འདི་དག་ལ་དགོངས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་འདི་ལ་འབད་པར་བྱ་ དགོས་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི་རང་གི་དགོངས་པ་ཐ་དད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་དང་། ཁམས་དང་གཉེན་པོ་སྣ་ཚོགས་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟར་མདོ་ སྡེ་འདི་ལས་འབྱུང་བ་འདི་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་གང་གསུངས་པ།དགེ་སློང་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་ལས་སོ། །ལས་ ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་རིམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་མདོ་སྡེའི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འགལ་བ་མེད་དེ། དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དག་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་ཏེ། འདོད་ པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་ནི་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་ལས་སུ་གསུངས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་ ནས་དེ་སྐད་གསུངས་ཀྱི།འཕེན་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཉིད་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ། །འདིར་ནི་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་ཏུ་ གྱུར་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ།།དེར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དོན་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་རིག་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྨོངས་པ་ཡོད་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། མ་ རྨོངས་པར་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་དེ་ཉིད་ལས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྨོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་དུ་མ་གསུངས་ཏེ་ སྔར་ཡང་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ།།དེ་བས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ།

如是，这些是我依据理证和教证而宣说的。尊者从佛陀的经典中说到，在三世中，无明和行是过去世，从识到有是现在世，生和老死是未来世。
又从其他经典中说道：十二缘起支的法应当了知有五个阶段：无明和行是作者的阶段，识和名色是胎位的阶段，六处、触和受是趣入境界的阶段，爱、取和有是引生的阶段，生和老死是异熟的阶段。
又在经中说道：识是食，未来将会引生后有。像我这样的人对此并不欢喜，认为这些部分经典的汇集并非善说。对于这些想法有何意趣，应当努力探究。
佛世尊的教法有无量不同的意趣，这是因为要适应众生的意乐、界性和各种对治。应当这样说：如果缘起的次第仅仅如这部经中所说的那样，那么就会与《因缘相应品》中所说的相违。
在那里说：'诸比丘，非如理作意为因即是无明，无明为因即是爱，爱为因即是业，业为因即是从眼到意。'若说只有那样的次第，则与经典相违。
然而实际上并不相违，因为这是有深意的。在那里是将爱和取合为一支来说，因为对欲等的希求和贪著是爱的差别。有位的业说为业，六处位的生说为六处。
如是，是依据现行缘起而作此说，而非依据能引发的缘起。说'无明缘爱'是依据一切爱的总因缘而说。这里是由受的差别显示爱的差别，所以说'受缘爱'是依据别别因缘而说。
在那里，由于随顺无明的意义，说非如理作意是缘，而不是能生起，因为它能生无明。有愚痴时才有非如理作意，无愚痴则不会有。
如在经中说：'依眼和色而起的邪分别是从愚痴而生。'在十二支中说能生起是缘。因此，非如理作意并未说是无明的缘，这在前面已经说明了。所以没有相违。

།གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་། ཚང་བ་དང་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པར་འཆད་པ་ཐ་དད་པ་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་གཞན་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་བདག་གིས་བརྗོད་པའམ་བརྟག་པར་ལྟ་ག་ལ་ནུས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པ་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་མཁྱེན་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ ཀྱི་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཐ་དད་པ་མཐའ་ཡས་པ་དག་བདག་གིས་ག་ལ་རྟོགས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་གཞན་ཡང་གསེབ་ནས་ཕྱོགས་འགའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཅུང་ཟད་བསྟན་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེའི་དོན་ སྟོན་པ་རྩོམ་པའི་ཚེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ན།བསྟོད་པ་དང་ཚད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོན་པ་པོ་དང་བསྟན་པ་དང་སློབ་མའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་པས་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་གུས་པའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁ་ཅིག་དེའི་འཕྲོ་ལུས་པ་དང་དེ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་འདོར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་པས་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དུ་ཞིག་བརྗོད་ཅེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་དང བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུགས་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་མི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཟད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པར་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་མཐའ་ལས་འདས་ པའོ།།མཚུངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ལེན་པ་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ནི་གཞན་མཐའ་དག་ལ་ཕན་གདགས་པར་ནུས་པའི་བྱ་བ་ཉིད་དང་། དེ་བྱ་བར་འདོད་པ་ཉིད་དང་། རྟག་པའི་གནས་ཐོབ་པ་ཉིད་ དང་།གཅིག་ཏུ་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་བསྟོད་པ་འདིར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཆོས་འདི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འདི་ལམ་མོ། །བཤད་པའི་ཆོས་ནི་དེ་འཆད་པའོ། །དེ་དེ་ལ་དང་པོ་ཡོན་ ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཉིད་དང་།གནས་པ་ཉིད་དེ་ལས་མི་གཡོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་དང་། རྟོག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པའི་ནི་དེ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གསུམ་པའི་ནི་དེ་དག་གསལ་ བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།གསུམ་ཆར་གྱི་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་ན་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དང་། དགེ་ འདུན་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།།རྒྱས་པར་བྱས་ན་ཡང་མི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་ པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀའི་ནི་ཡན་ལག་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འབྲས་བུ་བཞིའི་ལམ་དང་། ལམ་བཞིའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྒྱད་དོ།

依据所化众生的差别，佛世尊对缘起宣说了顺应和不顺应、黑白两方、完整和不完整等诸多不同的经典教法，我怎能说明或观察这些？对于通达缘起差别无余、圆满通达法、义、词、辩才的诸佛及大菩萨们，即便是其中的每一支分，我也怎能了知其无边差别？缘起初品和分别第二品宣说圆满。
其次，还要从中略示某些方面的一些确定。在开始宣说经典义理时对三宝作供养，以赞叹和称量的方式进行，这是为什么呢？因为通过宣说导师、教法和弟子的圆满功德，能生起对此经的殊胜恭敬，因为有些人对此有未完成的、已趣入的和舍弃的情况。
问：通过赞叹佛陀宣说了多少圆满功德？答：圆满智慧，因为是对一切所知无碍的智慧。圆满断除，因为已断除一切烦恼随眠及习气。圆满大悲，因为能从一切轮回痛苦中救护世间众生。圆满无尽，因为具有直至轮回终际。所谓世间是因为毁坏，超越其边际。圆满无与伦比，因为是一切众生中最殊胜者。
如是，世尊对于诸取者以法布施和财布施，宣说了能利益一切他者的事业本身、欲作此事本身、获得常住处本身、唯一皈依处。什么是宣说法的圆满功德？此处对法的赞叹有三种：果法即涅槃，修行法即道，教说法即对此的宣说。
其中第一种圆满功德是因为完全寂灭一切苦及其因而为寂静性，及安住性因为不动摇于彼。如是，宣说彼为善性和思择性。第二种是能获得彼性。第三种是能明显彼等性。三者皆缘于彼的智慧是与轮回相违性。
什么是宣说僧众的圆满功德？略说即是从见断和修断烦恼束缚中解脱性，及超胜其他僧众性。若广说则无学僧具足十支，即具足明及足性，以及其果解脱性，及具足解脱智慧圆满故。有学僧具足八支，因为具足明及足故。二者皆是彼支分位差别故，如理由四果之道及四道之果门中有八种圆满。

། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་ཅེ་ན། མདོ་སྡེ་མང་པོ་བཤད་པའི་དགོས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། གདམས་པ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་སྟེ། གདུལ་བྱ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། །བག་མེད་པ་དང་ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཅིག་པུ་ཡང་དོན་ཁ་ཅིག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནས་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་དེ་དང་དེའི་ཆེད་དུ་སྟོན་པར་མཛད་འདོམས་པར་མཛད་གཟེངས་ བསྟོད་པར་མཛད་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་མཛད་ཅེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཡང་མང་སྟེ། ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའམ། རབ་ཏུ་དང་བར་བྱ་བའམ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བཟློག་པའམ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་པའམ། དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་ དེ་ལ་སོགས་པའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་པོ་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་གཉིས་ལས་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྔ་མ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འདུག་སྟེ་ཟ་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་སྔར་རྟེན་ཏེ་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་ རོལ་ན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྦྱོར་བ་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ལན་འདེབས་པ་འདི་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ། པྲ་ཏཱི་ཏྱ་ས་མུཏྤཱ་ད་ལ་པྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་བའི་དོན་ ཏོ།།ི་ཏྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་པ་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེས་པ་མི་གནས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་དང་དེ་དག་ཚོགས་པ་དང་འཇིག་པ་རྣམས་འདུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ནི་དེ་དག་ ལན་དུ་རུང་ན་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་།།གཞན་དག་ན་རེ་རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་བརྒལ་ཏེ་རི་ཡོད་པ་དང་། དབྱར་འདས་ཏེ་ སྟོན་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ཙམ་ཡིན་པར་མངོན་གྱི།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དང་དམིགས་པ་འདས་པ་ཡིན་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་འདུས་པ་བརྟག་པ་ལས་སྐྱོན་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཉིད་གང་ལ་རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན། དེ་བས་ན་འདི་ཡང་ལེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ལ་ མཐོང་ངོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་མར་འཐུངས་ཏེ་སྟོབས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེང་གེ་མཐོང་སྟེ་འཇིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྷ་ར་ཏ་ལས་ཀྱང་འདྲོ་ནའི་བུ་ངོ་མཚར་ཆེར་འགྱུར་བའི་བྲོས་པ་མཐོང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མིའི་ལས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱོད་ང་ལ་ འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་ཁ་ཅིག་དག་ན་རེ་བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ལ་སྟེའི་དོན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་སྨྲ་བ་བྱ་ཊཱི་སོའུ་ན་ག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དུས་མཐུན་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་བ་ དང་།མིག་ཟློག་སྟེ་ཉལ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཅི་ཞེ་ན། ཁ་གདངས་པའམ་མིག་ཟློག་སྟེ་དུས་ཕྱིས་ཉལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ཁ་གདངས་སམ། མིག་ཟློག་སྟེ་ཕྱིས་ཉལ་བ་དེ་ལྟར་ནི་འདིར་དོན་འདི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གཉིད་ལོག་པ་ཉིད་ཁ་གདངས་པ་དང་མིག་ཟློག་པར་རྟོགས་པར་ བྱའོ།

如果问为什么要说这个，解释很多经典的必要性是为了正确地教导、指导、赞叹和令人欢喜，对于所有应当调伏的愚痴、放逸、怯懦和正确趣入的人们，由于有二或三或四种差别的缘故，即使是同一个人对某些义理也会从愚痴到正确趣入。如此在其他经典中说：'世尊为了某某补特伽罗而开示、教诫、赞叹、令欢喜'。
其中目的的目的也很多，或是为了令生厌离，或是为了令生净信，或是为了遮止悭吝等过失，或是为了成就其对治功德的殊胜，或是为了随学，等等。
对于所谓'缘起'这一说法，有人提出质疑说：在具有相同作者的两个动作中，'te'（即'而'）这个词用于前一个动作，如'站而行'和'坐而食'。在先缘后生的情况下，在生起之前是不存在的。因此，'缘而起'这种说法并不恰当。
对此，其他人回答说：应当知道这里并没有'te'（而）的含义。'缘起'（pratītyasamutpāda）中，'pra'是表示'多'的意思，'itya'是表示'凡是灭、已灭、生而不住、坏灭'的意思，'sam'是表示'聚合'的意思。这是说明：由于种种因缘聚合和灭去的方式而生起，称为'缘起'。
如果这样回答合适的话，那么'依眼色而生眼识'等说法就不合适了。其他人说，在'缘起'一词中有'te'（而）的用法，应当知道这是表示此岸彼岸的连接，如'渡水而至山'、'夏过而秋至'等。因此'依眼色而生眼识'也只是此岸彼岸的连接而已，并非因果关系。
若如此说，则会导致眼识的缘和所缘都成为过去时的过失。这个问题在《观聚品》中已经指出。在无差别地说明缘起时，世尊并未说明是依于何者而起，因此这种解释也不能接受。
关于'te'（而）的用法表示因的含义，前面已经说明。在不同作者的情况下也可以见到，如世间所说'饮酥而有力'、'见狮而生惧'，在《婆罗多》中也说：'见到德罗纳之子惊人的逃跑，实在是非人之业，你对我产生了大恐惧'等。
一些执著于语言的人说：对于不同作者的情况下'te'的用法表示因的含义，是古代论师如吠夜底苏那伽等人所说。在同时的动作中也可以见到，如'张口而睡'、'闭目而睡'等。
这是什么意思呢？并非是先张口或闭目，然后再睡觉，这里的含义不应该这样理解，而应理解为睡觉时就是张着口或闭着眼的状态。

།དུས་ཕྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ་རྔའི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབྱུ་གུ་རྡེག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྔ་ནི་སྔར་བྱེད་ལ་ཕྱིས་དབྱུ་གུ་རྡེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་མཉམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ནི་བརྡབས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་བ་ཞེས་ཟེར་བ་པ་ཎི་ནི་བདག་ཀྱང་འདོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན་འཇིག་རྟེན་དང་། བྷ་ར་ཏ་དང་སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་བྱ་ཊཱི་སོའུ་ན་ག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་འདི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཚེ་ སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི།རིག་བྱེད་པ་དག་གི་ཡང་མ་ཡིན་ན་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་དག་གི་ལྟ་ག་ལ་ཡིན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། བསྙེམས་པ་དག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྒྲའི་ཚུལ་ བཀོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།རེ་ཞིག་སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་དེ་དག་ལ་འདི་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྐྱེ་བ་ཅི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའམ་འོན་ཏེ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་དེ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་བྱེད་ན་སྐྱེ་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ།འོན་ཏེ་མེད་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྟག་པར་བྱ་ན། གང་སྔར་བསྟན་ནས་ཕྱིས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྩོད་པ་འདི་ བྱེད།འདི་ཡང་འདི་ལ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན། སྐྱེ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ན་འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བརྗོད། སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པར་རུང་། འོན་ཏེ་ བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་དམིགས་སོ།།བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་རྣམ་པ་མང་དུ་སྣང་སྟེ། བདེ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །ག་ཙོམ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱབ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འཚིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ།།བྲན་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲན་སྦྱིན་པའི་གསོལ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐོན་པར་འབྲུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕའི་ཚིག་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བསྟན་པའི་ཚིག་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ པ་ཡིན་ནོ།།གོ་སྐབས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་སྐྱེ་བ་དག་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལས་ཀྱང་གཞན་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཐུག་པ་ མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་བདག་ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྐྱེན་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་ཡང་རྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། འདི་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད། བྱེད་པ་པོ་ཡང་གང་ཡང་མེད་ན་འདི་གཉིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ ལྟ་ག་ལ་ཡོད།དེ་བས་ན་རྟེན་ཏེ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མེད་ཅིང་མ་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འདས་པ་ལས་གང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

后来也见到有作业，如依靠鼓的作用而击鼓槌，并非先有鼓后击鼓槌。也非同时，因为声音是从击打的因而生。如此，对方与此方所说的巴尼尼我也不承认。
为何说'也'呢？因为世间、婆罗多及依止声论的巴谛索那伽等也不随顺此论。因此他们也必定要承认此义。世间人说话时也是随顺佛教，既然连吠陀论者也不是，更何况是吠陀支分和语法学者们呢？诸佛也不住于此，因为是傲慢者所作。若非如此，则彼等声论规则也应当随顺佛陀。
首先应当询问那些依止声论者：法的状态生起是已得自性还是未得？若是已得自性，则已经生起，为何说作业而生？若是未得自性，则彼时不存在即是无，如何成立能作性？若认为无也是能作性，则如何争论'先显现后生起'之说，认为生起之前彼不存在？
也应当询问此：'生起'是什么意思？是'生'的意思。生起是什么作用而说为能作者？若说作于生，则若生即是正在生起的自性，如何能作于自身？若非自性，则不见有异于彼者。
'作'的含义在世间有多种：'作乐'是指'生起'之义；'作早'是指'升起'之义；'作背'是指'压迫'之义；'作奴'是指'请求给予奴仆'之义；'作水井'是指'安置'之义；'作父语'是指'随顺父亲所说之语'之义；'作机会'是指'除障'之义。
因此应当说明'生起作者所作'的含义：若是作生起，则生起又生起，如是显示。由此又生起他法，则成无穷过失。
因此无有作业而仅得自性，如作者般说为'作生'。仅依缘起而说'依止'，此中无有任何作业，也无任何作者，则此二者如何与作者同时存在？
因此'依止而生'的说法是合理的。'相续生起'是指无间断之义。如是已说明无从过去生起。

།གང་ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གང་འདིར་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ དང་།ཆོས་ངེས་པ་ཉིད་ཅེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟར་ སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།ཆོས་དེ་ཆོས་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པས་དུས་གསུམ་པའི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་བསྟན། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ངས་བྱས་པ་མ་ཡིན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པ་སྟེ། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དབྱིངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་གང་གིས་གཞན་ དག་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་འདིས་རྒྱུ་ཉིད་འཛིན་པས་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ངེས་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཏན་དུ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ བསྟེན་ཏོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འཆད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་དུམ་བུ་གསུམ་པའོ། །གལ་ཏེ་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་མ་རིག་པ་ཡིན་ན་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་། བཟོ་དང་ནད་དང་ནད་གཞི་ དང་།སྨན་ལ་སོགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དངོས་སུ་ཡོད་པའོ། །དེ་དག་ཅི་ཤེས་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཤེས་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན། ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་ཅི་གཅིག་པོ་ཁོ་ན་ ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཤེས་པ་སོ་སོའི་གཞན་ཡིན། གལ་ཏེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་གཅིག་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར། འོན་ཏེ་ཤེས་པ་སོ་སོའི་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་སེམས་གཅིག་ལ་མི་ཤེས་པ་མཐའ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་རིག་པ་དུ་མའི་རྫས་ཡོད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་བཞིན་ནོ། །རྫས་མཐའ་ཡས་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་པར་ཡང་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་དེ་མི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞོག་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ ཙམ་མ་ཡིན་པར་དེ་ལྟར་སྔར་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ།།གང་དག་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་མ་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་མི་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཤེས་ བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་ནི་ཡིན་པར་འཇོག་གོ།

另外，在其他经典中广说法性、法住性和法决定性，说'这就是缘起'。什么是法性？就是诸法的本性，即'此有故彼生，此生故彼生'。所谓生，就是获得诸法的本性。法性如何生起？就是彼法依靠他法而获得自性。通过显示现在时的缘起，为了了知三时，故而显示法性。
什么是法住性？就是指法性本身。为什么？因为是无为之义。如世尊说：'诸比丘，缘起非我所作，亦非他人所作，如来出世或不出世，此法性本来安住，此法住性即是法界。'什么是法界？就是由何种差别而成为他法之因。从词源学来说，由于执持因性，故称为界。
什么是法决定性？就是法性本身无有错乱。如是，以两个法性之词说明了永恒性和唯一决定性。其余诸词应知是随顺解释。或者这是第三部分。
若无明是明的相违品，是其他法，那么非烦恼性的无知，如不知写字、论典、工巧、疾病、病因、药物等，以及不知诸佛境界，阿罗汉们也实际具有。这些是知的相违品其他法呢？还是仅仅是无知而已？
有何过失？若是知的相违品其他法，那是唯一的，是所有那些知的相违品呢？还是各个知的相违品不同？若是唯一，那么对一处生起知时，为何不能遣除一切无知？若是各个知的相违品不同，则成立一心相应无量无知。
不应理有多个无明实法同时存在，如同受等实法。那些无量实法也不应理是有情相续的一个刹那。若无知仅是知的无体性，为何不承许一切无知皆如是？
非烦恼性的无知也是我所不知，如是作为，被认为是不离畏惧的因。若是非烦恼性的无知，随你怎么安立都可以。烦恼性的无明不仅仅是明的无体性，这在前面已经说明。
有些人说一切无知都是知的相违品其他法，他们主张无明有两种：常时生起和作意时生起。其中第一种是唯一的无知，安立为在一切所知上，在每一刹那都生起为知的相违品。

།རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གང་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་དེའི་བག་ཆགས་བརྟས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་ གཞན་གཅིག་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་གང་དང་གང་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་ པ་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་ཁང་མིག་གཅིག་ན་མུན་རུམ་ཡོད་པའི་ནང་དུ་གཟུགས་གཅིག་ཅིག་ཡོད་ན་ཡུལ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མུན་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འགགས་ཏེ་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ངོས་གང་དུ་རྩིག་པའི་འོག་གི་བུ་ག་ ནས་སྣང་བ་བྱུང་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སྣང་བ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་ལྷག་མ་དེ་དག་ཉིད་དུ་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྣང་བ་ནུབ་ན་ཡང་དུས་མཉམ་དུ་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་དཔེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ད་མི་ཤེས་པའི་རྫས་གཅིག་པུ་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན། མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་པར་རུང་བར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་ པ་དེའི་གཉེན་པོ་བདེན་པ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།དམིགས་པ་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དེ་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོར་འདུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡུལ་མཚུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་གཞག་གོ། །ཡུལ་དེ་ལས་གཞན་ལ་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོར་ འདུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡུལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དགེ་བ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་ པ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ན་ལོག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ལུས་དང་ངག་གཡོ་བ་དང་། ཐ་སྙད་གཉིས་བསམ་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་ཏེ། སྒོ་དེ་ནས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པར་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དག་སོ་སོར་བཤད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་སེམས་དབང་བསྒྱུར་བའི་དགོངས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་པས་ འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།མ་རིག་པ་གཉིས་པ་སྨྲ་བ་ཡང་ཤེས་བྱ་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེར་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རང་གི་ཕྲ་རྒྱས་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཀུན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

由于特定的缘近前，当对某境生起认知时，由于其习气增强的缘故，只要该认知未消失之前，对其他事物会产生遍及的另一种无知。当该认知消失时，也会如先前一样生起。同样，对于任何境生起认知时，乃至未获得一切智之前，对该境及其他所知会生起一种与认知相违的无知。
譬如在一个房间的黑暗中有一个色法，该处所有的黑暗会自然消失，因为一切有为法都是刹那性坏灭的缘故。在色法的一面，从墙下的孔洞中生起光明，只要光明未消失之前，在其他剩余处所会生起黑暗。当光明消失时，也会同时如先前一样生起黑暗，这只是一个比喻而已。
那么，现在这唯一的无知实体如何既是烦恼性又是非烦恼性，既与烦恼相应又不相应，既是不善又是非不善，既是见所断又非见所断？如同作为烦恼对治的真理认知的违品而住，成为烦恼的缘，如是安立为烦恼性，因为令心烦恼的缘故。如同作为其他认知的违品而住时不成为烦恼的缘，如是不安立为烦恼性。
对于生起烦恼的所缘境，作为障碍认知生起的事物而住，由于与烦恼境相同的缘故，安立为与烦恼相应。对其他境作为认知障碍事物而住，由于与烦恼境不相应的缘故，安立为与烦恼不相应。
由于是善的认知的违品，安立为不善，因为为了获得其对治的认知而生起恭敬的缘故。对其他的认知违品，不安立为不善。由于是见道的违品，故是见所断。由于是修道的违品，故是修所断。
依据意乐差别而安立时也非错误安立，譬如身语的动作和言说，依据意乐而安立为善与不善，因为从彼门中引发彼的心趣入与还灭相应的缘故。如同佛陀的化身各别宣说，安立为佛陀性是基于佛陀自在心的密意，以及众生由此门中如何对佛陀生起恭敬的密意，因此于此无过。
说第二无明者，对于任何所知作意时不生起认知的地方，安立其违品无知生起，因为获得自随眠趣入的缘故。非一切时，亦非一切境。

།ཉོན་མོངས་པ་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འགག་གོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འགྲུབ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལྷག་མ་ནི་ད་དུང་མ་བྲིས་སོ།།འདི་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའི་གྲོང་གི་ལམ་གཅིག་པའོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་ཉི་མའི་ཟེར་གསལ་བ། །འཕགས་པ་སྟོང་སྙེད་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་པ་བདག་མེད་ཉིད། མིག་རྟུལ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་བཀྲོལ་བའང་བལྟས། །དེ་དོན་ཡུལ་ལས་བྱུང་བའི་ བདག་ལ་གང་ཡོད་པ།།དེ་ནིའང་དེ་ཡི་དགེ་བར་དེ་དག་འགྲུབ་པར་ཤོག། །ཐུབ་པས་རབ་མཛད་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། །དེ་ཡང་གྲུབ་པར་བྱ་ཕྱིར་གང་འདིར་བདག་གིས་བཟུང་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ སློབ་དཔོན་བ་སུ་བན་དྷུས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལིའི་མཁན་པོ་སུ་རེནྡྲ་ཀ་ར་པྲ་བྷཱ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ནམ་མཁས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

与任何烦恼相应的，即与彼同时生起和灭去。如是则因无过失。因此，无明是与明相违背的另一种法，此为成立。其余识尚未书写。此乃涅槃城之一道。
如来语言之日光明照，千圣者所行无我性，钝根者虽未解析亦观见。彼义境所生于我者，愿彼等亦成就彼善业。
于佛所作恒时趣入，为成就彼而我于此所持。
《缘起经》与《分别经》之注释，由阿阇黎婆薮伴陀所造圆满。
由里之堪布苏仁陀罗迦罗帕巴与大译师比丘南卡译校润定。

 
---------------------
这是世亲（བ་སུ་བན་དྷུ，Vasubandhu）的签名。这可以从以下几点确认：

1. 作者署名明确写着"སློབ་དཔོན་བ་སུ་བན་དྷུས་མཛད་པ" （阿阇黎世亲所造）

2. 这是《缘起经广释》(རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ)的结尾

3. 译者信息显示是由印度堪布苏仁陀卡拉帕巴(སུ་རེནྡྲ་ཀ་ར་པྲ་བྷཱ)和藏地译师比丘南卡(དགེ་སློང་ནམ་མཁས)共同翻译并校订

开头的两句偈颂是世亲的结语：
"于能仁所作恒时入，
为令成就我今取此。"

这表达了他对佛陀教法的恭敬和注释此经的发愿。